همان طور که میدانید، ضربالمثلها بخشی از فرهنگ و ادبیات ما هستند و هر کدام داستان و مفهومی پشت خود دارند. یکی از این ضربالمثلها، “آه در بساط نداشتن” است. شاید این عبارت به گوشتان خورده باشد، اما معنی دقیق آن را ندانید.
در گذشته، “بساط” به وسایل و چیزهایی گفته میشد که یک فرد همراه خود داشت. وقتی کسی میگفت “آه در بساط نداشتن”، منظور این بود که شخص آنقدر درمانده و بیپناه است که حتی توانایی غصه خوردن یا ناله کردن را هم ندارد. یعنی وضعیتش به جایی رسیده که نه تنها چیزی برای از دست دادن ندارد، بلکه حتی نیروی افسوس خوردن هم در وجودش باقی نمانده است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” پا در کفش کسی کردن “.
این ضربالمثل معمولاً برای کسی به کار میرود که در سختترین شرایط زندگی قرار گرفته است. فقر شدید، مشکلات بزرگ، یا دورانی که آدم احساس میکند همه چیز را از دست داده و دیگر حتی توان غمگین بودن هم ندارد. در واقع، وقتی امید کاملاً از بین رفته و فرد در عمیقترین نقطه ناامیدی قرار دارد، از این عبارت استفاده میشود.
به زبان ساده، “آه در بساط نداشتن” یعنی آنقدر در سختی و تنگنا باشی که دیگر حتی توان ناله کردن هم نداشته باشی.
در این نوشته به بررسی مفهوم یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنای ایرانی میپردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.
ضرب المثل آه در بساط نداشتن کنایه از چیست؟
1- این ضربالمثل نشاندهنده فقر و تنگدستی بسیار شدید است.
2- کلمه “بسط” در زبان عربی به معنی پهن کردن و گستردن است. به چیزهایی که میتوان آنها را گسترد، “بساط” گفته میشود؛ مثل فرش، لوازم خانه و چیزهای دیگر. “آه” نیز به ناله عمیقی گفته میشود که از دل و جان برخیزد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” پشت دست داغ کردن “.
مقاله معنی ضرب المثل ” به ریش کسی خندیدن “ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
معنای مستقیم این ضربالمثل این است که حتی به اندازه یک آه کشیدن هم چیزی در وسایل زندگی فرد باقی نمانده است. اما معنی پنهان آن، نشاندهنده تهیدستی کامل و رنج بردن از فقر است.
3- وقتی میگویند “فلانی آهی در بساطش نیست” یعنی زندگی برایش بسیار سخت گذشته و با دشواریهای زیادی روبرو بوده است.
4- معمولاً وقتی کسی از دیگری درخواست کمک میکند، به ویژه اگر کمک مالی باشد، افراد دیگر یک شخص پولدار و متمول را به او معرفی میکنند. اما اگر آن شخص ثروتمند خودش چیزی نداشته باشد، در این شرایط گفته میشود: آن شخص که خودش چیزی ندارد تا بخواهد به من کمک کند! بهتر است من مشکلی برایش ایجاد نکنم.
5- یعنی نمیتوانی برای دریافت کمک به او امید داشته باشی.
6- این ضربالمثل از نظر معنی به ضربالمثل “آه ندارد با ناله سودا کند” نزدیک است.