در برخی از کنسرتهای موسیقی، شخصی را روی صحنه میبینید که با حرکت دستانش، نوازندگان را راهنمایی میکند. اما این شخص چه کسی است و چه کاری انجام میدهد؟ در این نوشته از وبلاگ یافتو، بیشتر با رهبر ارکستر، کسی که نقش پدر بیان موسیقی را دارد، آشنا خواهید شد.
رهبر ارکستر به چه کسی گفته میشود؟
رهبر کسی است که یک گروه موسیقی یا ارکستر را هنگام اجرا هدایت میکند. او مسئولیت راهنمایی نوازندگان و خوانندگان را بر عهده دارد تا قطعه موسیقی به شکلی هماهنگ و دقیق اجرا شود. به این هنر و شیوهٔ هدایت گروه، رهبری گفته میشود.
وظیفه رهبر
کار رهبر فقط این نیست که چوبش را تکان دهد و یک اجرای خوب روی صحنه ارائه کند و سپس برود. وظیفه اصلی رهبر، ارتقای سطح گروه موسیقی است. رهبر باید نوازندگان یا خوانندگان را هماهنگ کند تا قطعهای موسیقی را با دقت، کامل و به شکلی شایسته و یکپارچه اجرا کنند.
رهبر باید حجم صداهای مختلف را متعادل سازد، طوری که هیچ نوازنده یا خوانندهای صدای ساز یا آواز خود را خیلی بلندتر یا خیلی ضعیفتر از دیگران اجرا نکند.
رهبر ارکستر باید با تمام سازها آشنا باشد و بداند هرکدام چگونه میتوانند صداهای گوناگونی تولید کنند.
هدف نخستین یک رهبر، ارائه قطعهای است که به عنوان یک کل منسجم شناخته شود و تا جای ممکن با ایدهها و برداشت ذهنی رهبر هماهنگ باشد. ارکسترها، گروههای کر و دیگر مجموعههای موسیقی معمولاً رهبر دارند.
دستور چگونگی اجرای یک اثر موسیقی، از طریق حرکات و اشارههای بدنی رهبر ارکستر — که به شکل قراردادی و پذیرفتهشده انجام میشود — به نوازندگان منتقل میگردد.
چوب رهبر
چوب رهبری، یک چوب نازک و دراز است که هنگام سکوت، از آن برای دادن فرمان به نوازندگان استفاده میشود.
از حدود آغاز سده پانزدهم میلادی، برای راهنمایی و هدایت گروههای آواز، از چندین صفحه کاغذ لولهشده به نام «سل فا» (این واژه برای روش آموزشی «سلفژ»* هم به کار میرود) کمک میگرفتند. اما به مرور، یک چوب کوتاه جای آن را گرفت که با آن به میز میکوبیدند و همزمان با پا به زمین ضربه میزدند تا وزنهای موسیقی را در تمرین نشان دهند.