ابراهیم قنبریمهر، استادی در ساختن سازهای موسیقی بود که به او لقب پدر سازسازی ایران دادهاند. نوازندگان ویولن مشهور جهان همچون یهودی منوهین و داوید اویستراخ از سازهای او استفاده میکردند و به هنرش علاقه داشتند. در این نوشته از وبلاگ یافتو همراه ما باشید تا با زندگی و کارهای این هنرمند ایرانی بیشتر آشنا شوید.
تولد و کودکی
ابراهیم قنبری مهر در سال ۱۳۰۷ در تهران به دنیا آمد. دوران کودکی او با دشواریهای زیادی همراه بود و وقتی فقط شش سال داشت، پدرش را از دست داد. به همین دلیل، پس از اینکه تا کلاس پنجم دبستان درس خواند، مجبور شد کار کند و در مشاغل گوناگونی مانند نجاری، آهنگری و ریختهگری مشغول شد. او به این کارها علاقهای نداشت و دلش به موسیقی سپرده بود. روزی از رادیو، نواختن ویولن ابوالحسن صبا را شنید و این صدا چنان او را مجذوب خود کرد که پس از چند سال، نزد استاد صبا رفت تا نواختن ویولن را بیاموزد.
شروع حرفه ساز سازی ابراهیم قنبری مهر
ابراهیم قنبری مهر ابتدا نزد استاد ابوالحسن صبا، نتنویسی، گامهای موسیقی ایرانی و غربی و همچنین نوازندگی را فراگرفت. پس از آن، استاد صبا به او پیشنهاد کرد تا ساخت ویولن را آغاز کند. به همین دلیل، ابراهیم با معرفی استادش، نزد سورن آراکلیان رفت. آراکلیان که یک حقوقدان، موسیقیدان و ویولنساز ارمنی بود، ساخت ویولن را به او آموخت. سرانجام، قنبری مهر در سال ۱۳۴۴ کارگاه سازسازی وزارت فرهنگ و هنر را راهاندازی کرد.
در سال ۱۳۳۹، با پیشنهاد سِرژ خوتسیف، استاد ویولن هنرستان عالی موسیقی، اداره هنرهای زیبا او را برای کارآموزی به کارگاه اتیین واتلو در پاریس فرستاد. در آنجا، به دلیل مهارت بالایی که داشت، مستقیماً وارد دوره پیشرفته شد و به جای دو سال، این دوره را تنها در شش ماه به پایان رساند. پس از بازگشت به ایران، او با تجربههای فراوانی که کسب کرده بود، نه تنها به ساخت ویولن ادامه داد، بلکه به ساختن سازهای ایرانی و رفع مشکلات آنها نیز پرداخت.
برخی از فعالیتهای حرفهای
ابراهیم قنبری مهر از دهه چهل شمسی، با همراهی وزارت فرهنگ و هنر و یک تیم پژوهشی، کوشید تا سازهای قدیمی ایران را دوباره زنده کند. او سازهایی مانند کرمیل و کرنای را با الهام از نمونههای موجود در موزه تخت جمشید و نقارهخانه مشهد بازسازی کرد.
او با بررسی نقاشیهای باقیمانده بر ظروف دوره ساسانی، اندازههای دقیق بین نوازنده و ساز را محاسبه کرد و سپس بربطهایی شبیه به بربطهای آن زمان ساخت. بربطهای ساختهی او در دو نوع مختلف ارائه میشد: برخی با صفحه چوبی و برخی با صفحه پوستی.
قنبری مهر برای بهتر کردن سازهای ایرانی، تغییراتی در آنها ایجاد کرد. از جمله این تغییرات میتوان به تنظیم فاصلهی گوشیها، ثابت کردن خرک سهتار، استفاده از فلز برای پردههای تار و سهتار، تغییر سرپنجهی تار و سهتار به شکل گیتار، ایجاد شیار در اطراف دهانه کاسه و نقاره تار، طراحی سنتور کروماتیک و نیز انجام اصلاحاتی در سازهای قانون و کمانچه اشاره کرد.