شماره دوزی چیست؟

نقشه شماره دوزی (قدم اول)

برای انجام شماره‌دوزی، همیشه یک نمونه و راهنما در دسترس است. این نمونه‌ها هم به شکل رایگان و هم پولی در وب‌سایت‌های مختلف پیدا می‌شوند. یک نمونه به شما نشان می‌دهد که هر قسمت را کجا و با چه رنگی بدوزید.
در نمودار، رنگ‌ها و علامت‌های داخل مربع‌ها (یا فقط علامت‌ها اگر نمودار سیاه و سفید باشد) مشخص می‌کنند که باید از چه رنگ نخی استفاده کنید. هر مربع رنگی در این نمودار، معادل یک بخیه متقاطع است.

شروع کار شماره دوزی

برای شروع کار، اول باید وسط پارچه را پیدا کنید. طبق شکل، پارچه را دو بار تا بزنید تا چهار لایه شود. سپس نقطه مرکزی محل تا را با یک سوزن علامت‌گذاری کنید. بعد پارچه را باز کنید و همان نقطه‌ای که با سوزن مشخص کرده‌اید را با یک خودکار حرارتی علامت بزنید و سوزن را بردارید. دوخت شماره‌دوزی را باید از وسط پارچه و بر اساس طرحی که انتخاب کرده‌اید آغاز کنید. بیشتر طرح‌های شماره‌دوزی نقطه وسط مشخصی دارند، اما اگر نداشت، به راحتی می‌توانید مرکز آن را پیدا کنید.

انواع مختلف دوخت در شماره دوزی

دوخت شماره‌دوزی معمولاً از ردیف‌های سمت چپ آغاز می‌شود و به سمت راست ادامه پیدا می‌کند. برای شروع، به طرح دوخت خود نگاه کنید تا نقطه شروع کار را پیدا کنید. کار را از پشت پارچه آغاز کنید؛ سوزن را از یک سوراخ بیرون بیاورید و حدود یک سانت‌متر از نخ را در پشت پارچه رها کنید. برای اینکه نخ محکم شود و در نرود، هنگام دوخت، همین قسمت آزاد نخ را با کوک‌هایی که می‌زنید، در پشت کار نگه می‌دارید. به این ترتیب، بدون نیاز به گره، نخ ثابت می‌ماند. بهتر است انتهای نخ‌ها را گره نزنید، چون گره زدن باعث می‌شود پشت کار ناصاف به نظر برسد و برآمدگی ناخوشایندی از نخ ایجاد شود.

– دوخت یک دوم

برای این کار، مطابق شکل، یک کوک اریب در میان سوراخ‌های پارچه ایجاد می‌کنیم که به آن دوخت نیم‌کوک گفته می‌شود.

– دوخت کامل

برای دوخت یک بخیه ضربدری کامل، پس از انجام کوک‌های اریب (که به آنها نیم‌ضربدر نیز می‌گویند)، مطابق شکل، سوزن را از نقطه ۱ خارج کرده و سپس به نقطه ۲ فرو می‌بریم. به همین ترتیب، طبق تصویر، کار دوخت را ادامه می‌دهیم.

دوخت یک‌چهارم و سه‌چهارم

در خیاطی، وقتی می‌گوییم “دوخت یک‌چهارم” منظور این است که پارچه را طوری تا می‌زنیم که یک لبه آن، دقیقاً به اندازه یک‌چهارم اینچ از لبه دیگر فاصله داشته باشد و سپس آن را می‌دوزیم. این نوع دوخت بسیار رایج است و برای جمع کردن و مرتب کردن لبه پارچه استفاده می‌شود.

اما “دوخت سه‌چهارم” کمی متفاوت است. در این روش، پارچه را به اندازه سه‌چهارم اینچ از لبه تا می‌زنیم و بعد دوخت را انجام می‌دهیم. این کار باعث می‌شود لبه پارچه کاملاً تمیز و محکم به نظر برسد و در برابر سایش مقاوم‌تر باشد.

به زبان ساده:
– **دوخت یک‌چهارم**: برای تا کردن و جمع کردن لبه‌های کوچک.
– **دوخت سه‌چهارم**: برای محکم‌کاری و زیبایی بیشتر در لبه‌های بزرگ‌تر.

این دوخت‌ها پایه و اساس بسیاری از کارهای خیاطی هستند و یادگیری آن‌ها برای هر کسی که می‌خواهد خیاطی کند، بسیار مهم است.

گاهی اوقات طبق الگو، لازم است یک خانه از پارچه را با بیش از یک رنگ پر کنیم. در چنین مواقعی از دوخت‌های یک‌چهارم و سه‌چهارم مانند شکل زیر کمک می‌گیریم.

در ادامه، دوخت را آنقدر انجام بده تا نختان تمام شود یا به انتهای طرحی که می‌دوزید برسید. پشت پارچه، سوزن را از زیر حداقل سه بخیه‌ای که قبلاً زده‌اید رد کنید تا نخ کاملاً محکم شود. سپس قسمت اضافی نخ را قیچی کنید؛ فقط دقت کنید که بیش از اندازه نخ را نبرید و کمی فاصله را حفظ کنید.

