در این مطلب، شعر زیبای «ای ایران» از کتاب فارسی پنجم دبستان را به طور کامل بررسی کردهایم. ابتدا شعر را به زبان ساده و روان معنی کردهایم تا مفهوم آن برای دانشآموزان قابل درک باشد. سپس معنی کلمات مهم، همخانوادهها، واژههای مخالف، خوانش و فهم متن، و آرایههای ادبی آن را تهیه کردهایم.
معنی شعر ای ایران فارسی پنجم
ای ایران، ای سرزمین پر از گنج و ارزش
ای کشوری که خاک تو ریشه و خاستگاه هنر است.
باشد که هر فکر بد و نیت شری از تو دور بماند
و تو برای همیشه استوار و جاوید بمانی.
ای دشمن، اگر تو از سنگ سخت کوهستانی
من از آهن محکمترم
و جانم را با افتخار فدای خاک پاک کشورم میکنم.
از وقتی عشق به تو حرفه و دلخواستهام شد
هیچگاه ذهن و فکرم از تو جدا نبوده.
در راه تو، جان ما چه ارزشی دارد؟
باشد که خاک سرزمین ایران ما همیشه پایدار بماند.
سنگهای کوههایت مانند الماس و جواهرند
و خاک دشتهایت از طلا باارزشتر است.
چگونه میتوانم عشق تو را از دلم بیرون کنم؟
بگو بدون محبت تو چگونه میتوانم به زندگی ادامه دهم؟
تا زمانی که چرخ دنیا و گردش آسمان برقرار است
نور خداوند همیشه راهنمای ما خواهد بود.
ای ایران، ای بهشت زیبا و سبز من
آیندهام از تو روشنتر نیست.
برای مطالعه بیشتر، به معنی کلمات درس آوای گنجشکان فارسی ششم ✅ هم خانواده و متضاد و خلاصه سری سر بزنید.
حتی اگر آتش بر تنم ببارد
چیزی جز عشق تو را در دل نگه نمیدارم.
دل من از آب، خاک و عشق تو ساخته شده
اگر محبت تو از دلم برود، دیگر چه چیزی از دل من باقی میماند؟
**توجه:** تمامی ابیات شعری که در متن اصلی بودند، بدون هیچ تغییر و تفسیری عیناً حفظ شدهاند. تنها بخشهای توضیحی و ترجمهای با استفاده از کلمات ساده و روان بازنویسی شدهاند.
🎨 آرایههای ادبی شعر «ای ایران» – فارسی پنجم
1. تشبیه (شبیهسازی یک چیز به چیز دیگر)
خاک ایران مانند جواهرات قیمتی و درهای گرانبها توصیف شده است.
سرزمین ایران را به باغی سرسبز و زیبا، همانند بهشت، تشبیه کردهاند.
در مقابل، دشمن به سنگی سخت و خشن تشبیه شده و شاعر خود را همچون آهنی استوار میداند.
2. کنایه (بیان غیر مستقیم)
جانم قربانی خاک پاک کشورم → به معنای بالاترین ایثار برای میهن است.
عشق تو را چگونه از دل بیرون کنم؟ → به معنای عشق جاودانه به وطن است.
3. اغراق (بزرگنمایی)
خاک سرزمین ایران از طلا هم ارزشمندتر است → این جمله نشاندهنده ارزش بالای این مرز و بوم است.
حتی اگر از آسمان هم آتش ببارد، من جز عشق به ایران چیزی در دل نمیپرورانم → این عبارت بر شدت دلبستگی به وطن تأکید دارد.
4. تکرار (برای تاکید)
در این شعر، شاعر با تکرار کلمه “ایران” در ابتدای برخی از بیتها، میخواهد نام میهنش را برجسته کند و بر آن تأکید نماید.
همچنین، با تکرار واژه “مهر”، عشق و علاقه عمیق خود را به سرزمین ایران نشان میدهد.
