خیلی از واژههای دنیای موسیقی، ریشه لاتین دارند. بعضی از این واژهها در فارسی معادلهای مناسبی پیدا کردهاند، اما بعضی دیگر با همان نام اصلی خودشان استفاده میشوند. گاهی در ترجمه یا استفاده از این کلمات اشتباهاتی پیش میآید و در نتیجه، مفهومی با یک واژه نادرست بین هنرمندان رواج پیدا میکند. یکی از این نمونهها، کلمه «تکست» است که در ادامه این نوشته در وبلاگ یافتو، به آن پرداختهایم.
لیریکس چیست؟
متن ترانه یا لیریک، در واقع همان کلماتی هستند که یک آهنگ را تشکیل میدهند. این متن معمولاً از قسمتهایی مانند بیتها و بخشهای تکرار شونده (که به آنها کُرِس یا برگردان میگویند) درست شده است.
کسی که متن یک ترانه را مینویسد، “ترانهسرا” نامیده میشود. برای قطعههای بزرگ موسیقی، مثل اپرا، به متن آن “لیبرتو” میگویند.
معنای یک ترانه میتواند واضح و مستقیم باشد، یا اینکه مفهومی پنهان و غیرمستقیم داشته باشد. بعضی از ترانهها هم معنای مشخصی ندارند و بیشتر حالت انتزاعی و پیچیده دارند. در این گونه موارد، تمرکز اصلی روی خود موسیقی، نحوهٔ اجرای نتها، وزن شعر و زیبایی کلام است.
لیبرتو
اپرانامه، متن کامل آوازها و دیالوگهایی است که در یک اپرا اجرا میشود. در زبانهای اروپایی، برای اشاره به این متن از واژه ایتالیایی «لیبرتو» استفاده میکنند که به معنای «کتابچه» است.
اصطلاح «اپرانامه» را فرهنگستان زبان و ادب فارسی به عنوان معادل این مفهوم پیشنهاد داده و رسمیت بخشیده است.
تکست چیست؟
لیریکس ترانه چیست؟
همانطور که قبلاً گفتیم، برای هر بخش از موسیقی یک نام ویژه وجود دارد. به نوشتههای درون یک آهنگ، «لیریکس» میگویند. اما شاید شنیده باشید که بعضی افراد، شعر یک آهنگ را «تکست» صدا میزنند.
در واقع، استفاده از کلمه «تکست» برای شعر آهنگ، یک اشتباه رایج است که بین اهالی موسیقی جا افتاده است. در زبان انگلیسی، «تکست» به معنای هرگونه نوشته است، اما عبارت صحیح برای شعر یک ترانه، «لیریکس» میباشد. یعنی مخصوص خودِ شعر آهنگ.