گیتاریستها اغلب فکر میکنند این ساز، سازی آسان است و خیلی زود و در میانه راه، خود را یک نوازنده ماهر میدانند. اما اگر قصد دارید در نواختن گیتار به مهارت واقعی برسید، باید این باور رایج و نادرست را کنار بگذارید.
اشتباه رایج گیتاریست ها
در ادامه این نوشته از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام، با این خطاهای رایج بیشتر آشنا خواهید شد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه پنج دلیل مهم برای یادگیری یک ساز.
۱. ویبراتو
تکنیک ویبراتو در بین نوازندگان گیتار اغلب نادیده گرفته میشود و بسیاری تصور میکنند به راحتی میتوانند آن را اجرا کنند؛ اما این باور درست نیست.
ویبراتو به معنای تکان دادن سریع دست و لرزاندن تمام طول سیم نیست. در واقع، ویبراتوی درست از حرکتی نرم و کنترلشده به دست میآید که تنها کمی لرزش طبیعی به صدای نت شما اضافه میکند.
مسئلهای که معمولاً در اجرای ویبراتو فراموش میشود، رعایت زمانبندی است. ویبراتو هم باید مانند خود نتها، روی ضرب و متناسب با ریتم اجرا شود. استفاده از یک تکنیک، به معنای آزاد شدن از چارچوب ضرب و دقت در کوک نیست.
لازم نیست روی هر نتی که از یک ضرب سیاه بلندتر است، ویبراتو بزنید. کشیده شدن یک نت، همیشه به معنای نیاز به ویبراتو نیست. اگر یک افکت خاص را روی همه نتها به کار ببرید، آن افکت دیگر ویژه و مؤثر نخواهد بود. بنابراین ویبراتو را فقط در جای مناسب خود به کار گیرید؛ درست مانند همه تکنیکهای دیگر.
۲. ضرب
اگر در طول زمانی که گیتار میزنید، صدای خود را ضبط کرده باشید، احتمالاً دیدهاید که گاهی از ریتم درست خارج میشوید. ممکن است با گذشت سالها در این زمینه بهتر شده باشید یا شاید هم تغییری نکرده باشید.
جالب اینجاست که گیتاریستها اغلب به خاطر مشکل در حفظ ریتم و خواندن نت، شهرت بدی پیدا کردهاند. دلیل اصلی این مشکل برای بسیاری از نوازندگان گیتار این است که در ابتدای کار، گیتار را فقط سازی میبینند که در آن نتها باید درست کوک باشند و جای درست را بزنند. به همین خاطر، آنها گامها و آکوردهای مختلف را تمرین میکنند، اما به این فکر نمیکنند که در هر سازی، هر نتی باید روی ضرب مشخصی از آهنگ اجرا شود.
راه بهبود این وضعیت، یک وسیله ساده است: مترونوم.
همانطور که در زندگی روزمره، توانایی خواندن را چیزی اضافی نمیدانید، بهعنوان یک گیتاریست هم نباید استفاده از مترونوم را یک چیز اختیاری و کماهمیت در نظر بگیرید.
۳. تجسم دسته
خیلی از گیتاریستها به این موضوع توجه نمیکنند، اما نکتهای بسیار کلیدی است. شاید در نگاه اول مهارتی پیشرفته به نظر برسد، اما هرچه زودتر یاد بگیرید که نتها، گامها و آکوردها را روی دسته گیتار در ذهن خود مجسم کنید، نتیجه بهتری خواهید گرفت.
باید در نظر داشته باشید که نواختن گامها و آکوردها با تکیه بر الگوها و شکلهای ثابت روی دسته، هم خوبی دارد و هم بدی:
– خوبی: وقتی این شکلها را یاد گرفتید، میتوانید هر گامی را در هر تُنالیتهای بدون نیاز به تغییر انگشتگذاری یا فکر کردن به اسم نتها اجرا کنید.
