استاد حسین دهلوی نقشی مهم در معرفی سازهای ایرانی، به ویژه سنتور، در سطحی پیشرفته و در قالب ارکسترهای بزرگ موسیقی کشور داشت. در این بخش از وبلاگ یافتو، شما میتوانید بیشتر با زندگی و آثار این هنرمند نامدار آشنا شوید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً نکات ضروری درهنگام خرید ساز را بخوانید.
بیوگرافی استاد حسین دهلوی
حسین دهلوی، آهنگساز و رهبر ارکستر اهل ایران، در سال ۱۳۰۶ در تهران به دنیا آمد. او یادگیری موسیقی را از پنج سالگی و نزد پدرش معزالدین دهلوی آغاز کرد. پدرش از شاگردان علی اکبرخان شهنازی – نوازنده سرشناس تار و فرزند میرزا حسینقلی – بود. وقتی حسین دهلوی نه ساله شد، با تشویق مادرش به ساز ویلن روی آورد و آموزش این ساز را نیز ابتدا نزد پدرش ادامه داد. سپس برای تکمیل آموختههایش در نواختن ویلن، به کلاسهای استاد ابوالحسن صبا رفت.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره زندگینامه هنری پری زنگنه، بانوی نامدار اپرای ایران بیابید.
اولین کار او برای ارکستر موسیقی ایرانی، قطعۀ «سبک بال» بود که در سال ۱۳۳۲ ساخته شد. دهلوی این قطعه را با الهام از موتیف کوتاهی از قطعۀ قاسمآبادی اثر ابوالحسن صبا و در دستگاه شور تصنیف کرد. این اثر در آلبوم مورد اشاره با کیفیت ضبط زندۀ همان دوران ارائه شده است.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در چگونه تشخیص دهم کدام ساز موسیقی برای من بهتر است؟ پیدا کنید.
اثر دیگر این آلبوم، «کنسرتینو برای سنتور و ارکستر» است که حاصل همکاری مشترک دهلوی با فرامرز پایور میباشد. این قطعه که در سال ۱۳۳۷ ساخته شده، شامل بخشهایی در آواز بیات اصفهان، دستگاه همایون (با گوشۀ لیلی و مجنون)، چهارمضراب چهارگاه و دستگاه ماهور است.
تغییر در وضع ساز سنتور
زمانی که رهبری ارکستر صبا بر عهدهی استاد دهلوی بود، او به دلیل علاقهی فراوانی که به حضور ساز سنتور در ارکستر داشت – سازی که از سازهای اصیل و ملی ایران به شمار میرود – توانست با کمک چند تن از کارشناسان، تغییراتی در ساختار این ساز ایجاد کند.
او کوشید تا حد امکان، امکان اجرای نواهای «کروماتیک» را در این ساز افزایش دهد. در نتیجه، سنتوری با نام «سنتور ارکستر» پدید آمد. همچنین برای گسترش دامنهی صوتی و افزایش فواصل این ساز، پیشنهاد کرد که «سنتور کروماتیک بم» نیز ساخته شود که میتواند مکمل سنتور پیشین باشد.
بدین ترتیب، دهلوی راهی یافت تا این ساز ملی که به دلیل محدودیت نتها و مشکلات دیگر، در اجراهای گروهی موسیقی چندان به کار نمیرفت، به ارکستر بزرگ موسیقی ایرانی راه پیدا کند. او در آثار و ساختههای خود نیز نقش مشخص و روشنی را به این ساز ملی سپرد.
از آن پس، گروه سازهای مضرابی ایرانی – که شامل همهی سازهای مضرابی گوناگون میشود – جایگاه مستقل خود را در ارکسترهای ایرانی به دست آورد و به گروههای دیگر ارکستر (سازهای بادی چوبی و آرشهای) افزوده شد. این اتفاق از نظر آهنگسازی و تکمیل ارکستر ایرانی اهمیت فراوانی دارد.
وفات
سرانجام استاد حسین دهلوی، هنرمند پیشکسوت موسیقی، صبح روز سهشنبه ۲۳ مهرماه سال ۱۳۹۸ پس از دورانی طولانی مبارزه با بیماری، در ۹۲ سالگی چشم از جهان فروبست.