همان طور که میدانیم، ضربالمثلها در فرهنگ ما جایگاه ویژهای دارند و هر کدام مفهومی عمیق را در قالب جملههایی کوتاه بیان میکنند. یکی از این ضربالمثلها که بسیار شنیده میشود، “فاتحهاش خوانده شده” است.
**معنی و مفهوم:**
این ضربالمثل برای اشاره به چیزی یا کسی به کار میرود که دیگر هیچ امیدی به آن نیست و کارش به پایان رسیده است. وقتی میگوییم “فاتحه فلان چیز خوانده شده”، یعنی دیگر دیر شده و نمیتوان برایش کاری کرد. انگار که آن چیز از دست رفته و دیگر بازگشتی ندارد. این عبارت معمولاً برای اشیاء، موقعیتها، برنامهها یا حتی روابطی استفاده میشود که دیگر قابل اصلاح یا نجات نیستند.
توصیه میکنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” شوهر کردم وسمه کنم نه وصله کنم “ را مطالعه کنید.
**ریشه اصلی ضربالمثل:**
این مثل از رسمی در فرهنگ ما گرفته شده است. وقتی فردی از دنیا میرود، برایش فاتحه میخوانند که نماد پایان زندگی و خداحافظی است. بنابراین، “فاتحه خواندن” برای چیزی، کنایه از پایان یافتن و تمام شدن آن است.
**مثالها:**
* اگر شرکتی به دلیل مشکلات مالی زیاد در آستانه ورشکستگی قرار بگیرد، میگوییم: «به نظر میرسد **فاتحه این شرکت خوانده شده** و به زودی تعطیل میشود.»
* وقتی دوستی پس از سالها قهر، هیچ تمایلی برای آشتی نشان ندهد، میتوان گفت: «دیگر **فاتحه این دوستی خوانده شده** و راهی برای بازگشت وجود ندارد.»
* اگر ماشینی آنقدر فرسوده و خراب باشد که دیگر قابل تعمیر نباشد، میگویند: «این ماشین دیگر قابل استفاده نیست؛ **فاتحهاش خوانده شده**.»
به طور خلاصه، هر وقت شنیدید کسی میگوید “فاتحهاش خوانده شده”، بدانید که منظور این است که دیگر هیچ امیدی وجود ندارد و آن چیز به آخر خط خود رسیده است.
در این نوشته، به بررسی معنای یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنی ایرانی میپردازیم. در ادامه، با ما همراه باشید.
ضرب المثل فاتحه اش خوانده است یعنی چه؟
یعنی دیگر نمیتوان از آن وسیله یا فرد استفاده کرد و باید آن را کنار گذاشت.
| ایموجی این ضرب المثل | ⚰️📢 |
ریشه ضرب المثل
سوره فاتحه، که به آن سوره حمد هم میگویند، اولین سوره قرآن کریم است. اما این کلمه در گفتگوهای روزمره معنی دیگری هم پیدا کرده است. مثلاً وقتی فردی فوت میکند، میگویند: «الفاتحه!» یعنی برای او سوره حمد و اخلاص بخوانید. گاهی هم کلمه فاتحه به مراسم ترحیم و ختم اشاره دارد.
در صورت علاقهمندی، مطلب معنی ضرب المثل ” با یک دست نمی شود دو تا هندوانه برداشت “ را از دست ندهید.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” جای سوزن انداختن نیست “ را بخوانید.
به کار بردن کلمه «الفاتحه» برای افراد مذهبی آشناست و با شنیدن آن میفهمند که منظورش از دست دادن یک نفر است. به تدریج، این واژه در موقعیتهای دیگر هم استفاده میشود. مثلاً وقتی چیزی کاملاً نابود میشود یا خسارت سنگینی رخ میدهد، از این کلمه استفاده میکنند. فرضاً در اخبار تصویر ماشینی را نشان میدهند که به دره سقوط کرده. بیننده با دیدن آن صحنه ممکن است بگوید: «الفاتحه!» یا «فاتحهشان خوانده شد!» یعنی آنها از بین رفتهاند.
مثال های دیگر
گاهی از این ضربالمثل برای طعنه یا شوخی هم استفاده میشود. فرض کنید کیف خود را به یکی از دوستانتان قرض دادهاید. وقتی این موضوع را در خانه تعریف میکنید، برادرتان که میداند دوست شما آدم قابل اعتمادی نیست و در نگهداری از وسایل دیگران دقت نمیکند، بلافاصله میگوید: فاتحه کیفت را بخوان! یعنی به نظر میرسد احتمال سالم برگشتن کیف تو بسیار کم است!
مثال دیگر: دوست شما در مدرسه با کسی درگیر شده و او را کتک زده است. ناظم مدرسه که بسیار خشن و عصبانی است، او را به دفتر میبرد. وقتی بقیه دانشآموزان این صحنه را میبینند، میگویند: فاتحه فلانی خوانده شد! یعنی به زودی مجازات سختی در انتظار او خواهد بود.
پیشنهاد: مطالعه بیشتر ضربالمثلها