– بدی: اگر فقط به شکلها تکیه کنید و به نتها فکر نکنید، ممکن است نسبت به موسیقی بیدقت شوید و از ریزهکاریها غافل بمانید. در این حالت ممکن است فقط به صورت خودکار و بدون فکر، شکلها را تکرار کنید.
نیازی نیست از همان اول همه نتها را حفظ کنید. ابتدا شکلها و الگوها را یاد بگیرید، سپس به سراغ فواصل بروید و در آخر سراغ نام نتها.
پنج اشتباه رایج گیتاریستها
در این مقاله مسعود زنگنه مجد، استاد برجسته فلوت ایران اطلاعات مفیدی آمده است.
۴. نُتهای بیشازحد
شاید تا به حال این حس را داشتهاید که: «وقت سولو زدن فقط شکلهای انگشتگذاری و گامها را روی دسته ساز جابهجا میکنم و نمیدانم چه کار دیگری از دستم برمیآید». دلیل این موضوع آن است که شما دارید به شکلها فکر میکنید، نه به خودِ نتها. هر نت حس و شخصیت مخصوص به خود را دارد و هرچه زودتر این موضوع را درک کنید، برایتان بهتر خواهد بود.
این گونه خطاها، برخلاف مشکل کوک یا ریتم، در ابتدا چندان آشکار نیستند. اما نتیجهشان کاملاً مشخص است: به جای سولوهای گیرا و ماندگار، چیزی که میشنوید بینظمی و ناهماهنگی است.
این اشتباهات به دو موضوع مهم در موسیقی مربوط میشوند: اول، تصویر ذهنی از دسته ساز و دوم — که مهمتر است — پرورش گوش موسیقایی.
پیش از این درباره موضوع اول صحبت کردیم، پس بیایید سراغ نکته دوم، یعنی تقویت گوش در سولونوازی برویم. هر وقت گام جدیدی یاد میگیرید، باید از گوشهایتان کمک بگیرید. این را جدی بگوییم: هر بار!
یادگیری یک گام فقط با نگاه کردن به نقطههای روی صفحه نت، به پیشرفت شما کمک چندانی نمیکند. باید هنگام نواختن گام، نام نتها را با صدای بلند و همزمان با سازتان بخوانید. باید بتوانید فقط با شنیدن نت اصلی گام، بقیه نتهای آن را با صدای خودتان بخوانید. این کار یک ورزش عالی برای گوش شماست و باعث میشود جایگاه و حس هر نت در گام را عمیقتر بفهمید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله قشنگ کامکار، نخستین زنی است که پس از انقلاب روی صحنه رفت مراجعه کنید.
۵. تنبلی
گیتار در نگاه اول ساز سادهای به نظر میرسد، اما مهارت یافتن در نواختن آن کار آسانی نیست. با این حال، برخی افراد فقط با یادگیری دو آکورد ابتدایی، ادعا میکنند که گیتار میزنند.
به همین دلیل، بسیاری وقتی شروع به یادگیری میکنند، چند آکورد ساده و یک گام را فرا میگیرند و با دیدن اینکه دوستانشان هم در همین سطح هستند، فکر میکنند نوازنده شدهاند!
البته برای شروع نواختن گیتار، لازم نیست سالها در آموزشگاههای موسیقی تحصیل کنید یا تمام زندگی خود را صرف این ساز کنید، اما باید یادگیری را پیوسته ادامه دهید. اگر نواختن گیتار یا هر ساز دیگری فقط به عنوان یک کار سخت و طاقتفرسا دیده میشد، شاید تنها افراد بسیار پرتلاش سراغ آن میرفتند.
یادگیری ساز، مانند بسیاری از مهارتهای دیگر، نیازمند زمان و پشتکار است و در طول سالها به تدریج کاملتر میشود. بنابراین صبور باشید، اما تنبلی نکنید و همیشه برای آموختن چیزهای جدید اشتیاق داشته باشید.