بانو فخرالسادات ملکپور که با نام فخری ملکپور شناخته میشود، یک نوازنده، آهنگساز و هنرمند موسیقی اهل ایران است. او از زنان سرشناس و تأثیرگذار در عرصه موسیقی و نوازندگی به شمار میرود. در ادامه این نوشته از وبلاگ یافتو، با فعالیتهای هنری فخری ملکپور بیشتر آشنا خواهید شد.
بیوگرافی فخری ملک پور
ایشان در اول مهرماه سال ۱۳۱۴ در تهران به دنیا آمد. پدرش، سیدذبیحالله ملکپور، با هنرمندان زیادی رفتوآمد داشت و همین موضوع باعث شد که او از ۹ سالگی یادگیری پیانو را نزد استاد مرتضی محجوبی شروع کند. به مدت دوازده سال، ردیفهای موسیقی برای ساز و آواز و همچنین نحوه نواختن و سبک هنری مرتضی محجوبی را فرا گرفت.
او نواختن سهتار را نزد احمد عبادی، اصول آواز را نزد ادیب خوانساری، مبانی تنبک را نزد حسین تهرانی و اصول آهنگسازی را نیز نزد علی تجویدی آموخت.
نمونهای عالی برای مفهوم «مکتبداری» درموسیقی کلاسیک ایرانی
نمونهای برجسته از معنای «مکتبداری» در موسیقی سنتی ایران دیده میشود. همین ویژگی، جایگاه و ارزش او را بسیار فراتر از یک نوازنده آگاه و بااحساس نشان میدهد. از جنبههای مختلف، مقام و موقعیت او در موسیقی ایرانی، ویژه و متفاوت از دیگرانی است که تنها با تمرکز بر ساز خود، سالهای عمرشان را صرف کردهاند و بنا بر استعدادشان به جایگاهی دست یافتهاند.
ادامه مسیر هنری فخری ملک پور:
استاد ملک پور در دورانی نزد فوزیه مجد، موسیقی کلاسیک را آموخت. او با هنرمندان بزرگی مانند پرویز یاحقی، محمود خوانساری، اسدالله ملک، فرهنگ شریف، رضا ورزنده، حسین کسایی، عبدالوهاب شهیدی و محمدرضا شجریان همکاری داشته است.
او علاوه بر نوازندگی و آهنگسازی، سالهای زیادی به آموزش پیانو مشغول بود. از او به عنوان تنها شاگرد و راوی مستقیم مرتضی محجوبی یاد میشود.
او همه آنچه را فراگرفته بود، در نوازندگی پیانوی ایرانی به سبک استاد محجوبی به کار برد: نرمش و لطافت نواختن سهتار، شیرینی ضربیخوانی و تنبکنوازی، کششها و حالوهوای زیبای آواز ایرانی و شناخت شعر؛ همه اینها در نوازندگی پرشور و احساس خانم ملکپور دیده میشود.
در اصل، نوازندگی پیانوی ایرانی بسیار به شناخت ردیفهای موسیقی و توانایی نواختن یک ساز اصیل ایرانی (بهویژه سهتار) وابسته است. خود استاد محجوبی نیز در جوانی همین راه را رفته بود و به شاگردان بااستعدادش همین روش را توصیه میکرد.
او تنها شاگرد بازمانده مرتضیخان محجوبی (یکی از پایهگذاران موسیقی ملی ایران) است که پیانو را به روش حضوری و با نتهای ساختهشده توسط محجوبی فراگرفته است.
امتداد مسیر اساتید
در خانهاش، تصویر بزرگان موسیقی ایران به چشم میخورد؛ چهرهی مرتضی محجوبی، احمد عبادی، حسن کسایی، جلیل شهناز و ادیب خوانساری در کنار دیگر استادان هنر، فضای اتاق را آکنده از خاطره کردهاست. روی پیان بزرگش، پارچهای ترمه از یزد پهن کرده و با آرامش میگوید که هر شب، پیش از آنکه به خواب رود، کنار سازش مینشیند و نوایی میزند.
علاوه بر این، او زیاد علاقهای به انتشار آلبوم یا اجرای کنسرت ندارد و در تمام این سالها، آموزش را انتخاب کرده است. او میگوید: «من تدریس را بیشتر دوست دارم، چون میخواهم با تدریس به شیوهی محجوبی، یاد استادم را زنده نگه دارم.
شنیده شده که بانو ملک پور برای آموزش، هیچ پولی از شاگردانش دریافت نمیکند. او توضیح میدهد: «من فقط به خاطر استادم تدریس میکنم تا نامش باقی بماند. هدفم این است که شاگردانی تربیت کنم که یادآور محجوبی باشند. هیچ وقت نمیخواهم از کسی پول بگیرم و به این موضوع افتخار میکنم که تا به حال حتی یک ریال هم بابت آموزش موسیقی دریافت نکردهام. البته تعداد شاگردانم هم زیاد نیست؛ فقط کسانی را میپذیرم که عاشق موسیقی ایرانی باشند. از سوی دیگر، دوست ندارم از طریق تدریس موسیقی، درآمدی داشته باشم.»
او تا به حال کنسرتی هم برگزار نکرده است. وقتی از او پرسیده میشود: «اگر شما کنسرت پیانوی ایرانی اجرا نکنید، پس چه کسی شایسته انجام این کار است؟» با خجالت خاصی پاسخ میدهد: «حتی اگر مرا مجبور کنند، باز هم کنسرت نمیدهم. در تنهایی خودم، بد ساز نمیزنم، اما دوست ندارم در مقابل دیگران پیانو بنوازم. ترجیح میدهم در خلوت خودم باشم. حتی آلبومهایی که از من منتشر شده، تنها به اصرار دوستانم بوده است.»
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب آشنایی با بانو سیمین آقارضی را بخوانید.
آثارهنری
از جمله کارهای هنری بهیادماندنی فخری ملکپور میتوان این آثار را نام برد:
توصیه میکنیم حتماً مقاله نکات مهم برای نگه داری هنگ درام را مطالعه کنید.
– مشق استاد (شامل سه لوح فشرده از نوازندگیهای فخری ملکپور به همراه دستنوشتههای مرتضی محجوبی)
– طربانگیز
– آه باران (ساز و آواز با محمدرضا شجریان)
– به که مانی (با خوانندگی مظفر شفیعی)
– نسیم بهاری
– آیینه خیال
جوایز؛ تجلیل و تقدیرنامه ها:
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله چرا رزین برای نواختن ویولن لازم است؟ مراجعه کنید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله ابزارهای مهم برای کوک کردن پیانوی گرند مراجعه کنید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله شباهت ها و تفاوت های ساز قانون و سنتور را مطالعه کنید.
در شهریور ماه سال ۱۳۹۶، مراسم بزرگداشتی برای پاسداشت مقام هنری فخری ملکپور در تالار وحدت تهران برگزار شد.
سپس در دی ماه ۱۳۹۷، در چهارمین دورهٔ جشن موسیقی ما، جایزهٔ ویژهای برای نوازندگی به وی اعطا شد و از او تقدیر به عمل آمد.
همچنین در بهمن ماه همان سال، در آیین پایانی سیوچهارمین جشنواره موسیقی فجر، یکبار دیگر از فخری ملکپور قدردانی شد.
برای گسترش دانش خود، به مقاله ناشر نخستین آلبوم راک اند رول انگلیسی ایران که بود؟ سر بزنید.