اگر به سازهای کوبهای ایرانی علاقه دارید و دوست دارید نواختن یکی از آنها را یاد بگیرید، احتمالاً این پرسش برایتان پیش میآید: انتخاب دف مناسبتر است یا تنبک؟
هرکس ممکن است نظر متفاوتی در این زمینه داشته باشد، اما در این نوشته از وبلاگ یافتو، پاسخی منطقی و کامل به این پرسش خواهیم داد.
درباره دف و تنبک
قبل از اینکه به تفاوتها و نکات مخصوص دف و تنبک برسیم، بهتر است ابتدا یک شناخت کلی از هر کدام از این سازها پیدا کنیم.
دف از یک حلقهی چوبی تشکیل شده که روی آن را با پوست نازک پلاستیکی یا پوست حیوانات پوشاندهاند و معمولاً حلقههای فلزی کوچکی به دور آن آویزان است.
تنبک هم نوعی طبل است که شکلی شبیه به جام دارد. در گذشته، جنس بدنهی تنبک از سفال، فلز یا چوب بود؛ ولی امروزه بیشتر از چوب ساخته میشود. پوست این ساز هم معمولاً از پوست حیواناتی مثل گوساله، شتر یا بز تهیه میشود.
هر دو این سازها از دیرباز در فرهنگ ایران جایگاه ویژهای داشتهاند و در مراسم و آیینهای مختلف از آنها استفاده میشده است.
دف بهتر است یا تنبک؟ تفاوتها
برای اینکه بتوانید انتخاب کنید که ساز دف برای شما مناسبتر است یا تنبک، بهتر است ابتدا با ویژگیهای هرکدام آشنا شوید. هر دوی این سازها کوبهای هستند، اما در شکل، صدا و نحوه نواختن تفاوتهایی دارند. با شناخت این تفاوتها میتوانید بر اساس سلیقه و هدف خود، گزینه بهتری را انتخاب کنید.
تفاوت دف و تنبک از نظر میزان سختی
خیلی از هنرجوها میپرسند که یادگیری دف سختتر است یا تنبک؟ در جواب باید گفت که این مساله برای هر کسی فرق میکند. سرعت یادگیری شما به استعداد طبیعیتان، مقدار وقتی که میگذارید و علاقهای که دارید بستگی دارد و ممکن است یک ساز را زودتر از دیگری بیاموزید.
اما اگر بخواهیم یک نظر کلی بدهیم، معمولاً تنبک جزئیات و تکنیکهای فنی بیشتری برای یادگیری دارد. دلیلش این است که برای نواختن تنبک باید از تمام ده انگشت دستهایتان استفاده کنید.
در پایان این را به خاطر داشته باشید که هم دف و هم تنبک از سازهایی هستند که یادگیری اولیه آنها در زمان کوتاهی ممکن است و خیلی زود میتوانید نتایج اولیه را ببینید. البته برای اینکه در نواختن هر یک از این سازها به سطح عالی برسید، طبیعتاً به سالها زمان و تمرین نیاز دارید.
سبکهای متفاوت دف و تنبک
ساز دف معمولاً در مراسم مذهبی، عرفانی و در اجراهای گروهی در ایران و مناطق اطراف کاربرد دارد. در مقایسه، تنبک بیشتر در موسیقی سنتی ایرانی، چه در قطعات تکنوازی و چه در همراهی با دیگر سازها، نواخته میشود. بنابراین اگر به موسیقی عرفانی علاقه دارید، دف گزینه مناسبتری است و اگر به موسیقی کلاسیک ایرانی تمایل دارید، بهتر است به سراغ یادگیری تنبک بروید.
نیاز به مهارتهای جسمی گوناگون
یک تفاوت مهم بین دف و تنبک در نحوه نواختن و تواناییهای بدنی مورد نیاز برای هر کدام است. برای نواختن دف، فرد باید قدرت بیشتری در بازوها و مچ دستهایش داشته باشد. اما برای نواختن تنبک، تمرکز اصلی روی مهارت و هماهنگی دقیق انگشتان دست است.
نگهداری
دف معمولاً اندازه بزرگی دارد و وزن آن بیشتر است؛ به همین خاطر، حمل و جابهجایی آن باید با احتیاط انجام شود. در مقابل، تنبک سبکتر است و از این نظر، کار با آن و نگهداری از آن راحتتر است. برای حفظ و مراقبت از دف، باید بیشتر به پوست آن توجه کنید، چون پوست دف در صورت قرار گرفتن در دمای نامناسب یا نور زیاد، به سرعت ممکن است صدمه ببیند. در مورد تنبک نیز علاوه بر پوست، باید به بدنه چوبی آن هم دقت کنید، چون هر دو قسمت در برابر رطوبت و دمای نامتعادل، حساس و آسیبپذیر هستند.