موسیقی دانشی بسیار پهناور است و اقیانوسی از معناها و واژههای تخصصی که یادگیری همه آنها کاری سخت به نظر میرسد. در قلمرو موسیقی، همسانیها و ناهمانیهایی وجود دارد که پیوند عمیق این هنر و دانش را به نمایش میگذارد. در این نوشته از وبلاگ یافتو میخواهیم یکی از این تفاوتها، یعنی فرق میان کنسرت و سمفونی را برای شما شرح دهیم. تا پایان این مطلب با ما همراه بمانید.
کنسرت :
به اجرای زنده (معمولاً موسیقی) در حضور جمعی از تماشاگران، کنسرت میگویند. این اجرا میتواند توسط یک فرد یا یک گروه، مثل یک ارکستر، انجام شود. کنسرتها یکی از رسانههای حضوری و مستقیم هستند و به دلیل تأثیر عمیقی که بر مخاطب میگذارند، در زمینههای تبلیغات و انتقال پیام بسیار مورد توجه قرار میگیرند.
کنسرتها، مانند همایشها و گردهماییهای هدفمند، بخش عمدهای از هدفشان ایجاد لحظات شاد و نشاطآور برای حضار است. تأثیرگذاری این رسانه به این دلیل بسیار بالاست که مخاطبان در فضایی پرانرژی و با روحیهای خوب حاضر شدهاند؛ در نتیجه پیامها به سرعت و با کیفیت بهتری توسط آنان دریافت و درک میشود.
سمفونی
واژه سمفونی به معنای همنوایی و هماهنگی صداهاست. در موسیقی کلاسیک، سمفونی قطعهای است که برای ارکستر کامل نوشته میشود و معمولاً از چند قسمت مستقل به نام موومان تشکیل شده است. قسمت اول سمفونی اغلب از ساختاری به نام سونات پیروی میکند.
سمفونی
در واقع، فرم سمفونی همان ساختار چهار قسمتی یا چهار موومانه است. این فرم، اساساً برای سازها نوشته میشود و به ندرت به صورت آوازی اجرا میگردد (نمونه آن، موومان چهارم سمفونی نهم بتهوون است).
پیدایش سمفونی به قرن هجدهم میلادی در اروپا برمیگردد. آهنگسازانی مانند یوزف هایدن، ولفگانگ آمادئوس موتسارت و به ویژه لودویگ فان بتهوون، نقش بسیار مهمی در شکلگیری و تکامل این فرم موسیقایی داشتهاند.
تفاوت کنسرت و سمفونی
کنسرت و سمفونی هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند. هر اجرای کنسرتی ممکن است یک سمفونی باشد، یا به بیان دیگر، یک ارکستر سمفونی هم نوعی کنسرت محسوب میشود. اما اینطور نیست که هر کنسرتی را بتوان یک سمفونی یا ارکستر سمفونی نامید.
هر دو گونهی کنسرت و سمفونی در دستهی موسیقی ارکستری جای میگیرند و از دورهی کلاسیک (از سال ۱۷۵۰ میلادی به بعد) تا به امروز، میان مردم از محبوبیت زیادی برخوردار بودهاند.
تفاوت در تعداد اجرا کنندگان
۳. در یک کنسرت معمولاً یک نفر نقش اصلی را اجرا میکند، اما در ارکستر سمفونیک تعداد نوازندگان بسیار بیشتر است.
۴. اغلب در کنسرتها، یک خواننده یا یک گروه کوچک به اجرا میپردازند. در این حالت، یک فرد بیشتر در مرکز توجه قرار دارد و تمرکز حضار معمولاً معطوف به اوست.
۵. نوازندگان در پشت صحنه یا کنار آن مینوازند و خواننده جلوتر از آنها قرار میگیرد. تعداد سازهای به کار رفته نیز معمولاً محدود است.
۶. تفاوت کنسرت و سمفونی تنها به حضور خواننده مربوط نمیشود؛ این دو نوع اجرا در سبک موسیقی نیز با یکدیگر متفاوت هستند.
برای نمونه میزان هماهنگی گروهی در ارکستر سمفونی بسیار دقیق تر از اجرای کنسرت است.ارکستر سمفونی بر پایه اجرای تیمی شکل گرفته است. اگر در گروه نظم و هماهنگی وجود نداشته باشد، اجرا بهم می خورد.
آزادی عمل در حین اجرا
۷. در یک کنسرت، خواننده آزادی عمل زیادی دارد. او میتواند در طول اجرا، کنترل صحنه را به دست بگیرد، اجرا را متوقف کند، آهنگ را عوض کند، با تماشاگران صحبت کند و آنها را هیجانزده کند.
۸. در کنسرت، خواننده حتی میتواند بخشی از کارهای یک مجری را نیز انجام دهد. اما در یک ارکستر سمفونی، نظم گروهی بسیار بالاست و انجام چنین کارهایی به سادگی امکانپذیر نیست.
پس تفاوت اصلی کنسرت و سمفونی، در درجه اول به میزان نظم گروهی برمیگردد. همچنین، جایگیری نوازندگان و سازها روی صحنه نیز در این دو با هم فرق دارد.
۹. در اجرای سمفونی، چیدمان سازها و جای نوازندگان باید حتماً طبق یک نظم خاص باشد. سازهای زهی در قسمت جلو قرار میگیرند و رهبر ارکستر در سمت چپ میایستد. سایر نوازندگان نیز هر کدام با ساز خود، در جایگاه مشخصی مینشینند. این چینش به این دلیل است که همه بتوانند دستورها و اشارههای رهبر گروه را به خوبی ببینند و دنبال کنند.
در کنسرت چنین امری وجود ندارد و چینش خاصی بین سازها حکمفرما نیست. هر نوازنده ای بر اساس توافقی که با نوازنده های دیگر دارد، در جایگاهی قرار می گیرند و به اجرا می پردازند.
در اجراهای گروهی مانند کنسرت، معمولاً به نوازندگان تکنواز این فرصت داده میشود تا استعداد خود را به نمایش بگذارند و نشان دهند در نواختن ساز خود چه تواناییهایی دارند. البته پیش از این، لازم است سرپرست یا خوانندهٔ اصلی گروه با این کار موافقت کند و اجازهٔ آن را صادر نماید.
اما در ارکسترهای بزرگ سمفونی، چنین کاری معمولاً ممکن نیست و همهٔ نوازندگان باید دقیقاً مطابق با نتهای نوشتهشده و تحت رهبری رهبر ارکستر بنوازند.