معنی کلمات شعر چشمه و سنگ فارسی پنجم
معنی شعر چشمه و سنگ فارسی پنجم
۱) چشمهای از پای کوه به راه افتاد و در مسیرش ناگهان به تختهسنگی بزرگ برخورد کرد.
معنی: چشمهای از دامنهٔ کوه راه افتاد و در مسیر، ناگهان به تختهسنگی برخورد.
۲) با آرامی با آن سنگ سخت صحبت کرد و گفت: «لطف کن و راهی برای عبور من باز کن.»
معنی: با آرامش به سنگ محکم گفت: «مهربانی کن و راهی برای گذشتن من باز بگذار.»
۳) سنگِ درشت و بیاحساس با خشم جواب داد و گفت: «برو گمشو!»
معنی: سنگ بزرگ و خشن با تندی واکنش نشان داد و گفت: «دور شو پسر!»
۴) «حتی سیلابِ نیرومند هم نتوانست مرا تکان دهد؛ تو که هستی که بخاطرت از جابرم تکان بخورم؟»
معنی: حتی سیلاب پرقدرت هم تکانم نداد؛ تو که هستی که بهخاطرِ تو از جا بجنبم؟
۵) اما چشمه ناامید نشد؛ شروع به حفاری کرد و با پشتکار ادامه داد.
معنی: چشمه دلسرد نشد؛ شروع به کندن کرد و بر کارش پافشاری نمود.
۶) آنقدر تلاش کرد و کوشش نمود تا توانست راهی از میان آن سنگ سخت باز کند.
معنی: بسیار تلاش و جستوجو کرد تا سرانجام در دلِ آن سنگ سخت، گذرگاهی باز کرد.
۷) همیشه تلاش کن و امیدت را از دست نده؛ زیرا ناامیدی جز شکست و نابودی نتیجهای ندارد.
معنی: دستبهکار شو و امیدوار بمان؛ ناامیدی ثمری جز تباهی ندارد.
۸) اگر در کارها پایداری و صبر به خرج دهی، حتی سختترین کارها برایت آسان میشود.
معنی: اگر در کارها استوار بمانی، کارهای سخت در نگاهت آسان میشود.
هم خانواده شعر چشمه و سنگ فارسی پنجم
راه: مسیر، مسافر، رهرو، کوچنده
کوه: کوهستان، دامنه کوه، کوهستانها
چشمه: سرچشمه، منطقه چشمهها، جویبار
نرم: ملایمت، انعطاف، خوشخلق
سنگ: سنگی، با وزن زیاد، سنگتراش
کَرَم: بخشنده، بزرگواری، احسانکننده
بخت/خوشبخت: خوششانس، آزمایش بخت، بدشانس
سیل: آبهای جاری، سیلی
پایدار: ثبات، ماندگاری
کند (کندن): جستجو، حفره، حکاکی
کوشش: ساعی، تلاشگر
امید: امیددار، آرزو، نویددهنده
یأس/ناامید: دلسرد، بیامیدی
در این مقاله معنی شعر ستایش فارسی هفتم صفحه ۹ ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه اطلاعات مفیدی آمده است.
مخالف (متضاد) کلمات شعر چشمه و سنگ فارسی پنجم
ناسازگار ↔ سازگار
ملایم ↔ تند و خشن
سفت و محکم ↔ نرم و انعطافپذیر
بخشنده ↔ بیاحساس و سرد
خوشبخت ↔ نگونبخت
افسردهدل ↔ شاددل
یکدنده ↔ باگذشت و منعطف
دور دست ↔ فاصلهی نزدیک
ساکن ماندم ↔ حرکت کردم و جنبیدم
سرد و بیاحساس ↔ صمیمی و با محبت
پافشاری کردن ↔ کنار کشیدن و عقبنشینی
کَندن و جدا کردن ↔ متصل کردن و پُر کردن
راهی گشود ↔ راه را مسدود کرد
ناامیدی ↔ آرزو و انتظار مثبت
آسان ↔ پیچیده و سخت
جواب خوانش و فهم صفحه ۱۲۹ درس شانزدهم فارسی پنجم
آرایه های ادبی شعر چشمه و سنگ کلاس پنجم
ردیف و قافیه «چشمه و سنگ» (فارسی پنجم)
در سبک شعری مثنوی، هر بیت از دو خط تشکیل شده که با هم قافیه دارند. اما در این شعر، یک ردیف ثابت و تکراری در همهٔ بیتها دیده نمیشود.
قافیههای به کار رفته در این ابیات به این صورت است:
در بیت اول، کوهسار و دچار با قافیه «ـار» همآواز هستند.
در بیت دوم، پسخت و نیکبخت با قافیه «ـخت» همراه شدهاند.
در بیت سوم، سختسر و پسر با قافیه «ـسر» همقافیه هستند.
در بیت چهارم، زورآزمای و زِ جای با قافیه «ـای» میآیند.
در بیت پنجم، سرد و کرد با قافیه «ـرد» همآوایی دارند.
در بیت ششم، نمود و برگشود با قافیه «ـود» پایان مییابند.
در بیت هفتم، امیدوار و بهبار دوباره با قافیه «ـار» همراه شدهاند.
و در بیت آخر، کارها و دشوارها با قافیه «ـارها» کامل میشود.
مطلب قبلی مربوط به توضیح “تصویر خوانی و صندلی صمیمیت” در صفحه ۱۲۷ کتاب فارسی پایهٔ پنجم بود و مطلب بعدی به معنی شعر “کار و تلاش” از درس هفدهم فارسی پنجم میپردازد.
متضادها و همخانوادهها
کلمات، گاهی با یکدیگر رابطه معنایی دارند. دو نوع از این روابط مهم، “متضاد” و “همخانواده” هستند.
**متضاد (Antonym):**
به کلماتی گفته میشود که معنای کاملاً مخالف یکدیگر دارند. مانند:
* روز و شب
* گرم و سرد
* بزرگ و کوچک
* بلند و کوتاه
**همخانواده (Cognate):**
به کلماتی گفته میشود که از یک ریشه اصلی ساخته شدهاند و از نظر معنایی به هم مرتبط هستند، اما لزوماً معنای یکسانی ندارند. مانند:
* **کتاب**، **کتابخانه**، **کتابفروشی**
* **دانش**، **دانشجو**، **دانشگاه**
* **گفت**، **گفتگو**، **حرف**
شناختن این روابط به ما کمک میکند تا دایره لغات خود را گسترش دهیم و در نوشتن و صحبت کردن دقیقتر و روانتر عمل کنیم.
برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی کلمات درس آوای گنجشکان فارسی ششم ✅ هم خانواده و متضاد و خلاصه سر بزنید.
برای یادگیری پیشرفته، به معنی شعر نیایش فارسی ششم صفحه 114 ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه مراجعه کنید.