صدای هر فرد با دیگران متفاوت است و همین تفاوت باعث میشود بتوانیم صداهای مختلف را از هم تشخیص دهیم. این ویژگی در دنیای موسیقی اهمیت زیادی دارد و خوانندگان بر اساس نوع صدا و ویژگیهای آن دستهبندی میشوند. یکی از این دستهها «تنور» نام دارد که در این نوشته از وبلاگ یافتو به آن پرداختهایم. تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله گام فا مینور چیست؟ سر بزنید.
گونههای صدا :
انواع صدا، یک روش برای دستهبندی صدای انسانها (بین زنان و مردان) در خوانندگی است که هر کدام محدودههای صوتی متفاوت و رنگهای صدای مخصوص به خود را دارند. به گفته فارابی، حنجره انسان کاملترین ساز و تولیدکننده صدا است.
خواندن در واقع حالت منظم و سازمانیافته صدای انسان است که با آموزش و تمرینهای گوناگون، این صدا جهت میگیرد و زیباتر میشود.
در این مقاله شهرام ناظری ، شوالیه آواز ایران اطلاعات مفیدی آمده است.
انواع گونههای صدا
در دنیای آواز، دستهبندیهای مختلفی برای صداها وجود دارد. به طور کلی، میتوان این دستهها را در هفت گروه اصلی جای داد. سه گروه از این دستهها مخصوص زنان است: سوپرانو، متزوسوپرانو و کنترآلتو. چهار گروه دیگر نیز مربوط به مردان میشود: کنترتنور، تنور، باریتون و باس.
علاوه بر این، صدای کودکان و نوجوانان قبل از بلوغ را نیز میتوان به این دستهبندی افزود. در کنار این گروههای اصلی، زیرشاخههای بسیار دیگری هم وجود دارد که به ویژگیهای صوتی هر فرد مانند نوع صدا، قدرت، رنگ صدا و مهارتهای خواننده بستگی دارد.
گستره یا محدوده صدای انسان از بمترین حالت ممکن تا زیرترین حالت آن، از نت دو (C2) تا نت سل (G6) را در بر میگیرد.
تنور زیرترین نوع صدای مردان
تنور (Tenor) به محدودهای خاص از صدا در موسیقی گفته میشود و یکی از انواع صدای مردانه در آواز و اپرا محسوب میگردد.
این صدا، زیرترین محدودهٔ صدایی در مردان است که معمولاً در نتنویسی کلید سل، از نت «دو» در پایین خط اول حامل تا نت «لا» در بالای خط پنجم کشیده میشود؛ با این ویژگی که صدای تنور در مقایسه با سوپرانو، یک اکتاو بمتر اجرا میشود.
به بیان دیگر، در گروههای کر، محدودهٔ معمول صدای تنور از «دو۳» (یعنی یک اکتاو پایینتر از دو میانی) تا «لا۴» (یعنی لا بعد از دو میانی) است.
اما در قطعات تکنوازی، این محدوده گاهی تا «دو۵» (دو بالاتر از دو میانی) نیز گسترش مییابد. همچنین، بالاترین نتی که یک خوانندهٔ تنور ممکن است بتواند بخواند، معمولاً «فا۵» (فا بعد از فا میانی) است.
این نوع صدا در آواز مردان موسیقی ایرانی از جایگاه بسیار مهمی برخوردار است و میتوان گفت بیشتر خوانندگان مرد ایرانی در این محدودهٔ صوتی میخوانند.
به عنوان نمونه، در موسیقی اصیل ایرانی میتوان از استادانی مانند طاهرزاده، دردشتی، تاج اصفهانی و شجریان نام برد و در موسیقی پاپ نیز از آقایان ابراهیم حامدی، فریدون فروغی، فرهاد مهراد، نصرالله معین، محمد اصفهانی و امید سلطانی یاد کرد.
توصیه میشود به مطالعه مقاله با گام دیاتونیک آشنا شوید ادامه دهید.