همانطور که پیش از این نیز بیان شد، سازها را بر اساس ویژگیهایشان در گروههای مختلفی طبقهبندی میکنند. یکی از این گروهها، سازهای کوبهای است. در ادامه این نوشته از وبلاگ یافتو، بیشتر با این نوع ساز آشنا خواهید شد.
ساز کوبه ای چیست؟
سازهای کوبهای یا پرکاشن به آن دسته از سازها گفته میشود که با ضربه زدن، تکان دادن، کشیدن یا هر حرکت دیگری به صدا درمیآیند. این سازها با ایجاد ریتمهای جذاب، جایگاه مهمی در موسیقی جهان دارند.
آنها ویژگیهای منحصر به فرد و خاصی دارند و معمولاً با دست، چوبهای مخصوص یا چکش نواخته میشوند.
نمونه های کوبه ای ایرانی
در ایران، سازهایی مانند دف، دایره، تنبک و دایرهزنگی در گروه سازهای کوبهای قرار میگیرند.
نمونه های کوبه ای غربی
در فرهنگ موسیقی غرب، آلاتی مانند پرکاشن، کاخن و درامز در دسته سازهای ضربهای قرار میگیرند. درامز که در میان نسل جوان از محبوبیت زیادی برخوردار است، تنها قادر به تولید یک نت موسیقایی است.
انواع ساز کوبه ای جدید
کاخن
این ساز یکی از سازهای تازهتر در گروه سازهای کوبهای است. نام آن از یک واژه اسپانیایی گرفته شده که به معنی «جعبه» است.
ظاهر آن هم دقیقاً مانند یک جعبه یا صندوق چوبی است که روی زمین گذاشته میشود. نوازنده روی آن مینشیند و با دستانش به رویه ساز که به آن «تاپا» میگویند، ضربه میزند.
هنگ درام
این ساز یکی از سازهای تازهساز کوبهای به شمار میرود. بدنه آن از فلز برنج ساخته شده و ظاهری شبیه به یک بشقاب پرنده دارد. ساز از دو صفحه دایرهشکل فلزی تشکیل شده که روی هم قرار گرفتهاند و با ضربه زدن انگشتان به بخشهای مختلف آن، صداهای گوناگونی پدید میآید. هنگ درام در واقع سازی است که هم کوبهای است و هم توانایی اجرای نغمههای ملودیک را دارد.
برای گسترش دانش خود، مقاله نکات مهم در مورد مضراب سنتور که باید بدانید را مطالعه کنید.
برای گسترش دانش خود، مقاله بیوگرافی منوچهر چشم آذر را مطالعه کنید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله نحوه گرفتن صحیح مضراب سنتور مراجعه کنید.
کالیمبا
ساز کالیمبا که با نام امبیرا نیز شناخته میشود، تاریخچهای بسیار کهن دارد و قدمت آن به بیش از سه هزار سال میرسد.
باور بر این است که زادگاه این ساز در بخشهای شمال شرقی قاره آفریقا بوده و در گذشته آن را با عنوان پیانوی آفریقایی میشناختند. کالیمبا یک ساز موزیکال و گوشنواز است که معمولاً بین ۷ تا ۱۲ کلید یا تیغهی صدادار روی آن قرار گرفته است.
بندیر
ساز بندیر از یک یا چند تار ساخته میشود که معمولاً از رودهٔ حیوانات درست میشوند. این ساز به شکل دایره است و اندازهٔ قطر آن حدود ۳۵ تا ۴۰ سانتیمتر میباشد.
در بخش پایینی ساز، یک سوراخ کوچک وجود دارد. نوازنده میتواند انگشت خود را در این حفره قرار دهد تا در زمان نواختن، ساز بهتر در دستش ثابت بماند و نگهداری آن راحتتر شود.
تانگ درام
یک ساز کوبهای تازه که این روزها محبوب شده، تانگ درام نام دارد.
این ساز تا حدودی شبیه ساز هنگ است، ولی با آن فرقهایی هم دارد. نتهای روی سطح تانگ درام با دستگاه لیزر ایجاد میشوند و به همین دلیل، دیگر لازم نیست با چکش روی آن ضربه زد تا نتها شکل بگیرند.