موسیقی برنامهای نوعی از موسیقی بدون کلام است که میخواهد یک داستان، یک صحنه، یک حس یا یک رویداد را به شنونده منتقل کند. در این سبک، هدف تنها خوشایند بودن صدا نیست، بلکه روایت کردن و ساختن تصویر در ذهن شنونده است. اگر دوست دارید بیشتر با این سبک موسیقی آشنا شوید، در ادامه این نوشته در وبلاگ یافتو همراه ما باشید.
آشنایی با موسیقی برنامه ای
موسیقی برنامهای، یک داستان یا یک صحنه را بدون استفاده از کلمات و تنها با کمک سازهای موسیقی تعریف میکند. این نوع موسیقی، با سبکی به نام موسیقی محض فرق دارد که بیشتر انتزاعی است و معمولاً به داستان یا چیز خاصی در دنیای واقعی اشاره نمیکند. همچنین موسیقی برنامهای با قطعات آوازی مانند اپرا نیز تفاوت دارد؛ چرا که در اپرا، داستان با خواندن شعرها بیان میشود. اما در موسیقی برنامهای، این نتها و آهنگ هستند که باید داستان را بدون هیچ کلامی به شنونده نشان دهند.
نمونههای معروف
سمفونی شماره ۶ بتهوون نمونهای از موسیقی روایی است. این اثر، داستان سفر به یک منطقه روستایی را تعریف میکند و صحنههایی مانند رسیدن با حال و هوای شاد، آرامش در کنار یک نهر آب، دیدار با کشاورزان در حال رقص، توفان همراه با رعد و برق، و سرود سپاس کشاورزان پس از پایان طوفان را در بر میگیرد. بتهوون با مهارت تمام، هر یک از این صحنهها را تنها با استفاده از نتهای موسیقی به تصویر کشیده است. برای مثال، او برای نشان دادن صدای رعد و برق، از ضربههای قدرتمند طبل بزرگ استفاده کرده است.
اثر چهار فصل ویوالدی نیز یکی دیگر از نمونههای موسیقی روایی است که در آن، هر بخش نشاندهنده یکی از فصلهای سال میباشد. در این سبک از موسیقی، معمولاً متونی نیز در اختیار شنوندگان قرار میگیرد تا داستان قطعه را بهتر درک کنند. به عنوان نمونه، هکتور برلیوز برای سمفونی فانتاستیک خود یک راهنمای نوشتاری تهیه کرد و قبل از شروع اجرا، بین حضار پخش نمود. همچنین هر بخش از قطعه چهار فصل ویوالدی، همراه با شعری ایتالیایی است که ویژگیهای همان فصل را به زیبایی شرح میدهد.
تاریخچه
اصطلاح موسیقی برنامهای اولین بار در سده نوزدهم توسط فرانتس لیست، آهنگساز مجار در دوره رمانتیک، معرفی شد. او خود آثار زیادی در این سبک خلق کرد. لیست معتقد بود این نوع موسیقی، قرنها پیش از آنکه او نامی برای آن انتخاب کند نیز وجود داشته و ساخته میشده است. به عنوان نمونه، قطعههایی مانند «سقوط برگ» از مارتین پیرسون و «جنگل» از ویلیام برد در سدههای شانزدهم و هفدهم، نمونههایی از موسیقی برنامهای هستند.