بسیاری از قطعات آوازی که گوش میدهیم، ویژگیهای منحصر به فردی دارند. یکی از عواملی که یک آواز را دلنشین و جذاب میکند، استفاده از تحریر هنگام خواندن است. اما تحریر در موسیقی دقیقاً چه مفهومی دارد؟ در ادامه این نوشته، بیشتر با این اصطلاح موسیقایی آشنا خواهید شد.
تحریر در موسیقی
تحریر در آواز به صدایی نرم و موجدار گفته میشود که خواننده با تکانهای سریع ماهیچههای گلو آن را ایجاد میکند. به این تکنیک چهچهه یا چهچه هم میگویند و برخی معتقدند این روش، تقلیدی از آواز پرندگانی مانند بلبل است.
اگر به این موضوع علاقه دارید، مخترع گیتار کیست؟ را از دست ندهید.
برای بسیاری از علاقهمندان به آواز سنتی که هنوز آموزش ندیدهاند، اجرای تحریر چالش بزرگی به نظر میرسد. با این حال، خوب است بدانید که تفاوت کوچکی بین چهچه و تحریر وجود دارد.
در صورت علاقهمندی، مطلب متن آهنگ ” آخ تو شب یلدای منی” را از دست ندهید.
تفاوت تحریر زدن و چه چه زدن چیست؟
تحریر در خوانندگی
بعضی فکر میکنند تحریر فقط در موسیقی سنتی وجود دارد و آن را با چهچه اشتباه میگیرند.
ولی باید گفت چهچه با تحریر زدن کمی فرق دارد. در واقع، چهچه نوعی از تحریر است که شاید برای کسانی که تازه شروع کردهاند، شبیه به نظر برسد، اما روش تولید این دو صدا با هم متفاوت است.
چهچه زدن به این شکل است که شما صدا را از درون تارهای صوتی خود ایجاد میکنید و مانند یک لرزش طبیعی میماند. این کار در موسیقی بسیار لذتبخش است و معمولاً توجه شنوندگان را جلب میکند.
اجرای چهچه در حقیقت نشانه خوبی است و میگوید تکنیک صوتی خواننده سالم و درست است. برای درک بهتر، میتوان گفت چهچه زدن مانند تولید صدا از سیم گیتار است که با لرزش سیم، صدا به وجود میآید.
از گذشته تا به حال، بین استادان آواز این باور وجود داشته که اگر کسی تحریر در صدایش نیست، نباید وارد دنیای موسیقی سنتی شود.
تعریف
تحریر، یک تکنیک آوازی است که خواننده با تکانهای سریع ماهیچههای حنجره، صدا را به سرعت قطع و وصل میکند. این صدا درون حنجره (قسمت پایینتر از گلو) تولید میشود و کیفیت و رنگ آن بسته به مهارت خواننده میتواند متفاوت باشد.
معمولاً تحریر روی حروف صدادار کشیده (مخصوصاً «آ») اجرا میشود. اگر در شعر، واژهای با این حروف در جای مناسب تحریر وجود نداشته باشد، خواننده به اختیار خود صدایی مانند «آ»، «ها» یا «آی» به آواز اضافه میکند. به این اضافه کردن صداها یا کلمات خارج از شعر، ترنم میگویند.
علت استفاده زیاد از صدای «آ» در تحریر این است که جای تولید این صدا در انتهای دهان (نزدیک به گلو) قرار دارد و این موقعیت، اجرای تحریر را که از ناحیه گلو شکل میگیرد، آسانتر میکند.
دسته بندی انواع تحریر در آواز سنتی ایرانی
سه گونه دو نقطه بر روی حروف قرار میگیرد:
نخست: دو نقطهی ساکن،
دوم: دو نقطهی صعودی، و
سوم: دو نقطهی نزولی.
شاخص اصلی آواز سنتی
اگر بخواهیم ویژگی اصلی آواز ایرانی را معرفی کنیم، بدون شک تحریر بهترین انتخاب است. در حقیقت میتوان گفت که مهمترین مشخصه آواز سنتی و دستگاههای موسیقی ایران، تحریر است. تنوع دستگاههای موسیقی ایرانی روی این ویژگی تأثیر میگذارد. هر دستگاه نت اصلی ویژه خود را دارد و بر اساس جایگاه نتها، از دستگاههای دیگر متمایز میشود.
برای مطالعه بیشتر، به مسابقه یلدایی یافتو سری سر بزنید.
در واقع تحریر نه تنها در ظاهر، بلکه در شیوه اجرا نیز ویژگی کاملاً ایرانی دارد. به این معنا که در تعریف تحریر گفته میشود: «صدایی آهنگین که در انتهای حنجره و با کمک ماهیچههای زیر گلو و بر اساس وزن و ملودی یک آهنگ، روی برخی صداها ایجاد میشود و به صورت منقطع ادا میگردد. این تکنیک بنا به نیاز، در بخشهای مختلف آواز توسط خواننده اجرا میشود.»