در این مطلب از تاپ ناپ مجموعهای کامل از محتوای درس یازدهم فارسی ششم و متن «بوعلی و بهمنیار» تهیه شده است؛ شامل معنی کلمات، همخانوادهها، متضادها، پاسخ پرسشهای درک مطلب و درک و دریافت، خلاصه درس و نتیجهگیری نهایی. این بخشها بهگونهای تنظیم شدهاند که دانشآموزان بتوانند در یک نگاه همهی نکات مهم و کاربردی این درس را مرور و یادگیری کنند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی شعر نیایش فارسی ششم صفحه 114 ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه.
دانلود متن بخوان و بیندیش (بوعلی و بهمنیار)
| استعداد | توان و قابلیت انجام کار |
| گشود | باز کرد |
| خدادادی | نعمت یا توانایی بخشیده شده از سوی خداوند |
| سخت تشنهام | بسیار تشنه هستم |
| کمنظیر | بیهمتا، کمیاب |
| برخاست | بلند شد |
| خلّاق | آفریننده، نوآور |
| طب | دانش پزشکی |
| شگفتی | تعجب، حیرت |
| اصرار | پافشاری، سماجت |
| جرأت | شجاعت |
| راز و نیاز | مناجات با خداوند |
| سرآمد | برگزیده، بهترین |
| علّت | دلیل، سبب |
| حرف | سخن، کلام |
| بیفکنم | بیندازم |
| پیغمبر | فرستادهی خدا، پیامبر |
| برخیزی | بلند شوی |
| سحر | هنگام پیش از طلوع خورشید |
| فرمان | دستور، حکم |
| کرسی | چهارپایه یا وسیلهای برای نشستن و گرمشدن در زمستان |
| پیروان | طرفداران، دنبالکنندگان |
| آمیخته | ترکیبشده |
| آسایش | راحتی، رفاه |
همراهان درس ابن سینا و بهمنیار، با جملههای مثال
| شهید | شهدا – شهادت – استشهاد – مستشهد | نمونه جمله: خون شهدا درخت آزادی را سیراب کرد. |
| شغل | شاغل – مشغول – اشتغال | نمونه جمله: پدرم در یک کارخانه شاغل است. |
| حوادث | حادثه – حادث | نمونه جمله: در سفر برای ما یک حادثه پیش آمد. |
| رضا | راضی – رضایت – مرضی – رضامند | نمونه جمله: معلم از تلاش دانشآموزان راضی بود. |
| مثال | تمثیل – مثل – امثال – مثالی | نمونه جمله: معلم برای توضیح درس یک مثال ساده زد. |
| سفر | مسافر – مسافرت – سفرنامه – سفری | نمونه جمله: دیروز برادرم از مشهد به عنوان مسافر برگشت. |
**درس: بوعلی و بهمنیار**
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی شعر ستایش فارسی هفتم صفحه ۹ ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه مراجعه کنید.
**متضادها**
بلند – کوتاه
شروع – پایان
روشن – تاریک
سخت – آسان
گران – ارزان
سریع – آهسته
شاد – ناراحت
پیر – جوان
زشت – زیبا
تاریک – روشن
خارج – داخل
کم – زیاد
سبک – سنگین
نزدیک – دور
خالی – پر
باز – بسته
قدیمی – جدید
خشک – تر
سرد – گرم
ضعیف – قوی
شلوغ – خلوت
اول – آخر
بالا – پایین
ظاهر – باطن
فروش – خرید
سؤال – جواب
مهم – معمولی
پیشرفت – عقبافتادگی
امید – ناامیدی
مهربان – بیرحم
مؤدب – بیادب
| خارج | ≠ | داخل |
| آسان | ≠ | سخت ، مشکل |
| خواب | ≠ | بیدار |
| زیبا | ≠ | زشت |
| پر | ≠ | خالی |
| خیر | ≠ | شر |
| فروتنی | ≠ | غرور |
| پیاده | ≠ | سواره |
بهمنیار شاگرد نزدیک بوعلی سینا بود و از استعداد و دانش شگفتانگیز استادش تعجب میکرد. او بارها از بوعلی پرسید چرا خود را پیامبر معرفی نمیکند، اما پاسخی نمیشنید. شبی زمستانی، هنگامی که هر دو در اتاقی گرم زیر کرسی خوابیده بودند، بوعلی از خواب برخاست و از شاگردش خواست برایش آب بیاورد. بهمنیار به دلیل سرمای شدید از این کار سر باز زد. همان زمان صدای اذان و راز و نیاز مسلمانی در آن سرما به گوش رسید. فردا، بوعلی به بهمنیار توضیح داد که دلیل پیامبر نبودنش همین است؛ زیرا با وجود سالها شاگردی، نتوانست او را وادارد که با علاقه خواستهاش را انجام دهد، اما پیامبر اسلام (ص) پس از چهارصد سال هنوز با سخنانش آنچنان نفوذی در دل پیروان دارد که آنان با عشق، دستورهایش را در هر شرایطی اجرا میکنند.
