کانُن در زبان لاتین به معنای قانون و قاعده است. در دنیای موسیقی، کانُن یک سبک آهنگسازی است که بر اساس تکرار دقیق یک ملودی اولیه شکل میگیرد. در این روش، یک ملودی مشخص، با فاصلهای معین، توسط یک یا چند بخش دیگر تکرار میشود. این تکرارها ممکن است عیناً مانند نسخه اول باشند، یا با تغییراتی در اکتاوهای بالاتر یا پایینتر اجرا شوند. در ادامه این مطلب از وبلاگ یافتو، بیشتر با مفهوم کانُن در موسیقی آشنا خواهید شد.
آشنایی با اصطلاح کانن در موسیقی
کانُن در موسیقی، قالبی است که در آن یک ملودی اصلی به صورت دقیق و پشت سر هم توسط بخشهای مختلف تکرار میشود. به این صورت که یک خط ملودیک اولیه توسط یک ساز یا صدا اجرا میشود و پس از مدت زمان مشخصی، همان ملودی دقیقاً توسط ساز یا صدای دیگری دنبال میشود.
این تقلید میتواند به شکلهای گوناگونی انجام شود: گاهی عین نتها با همان ارزش زمانی تکرار میشود، گاهی با سرعت بیشتر یا کمتر (یادداشتهای کوتاهتر یا کشیدهتر) و گاهی نیز با فاصلهی مشخصی از نظر زیر و بمی.
به بیان سادهتر، کانُن قطعهای است که برای دو یا چند ساز نوشته میشود و نوازندگان آن را نه با هم، بلکه پشت سر هم و با فاصلهی چند میزان از یکدیگر مینوازند.
از جنبهی ملودیک نیز ممکن است جهت حرکت ملودی در بخش تقلیدشده معکوس شود؛ یعنی ملودی از انتها به ابتدا اجرا گردد. همچنین امکان دارد فواصل ملودی بدون تغییر باقی بمانند، اما در جهت مخالف حرکت کنند، یا حتی هر دو حالت با هم رخ دهند.
یک فرم ساده از کانن از حدود سال ۱۶۰۰ به وجود آمد که مانند یک امضای شخصی برای آهنگسازان بود. در این روش، بخشهای یکسانی از موسیقی توسط نوازندگان مختلف، با گامها و زمانهای متفاوت اجرا میشود. نمونهای از این کار، “کانن برای سه هجویه” (۱۹۲۵-۱۹۲۶) اثر شونبرگ است که به جورج برنارد شاو تقدیم شده است.
در برخی آثار، دو کانن دو بخشی همزمان اما با سرعتهای مختلف اجرا میشوند. معمولاً در یک قطعه چهاربخشی، ممکن است دو بخش به صورت کانن و دو بخش دیگر آزاد باشند؛ یا اینکه سه بخش با هم کانن تشکیل دهند و بخش چهارم به صورت مستقل نواخته شود.