لوازم مورد نیاز شماره دوزی

برای انجام این کار به راحتی، می‌توانید از چند وسیله مهم کمک بگیرید. این وسایل شامل پارچه مناسب، سوزن مخصوص شماره‌دوزی و چهارچوب گلدوزی می‌شوند. در ادامه، هر کدام از این ابزارها را به طور کامل برایتان توضیح خواهیم داد.

پارچه و تور شماره دوزی

اگر می‌خواهید پارچه‌های مناسب برای شماره‌دوزی را بهتر بشناسید و انتخاب درستی داشته باشید، اول باید با مفهوم «کانت» آشنا شوید. پارچه‌های شماره‌دوزی معمولاً سطحی شطرنجی دارند و از مربع‌های کوچک تشکیل شده‌اند. به تعداد این مربع‌ها در هر ۲٫۵ سانتی‌متر از پارچه، «کانت» گفته می‌شود.

این پارچه‌ها در اندازه‌های مختلفی تولید می‌شوند. معمول‌ترین آن‌ها شماره‌های ۱۱، ۱۴، ۱۶، ۱۸، ۲۲ و ۲۴ هستند. هر چقدر عدد کانت بالاتر باشد، پارچه ریزبافت‌تر و مربع‌های آن کوچک‌تر است. مثلاً پارچه ۱۴ کانت یعنی در هر ۲٫۵ سانتی‌متر آن ۱۴ مربع وجود دارد و هر کدام از این مربع‌ها جای یک کوک است.

پارچه‌های شماره‌دوزی از نظر جنس به دو نوع آهاردار و بدون آهار تقسیم می‌شوند. برای دوخت تابلوهای تزئینی معمولاً از نوع آهاردار استفاده می‌کنند و برای درست کردن زیورآلات و اکسسوری‌ها، پارچه بدون آهار گزینه بهتری است.

برای شماره‌دوزی روی لباس یا مانتو، معمولاً از تور مخصوص شماره‌دوزی کمک می‌گیرند. به این شکل که تور را در محل مورد نظر با کوک‌های کوچک به پارچه می‌دوزند. پس از پایان کار شماره‌دوزی، تار و پود تور را به راحتی از لابه‌لای دوخت‌ها و از روی پارچه بیرون می‌کشند.

یک نکته مهم: این پارچه‌ها موقع برش، زود ریش‌ریش و پاره می‌شوند. بنابراین قبل از شروع کار، بهتر است لبه‌های پارچه را با چسب یا کوک محکم کنید؛ به خصوص اگر پروژه بزرگی در دست دارید که زمان و دوزندگی زیادی لازم دارد.

سوزن شماره دوزی

در دوختِ十字، که با دست روی پارچه‌های دارای بافت باز مانند پارچه آیدا انجام می‌شود، لازم نیست از سوزن تیز استفاده کنید. نوک گرد سوزن باعث می‌شود تصادفاً به نخ‌های پارچه آسیب نزنید و تار و پود آن را از هم جدا نکنید. انتخاب سوزن مناسب برای گلدوزی، هم روی کیفیت کارتان و هم روی راحتی شما هنگام دوختن تأثیر زیادی دارد.

سوراخ بزرگ سوزن به شما این امکان را می‌دهد که به آسانی نخ گلدوزی و دیگر رشته‌های مخصوص را از آن عبور دهید. علاوه بر این، این سوراخ بزرگ باعث می‌شود نخ در طول کار کمتر ساییده شود و در نتیجه استهلاک آن کاهش یابد. سوزن‌های مخصوص شماره‌دوزی در اندازه‌های مختلفی تولید می‌شوند که با اعداد مشخص می‌گردند. هرچه این عدد بزرگ‌تر باشد، سوزن باریک‌تر و کوچک‌تر است.

اندازه سوزنی که برای دوختن انتخاب می‌کنید، به نوع پارچه‌ای که کار می‌کنید بستگی دارد. به زبان ساده، اگر پارچه درشت‌بافت باشد و سوراخ‌های درشتی داشته باشد (یعنی تعداد خانه‌های آن در هر اینچ کمتر باشد)، باید از سوزن بزرگتری استفاده کنید. برای نمونه، برای پارچه‌ای با ۱۱ خانه در هر اینچ، معمولاً سوزن شماره ۱۸ مناسب است.

کارگاه شماره دوزی

برای ثابت نگه داشتن پارچه می‌توانید از حلقه‌های گلدوزی یا گیره‌های مخصوص استفاده کنید. معمولاً پارچه‌های آهاردار به این وسایل نیاز ندارند و به راحتی می‌توانید آن‌ها را با دست نگه دارید و بدوزید. برای داشتن نتیجه‌ای زیبا و باکیفیت، انتخاب یک حلقه گلدوزی مناسب بسیار مهم است.

در این نوشته کوشیدیم تا شما را به طور کامل با هنر شماره‌دوزی آشنا کنیم؛ از آغاز یادگیری تا پایان کار و همچنین ابزارهای مورد نیاز برای آن. اکنون می‌توانید این هنر زیبا را شروع کنید. علاوه بر این، می‌توانید دوره‌های آموزشی بیشتر و لوازم شماره‌دوزی را به آسانی از فروشگاه یافتو خریداری کنید.