در دنیای موسیقی ایران، چهرههای درخشان و قابل احترام زیادی وجود دارند. یکی از این افراد که تأثیر عمیقی بر موسیقی ایرانی گذاشته، استاد حسن کسایی است. او پژوهشگر موسیقی، آشنای به ردیفهای موسیقی، نوازندهی چیرهدست نی و سهتار و از استادان بزرگ موسیقی سنتی ایران، به ویژه در سبک اصفهان، به شمار میرود. در این نوشته از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام، با زندگی و آثار این استاد بزرگ بیشتر آشنا خواهید شد.
بیوگرافی استاد حسن کسایی
استاد کسایی در سوم مهرماه سال ۱۳۰۷ در محله بیدآباد اصفهان و در کوچهای به نام باغ کلم متولد شد.
پدر ایشان، حاج سید جواد کسایی، از تجار سرشناس اصفهان بود. او به موسیقی علاقهای فراوان داشت و با استادان بزرگ موسیقی آن دوره مانند سید حسین طاهرزاده، جلالالدین تاج اصفهانی، اکبر خان نوروزی، اعضای خانواده شهناز (شعبانخان، حسین آقا، علی آقا و جلیل شهناز)، غلامحسین سارنج و ادیب خوانساری رفتوآمد و رابطه نزدیکی داشت.
این شرایط باعث شد تا استاد کسایی از پنج سالگی، یادگیری موسیقی را با آموزش آواز نزد استاد جلال تاج اصفهانی شروع کند.
علاقه شدید او به موسیقی سبب شد که تنها یک سال بعد، از دانش و محضر استادانی چون اسماعیل ادیب خوانساری، اکبر خان نوروزی، غلامرضا خان سارنج، سید حسین طاهرزاده، علی شهناز، محمد طاهرپور و دیگران نیز بهره ببرد تا دانستههای خود را گسترش دهد و عمق بخشد.
تحصیلات
استاد کسایی از سال ۱۳۱۴ خورشیدی، تحصیل خود را در مدرسه پهلویها شروع کرد. پس از آن، در سالهای بعد به ادامه تحصیل در مدارس دیگری مانند مدرسه شاه عباسی، مدرسه علّیه، مدرسه حکیم نظامی و همچنین دبیرستان ادب اصفهان پرداخت.
ورود به دنیای موسیقی
حسن کسایی در ده سالگی (سال ۱۳۱۷) به حضور استادان بزرگ موسیقی، ابوالحسن صبا و حسین تهرانی (نوازنده مشهور تمبک) راه یافت. در همان اولین ملاقات، او آوازی در دستگاه ابوعطا خواند که استاد صبا با ویلن او را همراهی کرد. تنها یک سال بعد، در دبیرستان سعدی اصفهان، اولین اجرای صحنهای خود را با همراهی فلوت نصیر ثقفی در مایه بیات ترک تجربه کرد.
از دوازده سالگی نواختن ساز نی را آغاز کرد و در سیزده سالگی شاگرد استاد نوایی شد (استاد نوایی از شاگردان نایب اسدالله بود و یاوری، دیگر شاگرد او، نیز اهل اصفهان بود). کسایی در محضر استاد صبا، ردیفهای موسیقی را فرا گرفت و با هنرمندان برجستهای مانند خالقی، مشیر همایون و حسین محجوبی نیز همکاری و همنوازی داشت. او کنسرتهایی نیز با ادیب خوانساری و اجراهایی با تاج اصفهانی انجام داد.
سال ۱۳۱۹ خورشیدی، نقطهی تحول مهمی در زندگی حسن کسایی بود. در این سال بود که او با ساز نی آشنا شد؛ سازی که در آن زمان صدایی خشن داشت و به باور بسیاری از موسیقیدانان، صدای آن ناخوشایند بود.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در مصاحبه آموزشگاه الهام با فرهاد بادپا،مدرس دف،تنبک و … پیدا کنید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله تاریخچه تکامل ساز هورن مراجعه کنید.
تکنوازی نی
حسن کسائی، در بیست سالگی اولین تکنوازی نی خود را در دستگاه همایون در تئاتر شهر اصفهان اجرا کرد. یک سال پس از آن، قطعه بسیار مشهور «سلام» را در دستگاه چهارگاه خلق نمود که امروزه از شناختهشدهترین آثار موسیقی ایرانی است. این قطعه سالها بعد توسط استاد حسین علیزاده در آلبوم «صبحگاهی» با تنظیمی گسترده و ارکستری بزرگ دوباره اجرا شد.
او در سال ۱۳۲۹ برای نخستینبار، ساز نی را به جمع ارکستر آورد و همکاری خود را با ارکستر رادیو ارتش اصفهان آغاز کرد. در ادامه، با بسیاری از ارکسترهای رادیو که زیر نظر استادانی مانند ابوالحسن صبا، حسین یاحقی، حبیبالله بدیعی، محمد میرنقیبی، همایون خرم و دیگران اداره میشدند، به فعالیت پرداخت. در سال ۱۳۳۵ به درخواست داوود پیرنیا به برنامه رادیویی «گلها» پیوست و همکاری خود با این مجموعه برنامه را تا سال ۱۳۵۷ و حضور در برنامه «گلچین هفته» ادامه داد.
توصیه میکنیم این مطلب مهتا شهیدیان مدرس گیتار کلاسیک، پاپ و فلامنکو را حتماً بخوانید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه پرواز همای کیست؟.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آشنایی با ساز حلزونی هورن.
وفات
حسن کسایی در سالهای آخر زندگی خود با بیماری سرطان دست و پنجه نرم کرد. او سرانجام در بیست و پنجم خرداد ماه سال ۱۳۹۱، پس از آن که حدود دو ماه در کما به سر برد، چشم از جهان فروبست.
برای مطالعه بیشتر، به خوانندگی در سن بلوغ سری سر بزنید.