مرصعخوانی یک سبک آوازی است که دو روش بداههخوانی و مرکبخوانی را با هم ترکیب میکند. این سبک نشان میدهد که خواننده شناخت ژرفی از موسیقی اصیل ایران دارد. این شناخت شامل آگاهی از ردیفهای گوناگون موسیقی سازی و آوازی، شیوهی بهکارگیری گوشهها و نیز استفاده از تحریرها و نغمههای ویژهی ساز و آواز است. در ادامهی این نوشته در وبلاگ یافتو، بیشتر با این سبک آشنا خواهید شد.
مرصع خوانی چیست ؟
مرصع خوانی به آوازی گفته میشود که شعر و موسیقی آن به شکلی هماهنگ و متناسب با هم باشند. توجه داشته باشید که این سبک با مرکب خوانی تفاوت دارد. مرکب خوانی یعنی اجرای یک آواز در چند دستگاه یا مقام مختلف، در حالی که مرصع خوانی به آوازی گفته میشود که در آن شعر، تحریرها و مقام آواز با دقت و ظرافت کامل انتخاب شده باشند.
در واقع میتوان گفت که مرصع خوانی کاری نیست که هر خوانندهای از عهده آن برآید و رسیدن به توانایی اجرای آن به سالها زمان و تجربه نیاز دارد.
بدون شک اگر در مرکب خوانی، اصول مرصع خوانی نیز رعایت شود، لطف و زیبایی و تأثیر کار خواننده بسیار بیشتر خواهد شد.
اگر سوالاتی دارید، مقاله پلی بک در موسیقی به چه معناست؟ به شما کمک خواهد کرد.
یکی از مشهورترین خوانندگان سبک مرصع خوانی
یکی از سرشناسترین خوانندگان این سبک «رامبد صدیف» هستند و در کنار ایشان، آقای جلیل شهناز نیز نمونهای دیگر از نوازندگان برجسته به شمار میرود.
برای گسترش دانش خود، به مقاله چگونه صدای پر قدرتی داشته باشیم؟ سر بزنید.
در آواز سنتی ایرانی، اصطلاح «مرصعخوانی» چندان رایج نیست و همانطور که پیشتر اشاره شد، هر خوانندهای توانایی اجرای آن را ندارد. البته اینجا بیشتر بحث بر سر معنی و کاربرد واژههاست.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً کسر میزان چیست؟ را بخوانید.
واژه «مرصع» در زمینههایی مانند صنایع دستی یا حتی آشپزی نیز به کار میرود. در واقع میتوان مرصعخوانی را آوازی دانست که در آن شعر و موسیقی به شکلی زیبا و متعادل درهم تنیده شدهاند؛ به گونهای که وزن و هماهنگی کامل بین آنها برقرار باشد. این نوع آواز، شعری مناسب، تحریرهای بهجا و مقام آوازی را با دقت و آگاهی کامل انتخاب میکند.
از نمونههای قدیمی این سبک میتوان به برخی از آوازهای زندهیاد تاج اصفهانی اشاره کرد. انتخاب شعر مناسب، هماهنگی با فضای ملودیک گوشهی آواز، تحریرهای دقیق و بیان شفاف شعر، از دیگر ویژگیهای این شیوهی خوانندگی است.