اگر به آهنگهای معروف ایرانی توجه کنیم، قطعاً ترانه «جان مریم» یکی از آثار مهم و دوستداشتنی محسوب میشود. این قطعه، اثری گرانقدر و ماندگار در موسیقی ایران است که با اجرای هنرمندانه استاد محمد نوری پدید آمد. در این نوشته از وبلاگ یافتو میخواهیم شما را بیشتر با زندگی و کارهای محمد نوری آشنا کنیم، پس خواهش میکنیم تا پایان این مطلب با ما همراه بمانید.
بیوگرافی محمد نوری
محمد نوری که با نام اصلی محمد راهنمایی نوری شناخته میشود، در اول دیماه سال ۱۳۰۸ در شهر رشت به دنیا آمد. او از خوانندگان سرشناس و همچنین استاد آموزش آواز موسیقی ایرانی بود. ساز تخصصی او پیانو بود و صدایش در محدودهی بم (باس) قرار داشت.
محمد نوری یکی از محبوبترین خوانندگان و هنرمندان موسیقی ایران محسوب میشود. بسیاری از علاقهمندان به موسیقی، او را با ترانههای ماندگاری مانند «جان مریم» و «ایران ایران» به خاطر میآورند. این هنرمند علاوه بر دستاوردهای مهم هنری و دانشگاهی، در سال ۱۳۸۵ نیز به عنوان چهرهای ماندگار در عرصه موسیقی برگزیده و معرفی شد.
شروع فعالیت در نوجوانی
محمد نوری کار خوانندگی را از سالهای نوجوانی و در دهه ۱۳۲۰ شروع کرد. در آن زمان، اشعار تازهای بر اساس ملودیهای رایج در غرب و بعضی قطعات آوازی کلاسیک ساخته میشد و او با خواندن همان ترانهها پا به این عرصه گذاشت. یکی از کسانی که او را به این راه تشویق کرد، ناصر حسینی، افسر موسیقیدان ارتش ایران بود.
نوری دوران دبیرستان را در مدرسه فیروز بهرام سپری کرد. او علاوه بر تحصیل در رشته ادبیات انگلیسی و نمایش، نزد اسماعیل مهرتاش به یادگیری آواز ایرانی پرداخت. بعد از آن، دانش موسیقی، سلفژ و نوازندگی پیانو را نزد استادان برجستهای مانند سیروس شهردار، فریدون فرزانه و مصطفی کمال پورتراب در هنرستان عالی موسیقی فرا گرفت.
در ادامه، آواز کلاسیک را زیر نظر اولین باغچهبان و فاخره صبا آموخت و در خوانندگی از شیوه استادانی مانند حسین اصلانی و ناصر حسینی تأثیر پذیرفت. به تدریج توانست سبک ویژه و منحصربهفرد خود را پدید آورد؛ سبکی که به آسانی در هیچیک از دستههای معمول مانند پاپ یا کلاسیک جای نمیگیرد. خود نوری میگوید شیوه خوانندگیاش از بافت و ظرافت آوایی استادانی چون حسین اصلانی، ناصر حسینی و محمد سریر الهام گرفته است.
پس از انقلاب
محمد نوری پس از انقلاب اسلامی، پس از مدتی دوری از صحنه، در سال ۱۳۶۸ با انتشار آلبوم «در شب سرد زمستانی» به همراه فریبرز لاچینی و احمدرضا احمدی، دوباره کار هنری خود را آغاز کرد. این همکاری بعدها با آلبوم «آوازهای سرزمین خورشید» ادامه پیدا کرد.
او در سالهای بعد، با استفاده از دانش و آموزشهای آکادمیک خود، توانست دیدگاه و سبک شخصیای به آثارش ببخشد. با خواندن قطعات استادان پیشین، فضایی عمیق و فکورانه به سبک آوازخوانی خود داد. محمد نوری در طول پنج دهه فعالیت هنری، بیش از سیصد قطعه آوازی اجرا کرد.
علاوه بر این، او در نوشتن و ترجمه مقاله و نیز سرودن شعر برای ترانهها فعالیت داشت. در سالهای آخر زندگی، چندین برنامه هنری برای کمک به بیماران خاص اجرا کرد. از ترانههای میهنی معروف او میتوان به «جان مریم»، «شالیزار»، «واسونک»، «جمعه بازار» و «ایران» اشاره کرد.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله حقایقی جالب از پیانو که شاید تا به حال نشنیده باشید مراجعه کنید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله DAW چیست ؟ به شما کمک خواهد کرد.
سبک محمد نوری در خوانندگی و آهنگسازی
فریبرز لاچینی، آهنگساز و موسیقیدان، از اولین باری که صدای محمد نوری را از رادیو در دهه چهل شنید میگوید. او در مورد شیوه خاص خوانندگی نوری اینطور بیان کرده است:
از همان ابتدا، نوری سبک منحصر به فرد و دلنشینی داشت که بسیاری از جوانان و نوجوانان، از جمله خود مرا، به صدایش جذب کرد. در آن دوران، موسیقی پاپ تازه در حال رایج شدن در ایران بود و تعداد خوانندگان فعال بسیار کم بود. در این فضا، نوری به دلیل اینکه به سراغ سبکهایی مانند جاز یا بلوز نرفت، با بقیه تفاوت داشت.
نوری به زبان انگلیسی مسلط بود و برخلاف بسیاری از افراد، قطعات موسیقی غربی را گوش میداد و به خوبی با آنها آشنا بود. میتوان گفت تأثیرپذیری او از آثار اروپایی بیشتر از آثار آمریکایی بود. البته این فقط یک بخش از فعالیتهای هنری او محسوب میشد. آنچه به ترانههایش هویت ویژه میبخشید، ریشههای عمیق ایرانی او بود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً تفاوت پیانو دیجیتال و آکوستیک را بخوانید.
او با موسیقی ردیف دستگاهی ایران آشنا بود، روی موسیقی مناطق مختلف و فولکلور ایران کار کرده بود و همچنین شناخت گسترده و عمیقی از ادبیات کلاسیک و معاصر ایران، به ویژه شعر، داشت. همه این عوامل در کنار هم، چهرهای متمایز و ویژه از او ساخت.
علاوه بر اینها، نوری همیشه مشتاق یادگیری بود و نزد استادان مختلف در زمینه موسیقی و ادبیات درس خوانده و دانش فراوانی کسب کرده بود. از سوی دیگر، مطالعه گستردهای در حوزههای مختلف هنری و فرهنگی داشت که به آثارش غنای بیشتری میبخشید.
استاد محمد نوری با صدای خود به اشعار نیما رنگ و حال دیگری داد و گویی آنها را از سرزمین ساکت واژهها به قلمروی پرشکوه و پرتحرک آواها رهنمون کرد. به یاد دارم که نوری دقت و حساسیت ویژهای در کارش داشت و گاهی برای ارائه بهترین تلفظ و لهجه در اجرای ترانه، ماهها وقت صرف میکرد.
درگذشت:
محمد نوری پس از سالها رویارویی با بیماری سرطان و در پی دشواریهای فراوان جسمی، در شب نهم مردادماه سال ۱۳۸۹ در بیمارستان جم تهران چشم از جهان فروبست. پیکر او در قطعه هنرمندان بهشت زهرا آرام گرفت.