این ضربالمثل در مورد کسی به کار میرود که در جمع حاضر نمیشود و از دیگران کنارهگیری میکند.
“لای جرز” به فضای خالی بین دو آجر یا دیوار گفته میشود که معمولاً تاریک، ساکت و دور از دید است. وقتی میگویند “فلانی برای لای جرز خوبه”، در واقع به کنایه میخواهند بگویند که این فرد آنقدر کمرو، منزوی و بیاهمیت است که جایگاهش در همین گوشههای تاریک و فراموششده است، نه در میان جمع و افراد.
این عبارت معمولاً برای افرادی استفاده میشود که:
– بسیار کمحرف و خجالتی هستند.
– در مهمانیها و اجتماعات شرکت نمیکنند.
– ترجیح میدهند تنها باشند و دیده نشوند.
در اصل، این ضربالمثل اشاره به انزوا و گوشهگیری دارد و گاهی برای طعنه زدن به کسی که بیش از حد قصد دارد تنها بماند، استفاده میشود.

در این نوشته، میخواهیم معنی و مفهوم اصلی این ضربالمثل کهن ایرانی را با هم مرور کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.
معنی برای لای جرز خوبه
1- در واقع با این ضربالمثل میخواهند بگویند که یک چیز فقط برای پر کردن یک جای خیلی کوچک و بیمصرف به کار میآید و در واقع هیچ فایدهای ندارد.
2- بعضی وقتها هم این ضربالمثل را برای افرادی به کار میبرند که نمیتوانند کار مفیدی انجام دهند و بیعرضه هستند.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” آش نخورده و دهان سوخته ” + داستان مراجعه کنید.
برای گسترش دانش خود، مقاله معنی ضرب المثل ” یک کلاغ چهل کلاغ ” + داستان را مطالعه کنید.
برای یادگیری پیشرفته، به معنی ضرب المثل ” چشمت کور دندت نرم “ مراجعه کنید.
3- به طور خلاصه، هر چیزی که به هیچ دردی نخورد، کارایی نداشته باشد و بیفایده باشد را با این اصطلاح توصیف میکنند.
ریشه این مَثُل
در گذشتهها، مردم برای خود سرپناه و خانه میساختند و بیشتر از چیزهای طبیعی مانند خشت، گل، سنگ و چوب استفاده میکردند. برای این که خانههایشان محکم و امن باشد، روشهای قدیمی را به کار میبردند. به همین خاطر، دیوارها را کلفت و محکم درست میکردند که به آن «جرز» میگفتند.
جرز در واقع پایه و ستون اصلی ساختمان بود و در طول دیوار، به فاصلههای مشخص ساخته میشد تا وزن ساختمان را تحمل کند. به همین دلیل، جرز یکی از بخشهای مهم در ساختوساز به شمار میرفت. این روش ساختمانی تاریخچه بسیار قدیمی دارد. باستانشناسان در بعضی از بناهای تاریخی ایران مثل قلعه بلقیس در اسفراین و قلعه بهستان در زنجان، استخوان و اسکلت انسان را درون دیوارها پیدا کردهاند.
بر اساس گفته این محققان، این اسکلتها به زمانی برمیگردد که بردگان و کارگران ساختمانی را به خاطر انجام خطا تنبیه میکردند و آنها را در میان دیوارها زنده به گور میساختند. البته بعضی از باستانشناسان هم عقیده دارند که مردم آن زمان، مردگان خود را درون دیوارها دفن میکردند. به باور کارشناسان و تاریخدانان، این روش به ویژه در دوره مادها و هخامنشیان رواج بیشتری داشته است.
فرهنگ ایرانی و سنتهای مردم در هر دوره، بر اساس عادتها و شیوه زندگی آن منطقه شکل میگرفت. در بسیاری از خانوادههای ایرانی، همبستگی و اتحاد بین اعضا بسیار اهمیت داشت و پسران خانواده نقش ستون و تکیهگاه خانواده را داشتند تا دیگران بتوانند روی حمایت و مسئولیتپذیری آنها حساب کنند.
اگر در خانواده، فرزندی ناخلف بود و هیچ مهارت و هنری نداشت، در زبان عامیانه میگفتند: «به درد لای جرز هم نمیخوره». به مرور زمان، این اصطلاح برای افرادی که بیکار بودند و به خانواده سربار محسوب میشدند یا کسانی که توانایی انجام هیچ کاری را نداشتند، به کار رفت. حتی برای چیزهای بیفایده و بدون استفاده نیز از این عبارت استفاده میشد. امروزه هم این ضربالمثل میان مردم رواج دارد. (برگرفته از کتاب «ریشه این مَثُل»؛ چاپ شده در هفتهنامه پیام ساختمان، شماره ۲۵۲)
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً معنی ضرب المثل ” نرود میخ آهنین در سنگ ” + داستان را بخوانید.
در این مقاله معنی ضرب المثل ” خدا نصیب گرگ بیابون نکنه “ اطلاعات مفیدی آمده است.