اگر به موسیقی ایرانی علاقهمند باشید، حتماً با برخی از واژههای تخصصی آن نیز روبرو شدهاید. یکی از واژههای کلیدی و پرکاربرد در این موسیقی، «گوشه» است. برای درک بهتر این مفهوم، پیشنهاد میکنیم ادامه این نوشته را دنبال کنید.
مفهوم گوشه در موسیقی
موسیقی سنتی ایران بر پایه قواعد و چارچوب مشخصی بنا شده که به آن ویژگیهای منحصر به فرد و تفاوتهایی در مقایسه با دیگر سبکهای موسیقی در جهان میبخشد. بخش اصلی این چارچوب را سه مفهوم گوشه، دستگاه و ردیف تشکیل میدهند. در این نوشته قصد داریم به زبان ساده به توضیح مفهوم گوشه بپردازیم.
مقاله آکورد چیست؟ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در بهترین کلاس دف در شرق تهران پیدا کنید.
در موسیقی ایرانی، ردیف به مجموعهای از نغمهها و ملودیها گفته میشود که هر کدام از این ملودیها یک گوشه نامیده میشوند. هر گوشه معمولاً بخشی از یک یا چند دستگاه یا آواز محسوب میگردد.
گوشهها در ساختن قطعات موسیقی کاربرد دارند. آنها اغلب به صورت ثابت برای آموزش ردیف استفاده میشوند، اما هنگام اجرای موسیقی میتوان از آنها به عنوان نقطه شروع بداههنوازی و آفرینش ملودیهای تازه بهره برد.
گوشه یا تیکه
آهنگی که در محدودهی چهار نت اجرا میشود و دامنهی آن از چند نت بیشتر نیست. جابجایی همین چند نت با زمانهای کشش متفاوت، ملودی اصلی آن گوشه را میسازد. به یاد داشته باشیم که هر گوشه دو نت ویژهی شاهد و ایست دارد.
معنای گوشه در موسیقی ایرانی همیشه یکسان نبوده و به ویژه پس از دگرگونی مقام به دستگاه، مفهوم آن تغییر کرده است. شمار گوشهها نیز در ردیفهای گوناگون، یکسان نیست.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره رابطه تغذیه و صداسازی بیابید.
تعریف گوشه را میتوان به شکل دیگری هم بیان کرد:
“گوشه آهنگی است که در فاصلهی یک دانگ یا یک پنجم اجرا میشود و معمولاً از چند نت فراتر نمیرود و در این چند نت تغییری ایجاد نمیشود؛ بنابراین نمیتوان برای آن گام مشخصی در نظر گرفت.
گوشهها بخشهای کوچکتر و اجزای دیگری ندارند و آنچه قابل تشخیص است، نتهای شاهد و ایست برای آنهاست.”
برای یادگیری پیشرفته، به بهترین کلاس آواز در شرق تهران مراجعه کنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آشنایی با آکوردهای چهارگانه را بخوانید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله داستان جالب خلق تنصیف سپیده را مطالعه کنید.
هر نغمه از چندین گوشه تشکیل شده است؛ برای مثال، گیلکی، کردبیات و دوبیتی از گوشههای نغمهی دشتی به شمار میروند.