گاهی در زندگی با موقعیتهایی روبهرو میشویم که آرزو یا خواستهای داریم، اما توانایی رسیدن به آن را نداریم. در چنین مواقعی از ضربالمثل “دست ما کوتاه و خرما بر نخیل” استفاده میکنیم.
این مثل زیبا تصویری روشن ارائه میدهد: درختی بلند خرما را در نظر بگیرید که میوههای شیرین و رسیدهاش در بالاترین نقطهی آن آویزان شدهاند. شخصی در پایین نخل ایستاده و با وجود اشتیاق فراوان برای چیدن خرما، به دلیل کوتاهی دستش نمیتواند به آن برسد. این صحنه دقیقاً نماد همان وضعیتی است که چیزی بسیار مطلوب و ارزشمند در دسترس ماست، اما به دلایل مختلف مانند کمبود امکانات، توانایی یا شرایط، قادر به کسب آن نیستیم.
این ضربالمثل میتواند در موقعیتهای مختلفی به کار رود؛
مثلاً وقتی کسی آرزوی خرید خانهای گرانقیمت را دارد اما پول کافی ندارد.
یا زمانی که فردی خواهان تحصیل در یک دانشگاه معتبر خارجی است، اما هزینههای آن beyond توان مالی اوست.
حتی میتواند نشاندهندهی عشقی یکطرفه باشد که به وصال نمیرسد.
در اصل، این جمله بیانگر نوعی تسلیمخواهی در برابر واقعیت است. وقتی از این مثل استفاده میکنیم، در واقع میپذیریم که بین خواستهی ما و تواناییمان برای رسیدن به آن، فاصلهای وجود دارد که پرکردنش در حال حاضر ممکن نیست. این بیان، هم نشاندهندهی اشتیاق ماست و هم نشان میدهد که محدودیت خود را میشناسیم.

در این نوشته، به بررسی معنای یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنی ایرانی میپردازیم. در ادامه، با ما همراه باشید.
معنی دست ما کوتاه و خرما بر نخیل چیست؟
گاهی میدانیم موفقیت دقیقاً کجاست و راه رسیدن به آن را هم میشناسیم، اما خودمان توانایی یا امکانات لازم برای طی کردن این مسیر را نداریم.
در صورت علاقهمندی، مطلب معنی ضرب المثل “چند تا پیراهن بیشتر پاره کرده “ را از دست ندهید.
این مفهوم، برگرفته از بیت معروف حافظ است که میفرماید:
پای ما لنگ است و منزل بس دراز
دست ما کوتاه و خرما بر نخیل
یعنی: رسیدن به معشوق حقیقی، راهی بسیار طولانی دارد، ولی ما با این پای ناتوان، توان رفتنش را نداریم.
این راه به روی همه باز است و هر کسی میتواند در آن گام بگذارد و به کمال برسد، اما ما به دلیل کمبودها و ناتوانیهای خود، نمیتوانیم به سرعت به مقصد برسیم.
از این ضربالمثل معمولاً وقتی استفاده میشود که شخص میداند چگونه میتواند به هدفش برسد و مسیر موفقیت را میشناسد، اما به خاطر نداشتن امکانات یا محدودیتهایی که دارد، در حال حاضر قادر به رسیدن نیست.
در این تشبیه، هدف انسان مانند خرمایی است که بر بالای درخت نخل دیده میشود، اما فردی که دستش کوتاه و پایش سست است، با وجود دیدن آن میوه، نمیتواند به آن دست پیدا کند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” سبیلش را چرب کرد “.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” سرش به تنش زیادی کرده است “ پیدا کنید.
بیشتر بخوانید: ضرب المثل با دست
اختصاصی-یافتو