این درس نشان میدهد که حتی بزرگترین دانشمندان و استادان با همهی علم و خردشان، نمیتوانند همان نفوذی را بر دلها داشته باشند که پیامبران الهی دارند. سخنان پیامبران از روی وحی و حقیقت است و عشق و ایمان پیروان، آنان را وادار میکند در هر شرایطی با شوق و علاقه دستورات دینی را انجام دهند. پیام اخلاقی این داستان آن است که باید بدانیم ارزش و ماندگاری کلام الهی فراتر از علم و دانش بشری است و پیروی از پیامبران سرچشمهی سعادت و آرامش انسان خواهد بود.
در پایان این درس، آموختیم که دانش، ارزشمند و ضروری است اما نفوذ و تأثیر کلام پیامبران الهی در دلها بسیار عمیقتر و پایدارتر است. همچنین مرور واژگان، همخانوادهها، متضادها و پاسخ پرسشها کمک میکند تا متن بهتر فهمیده شود و در ذهن ماندگار بماند. پیشنهاد میشود دانشآموزان علاوه بر مطالعهی این پاسخها، خود نیز با دقت متن را بخوانند و برداشتهای شخصیشان را بنویسند تا یادگیریشان کاملتر و عمیقتر گردد.
قبلی :
درک مطلب درس یازدهم فارسی ششم صفحه ۷۹ 
درک و دریافت صفحه ۸۲
معنی واژههای درس یازدهم: شهدا خورشیدند
کتاب فارسی ششم
خانوادههای مخالف و چکیده
مفهوم داستان درخت دانش پایه ششم صفحه ۷۷
خانوادههای مخالف و خلاصهشده
گاهی اوقات در زبان فارسی با کلماتی روبرو میشویم که از یک ریشه اصلی ساخته شدهاند اما معنی و کاربرد متفاوتی دارند. به این کلمات، “همخانواده” میگوییم. برای نمونه، کلمات “دانش”، “دانشگاه”، “دانشجو” و “آموزش” همه با مفهوم یادگیری و دانستن در ارتباط هستند.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً معنی کلمات درس آوای گنجشکان فارسی ششم ✅ هم خانواده و متضاد و خلاصه را بخوانید.
در سوی دیگر، کلماتی قرار دارند که معنای متضاد و مخالف یکدیگر را میرسانند. این کلمات را “مخالف” یا “متضاد” مینامیم. مانند “روز” که مخالف “شب” است، یا “گرما” که نقطه مقابل “سرما” قرار دارد.
همچنین گاهی لازم است مفهوم یک متن یا داستان طولانی را در چند جمله کوتاه و مفید بیان کنیم. به این کار “خلاصهنویسی” گفته میشود. در خلاصهنویسی، اصل مطلب و نکات اصلی حفظ میشود، اما از جزئیات کماهمیت صرفنظر میگردد.
پس به طور کلی:
* **همخانوادهها:** کلماتی هستند که از یک ریشه آمدهاند و در معنای اصلی با هم اشتراک دارند.
* **مخالفها:** کلماتی هستند که معنای کاملاً برعکس یکدیگر دارند.
* **خلاصه:** بیان کوتاه و گویای مفهوم یک متن بلند، بدون از دست دادن اصل مطلب.