پیتزیکاتو یک روش خاص برای نواختن سازهای زهی است. در این روش، به جای استفاده از آرشه، نوازنده با انگشتان خود سیمهای ساز را میکِشد یا نیشگون میگیرد. این تکنیک به شکلهای گوناگونی در سازهای مختلف اجرا میشود که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت. در نوشتار نتهای موسیقی، پیتزیکاتو را معمولاً به صورت مخفف، یعنی «پیز» نشان میدهند. در این نوشته از وبلاگ یافتو، همه چیز را درباره این تکنیک به طور کامل برای شما روشن خواهیم کرد.
پیتزیکاتو در سازهای مختلف چطور اجرا میشود؟
در سازهای زهی که با آرشه نواخته میشوند، مانند ویولن، پیتزیکاتو به این معناست که نوازنده به جای استفاده از آرشه، مستقیماً با انگشتهای خود به سیمها ضربه میزند. صدای حاصل از این روش با صدای آرشه کاملاً فرق دارد و معمولاً کوتاهتر و تیزتر است. وقتی نوازنده با سرعت به سیمها زخمه میزند، یک صدای مختصر و مشخص شنیده میشود.
در سازهای دارای صفحه کلید مانند پیانو هم گاهی از تکنیک پیتزیکاتو استفاده میشود. در این حالت، نوازنده مستقیماً به سیمهای داخل پیانو دست میزند و آنها را به لرزش درمیآورد. البته این روش بیشتر در میان نوازندگان مدرن پیانو دیده میشود. در گیتار نیز پیتزیکاتو به نوعی نواختن گفته میشود که صدا به سرعت قطع میشود و گاهی به آن پالم میوت یا خفهسازی با کف دست هم میگویند.
تاریخچه پیتزیکاتو
اولین بار در تاریخ موسیقی، تکنیک پیتزیکاتو در اثری از توبیاس هیوم به نام «آیرس» در سال ۱۶۰۵ دیده شد. بعدها هم کلودیو مونتهوردی در قطعهای به نام «نبرد تانکرد و کلوریندا» در سال ۱۶۳۸ از این تکنیک استفاده کرد. در این قطعه، از نوازندگان خواسته شده بود که با دو انگشت دست راست، سیمهای ساز را به صدا درآورند. حتی در توضیحات قطعه ذکر شده بود که نوازندگان باید از انگشت اشاره دست راست خود برای اجرای این بخش استفاده کنند. امروزه هم استفاده از انگشت اشاره، معمولترین روش برای نواختن پیتزیکاتو است؛ با این حال گاهی از انگشت وسط هم کمک گرفته میشود. هنگام اجرای این تکنیک، معمولاً آرشه در دست نوازنده باقی میماند؛ مگر اینکه زمان کافی بین بخشهای قطعه وجود داشته باشد که در این صورت نوازنده میتواند آرشه را موقتاً زمین بگذارد و بعد دوباره بردارد.