ارهو یک ساز سنتی چینی است که با کمان نواخته میشود و تنها دو سیم دارد. بسیاری آن را ویولن چینی یا کمانچه چینی مینامند، اما شکل و ساختمان آن بیشتر به کمانچه شباهت دارد. این ساز بسیار انعطافپذیر است و هم به صورت تکنوازی و هم در گروههای موسیقی بزرگ به کار میرود. همچنین در سبکهای مختلفی مانند جاز، راک، موسیقی مدرن و موسیقی سنتی از آن استفاده میشود.
ارهو را در فهرست عجیبترین سازهای جهان قرار میدهند، چون در ساخت آن از موادی مانند پوست مار پیتون استفاده میشود. همچنین شکل ساز و روش نواختن آن با بیشتر سازهای آرشهای در جهان تفاوت دارد. در ادامه میتوانید با جزئیات بیشتری درباره این ساز آشنا شوید. اگر به شناخت سازهای مختلف علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم مطالب دیگر وبلاگ یافتو را نیز ببینید.
ساختار ساز ارهو چگونه است؟
ارهو یک ساز است که بخش اصلی آن یک دسته چوبی عمودی است. در قسمت بالای این دسته، دو گوشی برای کوک کردن سیمها قرار دارد. در پایین دسته نیز کاسه صدا یا جعبه طنینی دیده میشود که روی آن را معمولاً با پوست مار پیتون میپوشانند. هرچه این پوست ضخیمتر باشد، صدای ساز بهتر و خوشآیندتر خواهد بود.
برای این که سیمهای ساز به پوست نزدیک شوند، دور دسته یک کلاف نخ میپیچند. همچنین یک پل چوبی روی ساز وجود دارد که دو سیم ارهو را در جای خود نگه میدارد. امروزه برای حفظ محیط زیست، در بسیاری از ارهوها به جای پوست طبیعی مار پیتون از پوست مصنوعی استفاده میشود.
سیمهای ارهو در گذشته از جنس ابریشم بودند، اما امروزه بیشتر از فلز ساخته میشوند. آرشهی این ساز اما از گذشته تا امروز از موی دم اسب درست میشود. طول تقریبی آرشه و خود ارهو در کنار هم حدود ۸۱ سانتیمتر است.
ساز ارهو چطور نواخته میشود؟
برای نواختن ساز ارهو، معمولاً یکی از سیمها روی نت «ر» و سیم دیگر روی نت «لا» کوک میشود. نوازنده سپس ساز را به صورت ایستاده روی پای خود قرار میدهد و آماده اجرا میشود. نحوه نواختن ارهو کمی غیرمعمول است و با بیشتر سازهای آرشهای تفاوت دارد.
در ارهو، صفحۀ انگشتگذاری وجود ندارد. نوازنده مستقیماً با فشار دادن انگشتانش روی سیمها، آنها را کنترل میکند، بیآنکه سیمها به دسته ساز برخورد کنند. همچنین، برخلاف اغلب سازهای آرشهای که آرشه روی سیمها کشیده میشود، در ارهو آرشه از لابهلای دو سیم عبور میکند.
یکی از نامدارترین نوازندگان ارهو که نقش مهمی در معرفی آن به عنوان سازی مستقل و تکنواز داشت، لیو تیان هوا بود. این موسیقیدان و آهنگساز چیرهدست، ۴۷ تمرین آموزشی و ۱۰ قطعۀ تکنوازی برای ارهو خلق کرده است.
ارهو چه تاریخچهای دارد؟
نشانهای ساز ارهو را میتوان در سازهای قدیمیتر از دوران مغول جستجو کرد که برای نخستین بار در چین و در زمان دودمان تانگ پدیدار شدند. به نظر میرسد این ساز از ساز شیقین (xiqin) و به دست مردمان شمال شرقی چین تکامل یافته است.
واژه “ار” به معنای “دو” یا “دوم” است؛ به همین دلیل دو توضیح گوناگون درباره نام این ساز وجود دارد. نخست اینکه نام آن از تعداد سیمهایش گرفته شده است. دوم اینکه ارهو پس از گائوهو، دومین ساز مهم در گروه سازهای کمانی چینی (huqin) به شمار میرود.
در طول تاریخ، ارهو بیشتر سازی محبوب و رایج در میان مردم عادی جنوب چین بود؛ تا اینکه لیو تیان هوا این ساز را به پکن برد و سرنوشت ارهو را برای همیشه دگرگون کرد.