5. تشخیص (جانبخشی)
خاک و سنگهای این سرزمین چنان باارزش و باشکوه توصیف شدهاند که گویی جان دارند و زندهاند.
📖 معنی کلمات شعر «ای ایران» – فارسی پایه پنجم
| کلمه | معنی |
|---|---|
| گُهر | شکل کوتاهشدهٔ گوهر؛ به معنی مروارید یا سنگهای قیمتی و ارزشمند |
| مرز | خط فرضی یا محدودهای که دو کشور را از هم جدا میکند |
| بدان | جمع «بد»؛ افرادی که کارهای ناپسند یا اخلاق بد دارند |
| پیشه | کاری که فرد برای گذران زندگی انجام میدهد؛ شغل یا حرفه |
| مهر | عشق و محبتی که نسبت به کسی یا جایی داریم |
| پاینده | ماندگار، همیشگی و جاویدان |
| دُرّ | مروارید گرانبها و کمیاب |
| برگو | کسی که زیاد حرف میزند؛ پرحرف |
| نور ایزدی | پرتوی نوری که از سوی خداوند است؛ هدایت الهی |
| رهنما | راهنما، کسی یا چیزی که مسیر درست را نشان میدهد |
| پیکر | جسم یا اندام یک موجود |
| نپرورم | پرورش ندهم، رشد ندهم |
| سررشته | آمیخته یا درهم تنیده؛ همچنین به معنی آگاهی و شناخت از چیزی |
| اَر (مهرت ار برون رود) | شکل کوتاهشدهٔ «اگر» |
🔹 مخالفها
مرز با بیمرزی فرق دارد.
پاینده و همیشگی، با نابودشدنی و فانی یکی نیست.
دشمن، دوست نیست.
مهر و محبت، با کینه و نفرت تفاوت دارد.
روشنایی در مقابل تاریکی قرار میگیرد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی شعر ستایش فارسی هفتم صفحه ۹ ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه.
🔹 همخانوادهها
گوهر → سنگ قیمتی، جواهر
مرز → حد و边界، حفاظت از مرزها
پاینده → ثبات، با ثبات و ماندگار
دشمن → ضدیت و خصومت
مهر → محبت، با محبت و دوست داشتنی
روشن → نور، پرتو و درخشش
پیکر → کالبد، ساختار و شکل دادن به چیزی
📖 خوانش و فهم – صفحه ۵۴، درس ششم «ای ایران»
در شعر، از سرزمین ایران به چه چیزهایی likeness شده است؟
به چیزهای گرانبها مانند مروارید و جواهر، و همچنین به یک باغ سرسبز و زیبا که شبیه بهشت است.
کدام قسمت شعر بیشتر از همه توجه تو را جلب کرد و دلیل این انتخاب چیست؟
این بیت:
مهرت از دل، کی برون کنم؟ / بَرگو، بی مهر تو چون کنم؟
چون این بخش، عشق بسیار عمیق و پیوند همیشگی به وطن را به خوبی نشان میدهد و میگوید که زندگی کردن بدون این عشق و دلبستگی، اساساً غیرممکن است.
پیام شعر «ای ایران» – فارسی پنجم:
این شعر عشق و دلبستگی عمیق به میهن را بیان میکند و مردم را به حفاظت از خاک وطن، اتحاد، فداکاری و پایداری در برابر دشمنان فرا میخواند. شاعر با توصیف زیباییهای ایران و ارزشهای آن، یادآوری میکند که عشق به کشور باید همیشگی باشد و در هر شرایطی، حتی سختترین لحظات، نباید از آن دست کشید.
برای گسترش دانش خود، مقاله معنی شعر نیایش فارسی ششم صفحه 114 ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه را مطالعه کنید.
قبلی : جواب درست و نادرست و درک مطلب درس ششم سرود ملی
بعدی : جواب درس آزاد هفتم فارسی پنجم فرهنگ بومی ۱ صفحه ۵۵ و ۵۶