همان طور که میدانید، ضربالمثلها در فرهنگ ما جایگاه ویژهای دارند و هر کدام درسی از زندگی را در خود پنهان کردهاند. یکی از این ضربالمثلهای پرمعنی، «از مال پس است و از جان عاصی» است.
این عبارت معمولاً در مورد کسی به کار میرود که برای انجام کاری یا بخشیدن چیزی، بسیار بیمیل و بیحوصله است. تصور کنید فردی مجبور است مقداری از دارایی خود را ببخشد یا خرج کند. در این شرایط، اگرچه آن چیز از اموال و داراییهای اوست، اما چنان با اکراه و ناراحتی این کار را انجام میدهد که گویی دارد از جان خود میگذرد. انگار نه انگار که فقط پول یا مالش را از دست میدهد، بلکه حس میکند دارد جانی از کف میدهد.
این ضربالمثل به زیبایی نشان میدهد که گاهی افراد، حتی برای قسمت کردن چیزهایی که واقعاً نیاز ندارند یا زیاد دارند، هم حاضر نیستند کوچکترین رنج و زحمتی را تحمل کنند و باوری به از دست دادن آن ندارند. در حقیقت، این مثل اشاره به حالت بخیلی دارد که از درون فرد سرچشمه میگیرد و باعث میشود حتی بخششِ یک چیز کوچک نیز برایش مانند یک شکنجه بزرگ باشد.
در این بخش، به بررسی معنی و مفهوم این ضربالمثل ایرانی میپردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.
ضرب المثل از مال پس است و از جان عاصی کنایه از چیست؟
1- یعنی هیچ ثروتی ندارد که مشکلاتش را حل کند و هیچ امیدی به ادامه زندگی ندارد. به نقطه پایانی و درماندگی کامل رسیده است.
2- این اصطلاح به فردی گفته میشود که شدیداً نیازمند است و تمام پساندازش به پایان رسیده. در چنین شرایطی، حتی از زندگی خود هم خسته شده و بودن در این جهان برایش هیچ شادی ندارد.
3- یعنی شخص بسیار فقیری است که هیچ سرمایهای ندارد و از سوی دیگر، فشارهای زندگی آنقدر بر او سنگینی میکند که پیوسته در انتظار مرگ به سر میبرد. چنین انسانی چیزی برای از دست دادن ندارد و احتمال دارد هر اقدام غیرمنتظرهای انجام دهد.
4- “از مال پس بودن” به این معنی است که دارایی و ثروت فرد تمام شده و بیچیز شده است. “از جان عاصی بودن” نیز اشاره به این دارد که شخص هیچ امیدی به زندگی ندارد.
5- واژه “عاصی” معانی گوناگونی دارد. ریشه اصلی آن از “عص ی” در زبان عربی گرفته شده و به معنای نافرمانی کننده و کسی که تمرد میکند است. همچنین در فارسی و گفتار روزمره، به کسی که از چیزی بسیار ناراحت و بیطاقت شده، این واژه را به کار میبرند.
ضربالمثل: با مال