سازهای زهی، گروهی از سازهای موسیقی هستند که صدای آنها از ارتعاش سیم یا تار به وجود میآید. این سازها در انواع و شکلهای گوناگونی ساخته میشوند. از شناختهشدهترین آنها میتوان به ویولن، ویولنسل، ویولا، چنگ، گیتار، تار و سهتار اشاره کرد. در این نوشته از وبلاگ یافتو، به سراغ دانستنیهای جالب و کمترشنیدهشده درباره سازهای زهی میرویم که مطمئناً برایتان جذاب خواهد بود.
۱. ویولن ابعاد خیلی مختلفی دارد
یک نکته جالب درباره سازهای زهی این است که ویولن در هفت اندازه استاندارد و متفاوت تولید میشود. دلیل این تنوع در اندازهها آن است که بسیاری از افراد، یادگیری این ساز را از سنین بسیار کم شروع میکنند. برای نمونه، با کمک روشهایی مانند روش سوزوکی، کودکان حتی از سه سالگی هم میتوانند نواختن ویولن را بیاموزند. به همین خاطر است که ویولنهایی در ابعاد بسیار کوچک نیز ساخته میشوند.
۲. سازهای زهی نسبت به رطوبت حساس هستند
مراقبت از سازهای زهی در شرایطی که دما به طور ناگهانی تغییر میکند یا رطوبت هوا زیاد است، کار سختی میباشد. این سازها در برابر رطوبت بسیار حساس هستند و به سرعت آسیب میبینند. رطوبت بالا میتواند باعث جدا شدن چسب بین قطعات ساز یا ایجاد ترک در بدنه چوبی آن شود. تعمیر این آسیبها معمولاً هزینه زیادی در بر دارد. با توجه به این حساسیت، داشتن یک دستگاه اندازهگیری رطوبت هوا برای محافظت از این سازها ضروری است.
۳. صداهای زهی به صدای انسان شبیه هستند
خیلی از سازهای زهی با این هدف ساخته شدند که شبیه صدای انسان باشند و در واقع، این دسته از سازها از جمله نزدیکترین سازها به لحن و صدای آدمی محسوب میشوند. همچنین در گذشته، کمان و تارِ زهی که شکارچیان استفاده میکردند، الهامبخش ساختن چنین سازهایی بوده است.
۴. برای ساخت ساز زهی به چوب زیادی نیاز است
یک نکته جالب درباره سازهای زهی این است که ساختن آنها به مقدار قابلتوجهی چوب نیاز دارد. به عنوان نمونه، برای درست کردن سازهایی مانند ویولن، ویولنسل، ویولا و کنترباس، بیش از ۷۰ تکه چوب گوناگون به کار میرود. هر قسمت از این سازها با نوع خاصی از چوب ساخته میشود که چوبهایی مانند افرا، صنوبر و آبنوس از جمله آنها هستند.