این ضربالمثل وقتی به کار میرود که کسی برای به دست آوردن یک چیز کوچک یا یک سود ناچیز، چیز بسیار بزرگتر و ارزشمندتری را از دست بدهد. مثل این است که کسی برای کندن یک ریش کوچک، تمام سبیلهایش را قربانی کند. این مثل به ما هشدار میدهد که در تصمیمگیریها و کارهایمان، عواقب و نتیجه نهایی را به خوبی بسنجیم تا برای یک منفعت جزئی، ضرر بزرگی نکنیم. در واقع، این یک درس عبرت است که میگوید گاهی حرص و طمع برای چیزی کوچک، میتواند باعث از دست دادن تمام داشتههایمان شود.
در این نوشته، به بررسی مفهوم یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنی ایرانی میپردازیم. در ادامه، با ما همراه باشید تا با هم این عبارت حکیمانه را بهتر درک کنیم.
معنی رفت که ریش در بیاورد، سبیلش را هم باخت چیست؟
۱- یعنی شخصی کاری را شروع کرد تا به موفقیت برسد، اما نه تنها پیشرفتی نکرد، بلکه ضرر هم دید.
۲- گاهی این ضربالمثل برای افرادی به کار میرود که زیاد ادعا دارند؛ به دیگران قول شرایط بهتر، موفقیت بیشتر، درآمد بالاتر و… میدهند. اما وقتی زمان میگذرد، نتیجهی کارشان منفی میشود! در این شرایط، افرادی که از اول شاهد ماجرا بودند، این ضربالمثل را برایش به کار میبرند.
۳- این عبارت به صورت شوخی، سرزنش یا تمسخر برای کسی استفاده میشود که بدون فکر کردن به عواقب کار و بدون توجه به نصیحت افراد عاقل، دست به عملی میزند، اما در نهایت با شکست روبهرو میشود.
* در گذشته، سبیل را نشانه مردانگی میدانستند و معتقد بودند: مردی که سبیل ندارد، مرد نیست! (البته امروزه مردانگی فقط به سبیل داشتن محدود نمیشود!)
ریش هم از سبیل بالاتر است! یعنی شخص به درجه بالاتری از مردانگی رسیده است! شاید در این ضربالمثل هم اشاره به این است که فردی میخواسته جایگاه و احترام اجتماعی بیشتری پیدا کند، اما کاری کرده که نه تنها به هدفش نرسیده، بلکه موقعیتش از قبل هم بدتر شده است.
پیشنهادی: ضربالمثل با سبیل
اختصاصی-یافتو