همانطور که میدانید، ضربالمثلها در فرهنگ ما جایگاه ویژهای دارند و هر کدام درسی برای زندگی به ما میدهند. یکی از این ضربالمثلها که بسیار شنیدهایم، این است: “عاقبت گرگ زاده گرگ شود”.
اما منظور واقعی این جمله چیست؟
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” یک من ماست چقدر کره میده “.
در نگاه اول، این ضربالمثل به این موضوع اشاره دارد که هر کسی در نهایت به سرشت و خوی واقعی خود بازمیگردد. درست مانند یک توله گرگ که حتی اگر بین گوسفندان بزرگ شود، وقتی به سن بلوغ برسد، غریزه درونیاش بیدار میشود و خوی گرگ بودن در او نمایان میگردد.
در حقیقت، این مثل به ما میگوید که ذات و فطرت افراد، نهادیشان است و به سختی تغییر میکند. تربیت و محیط میتوانند برای مدتی این ذات را پنهان کنند، اما در موقعیتهای حساس و تصمیمگیریهای مهم، این شخصیت واقعی فرد است که خود را نشان میدهد.
از این ضربالمثل معمولاً در شرایطی استفاده میشود که:
– فردی برای مدتی طولانی خود را خوب و قابل اعتماد نشان داده، اما در نهایت حقیقت درونش آشکار شده است.
– یا وقتی که هشدار میدهند به کسی که رفتارش را تغییر داده، زیاد اعتماد نکنی، چون سرشت او عوض نشده است.
این مثل به ما یادآوری میکند که در روابط و قضاوت درباره دیگران، هوشیار باشیم و فرق بین ظاهر و باطن افراد را در نظر بگیریم.
در این نوشته، به بررسی معنای یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنی ایرانی میپردازیم. در ادامه، با ما همراه باشید.
ضرب المثل عاقبت گرگ زاده گرگ شود کنایه از چیست؟
۱- یعنی اگر کسی ذاتاً بدجنس و شرور باشد، با تربیت و نصیحت درست نمیشود و نباید به حرفها و قولهایش اعتماد کرد.
۲- معمولاً این ضربالمثل را در مورد کسانی به کار میبرند که تمام زندگی خود را با انجام کارهای نادرست و آزار دیگران گذراندهاند. وقتی چنین افرادی به مشکل میخورند یا گرفتار میشوند، قسم میخورند که دیگر رفتار خود را تکرار نکنند و انسان بهتری شوند. در این شرایط است که دیگران این ضربالمثل را برایشان به یاد میآورند.
در حقیقت، گرگ در اینجا نماد درندگی و فریبکاری است.
توصیه میکنیم این مطلب معنی ضرب المثل ” شیطان با مخلصان بر نمی آید و سلطان با مفلسان “ را حتماً بخوانید.
۳- این ضربالمثل از نظر معنا به ضربالمثل «ذات بد نیکو نگردد چون که بنیادش بد است» نزدیک است.
ریشه و داستان این ضرب المثل
در کتاب گلستان سعدی داستانی وجود دارد که خلاصهٔ آن چنین است:
روزی پادشاهی به همراه سپاهیانش نقشه کشیدند و گروهی از راهزنان را که سالها در یک گردنهٔ کوهستانی مردم را میدزدیدند و میترساندند، دستگیر کردند.
پادشاه تصمیم گرفت همهٔ آن راهزنان را اعدام کند. اما در میان آنها جوانی بود که خود را به پای پادشاه انداخت و قول داد که توبه کند و دیگر کار خلافی انجام ندهد. وزیر که دلسوز شده بود، از پادشاه خواست که سرپرستی آن جوان را به او بسپارد تا او را به راه راست هدایت کند.
پادشاه قبول کرد. وزیر بهترین معلمان را برای آموزش علم و ادب به خدمت گرفت تا جوان را تربیت کنند. هر بار که وزیر نزد پادشاه میرفت، با خوشحالی از پیشرفت جوان تعریف میکرد.
پادشاه اما هر بار با لبخند میگفت:
> عاقبت گرگ زاده گرگ شود
گرچه با آدمی بزرگ شود
دو سال گذشت. روزی دوستان قدیمی آن جوان نقشه کشیدند تا وزیر را بکشند و اموالش را بدزدند. جوان با دیدن آنها، دوباره به راه گذشته برگشت و در کشتن وزیر با آنها همکاری کرد.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” جنگ زرگری ” + داستان پیدا کنید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل “هر که طاووس خواهد جور هندوستان کشد” ادامه دهید.
وقتی پادشاه از این ماجرا باخبر شد، آهی کشید و گفت:
> شمشیر نیک از آهن بد چون کند کسی
ناکس به تربیت نشود ای حکیم کس
> باران که در لطافت طبعش خلاف نیست
در باغ لاله روید و در شوره بوم خس
اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” وقت گل نی “ را از دست ندهید.
> زمین شوره سنبل بر نیارد
در او تخم و عمل ضایع مگردان
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” افاده ها طبق طبق سگ ها به دورش وق و وق “.
> نکویی با بدان کردن چنان است
که بد کردن به جای نیک مردان
نتیجه اخلاقی
به طور قطع نمیتوان گفت که انسانها هیچ وقت تغییر نمیکنند. ممکن است فردی در یک محیط ناسالم بزرگ شده باشد، اما اگر با افراد خوب و دانشمند معاشرت کند، به تدریج اخلاق و رفتارش بهتر میشود. برعکس این موضوع نیز امکانپذیر است؛ یعنی کسی که در محیطی سالم بوده، ممکن است با رفت و آمد با افراد ناباب، تغییر کند. (مثل پسر نوح).
بنابراین ما نمیتوانیم با اطمینان بگوییم که یک نفر حتماً اصلاح میشود یا خراب میگردد، اما عقل به ما میگوید که به هر کسی که سابقهی خوبی ندارد، نباید اعتماد کرد، چون در نهایت این خودمان هستیم که ضرر میکنیم.
ضربالمثل: با گرگ
اختصاصی-یافتو