در این نوشته از وبلاگ یافتو، میخواهیم یکی از سازهای قدیمی و مهم را به شما معرفی کنیم که حتی در موسیقی امروزی نیز جایگاه ویژهای دارد. اگر دوست دارید با سازها آشنا شوید و به ویژه دربارهی ساز زیتر بیشتر بدانید، پیشنهاد میکنیم این مطلب را دنبال کنید.
ساز زیتر چیست؟
نام ساز زیتر از کلمه یونانی “cithara” گرفته شده است. به طور کلی، به هر سازی که دارای سیمهای زیاد روی یک صفحه صاف باشد و طول سیمها با اندازه بدنه ساز برابر باشد، زیتر گفته میشود. این ساز میتواند از یک تا بیش از پنجاه سیم داشته باشد؛ اما نوع اروپایی آن معمولاً بین ۳۰ تا ۴۰ سیم دارد.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره سازهای پر کاربرد موسیقی حماسی ایران بیابید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله ساز عجیب و منحصر به فردی به نام هردی گردی ادامه دهید.
زیتر را معمولاً روی میز یا روی پاهای نوازنده قرار میدهند و با انگشتان یا یک مضراب مینوازند. سیمهای نزدیکتر با دست چپ و سیمهای دورتر با دست راست نواخته میشوند. سیمهای سمت چپ معمولاً در دستههای سه یا چهارتایی قرار گرفتهاند و برای نواختن آکورد با دست چپ استفاده میشوند. سیمهای سمت راست نیز به صورت تکی یا دوتایی هستند و برای نواختن ملودی کاربرد دارند.
برای گسترش دانش خود، مقاله فرهاد بادپا مدرس دف / تنبک / سازهای کوبهای / ریتم را مطالعه کنید.
کوک این ساز ممکن است بسته به سازنده یا مدل آن بسیار متفاوت باشد. با این حال، معمولاً روی بدنه ساز یک نمودار رنگی نصب شده یا زیر سیمها برچسبی وجود دارد که کوک صحیح را نشان میدهد. امروزه اصطلاح زیتر معمولاً به سه نوع اصلی اشاره دارد: زیتر کنسرت، زیتر آلپاین و زیتر آکورد.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً چرا کلاس سلفژ برای یادگیری ویولن ضروری است؟ را بخوانید.
تاریخچه ساز زیتر
قدیمیترین سازی که از خانواده زیتر کشف شده، یک ساز چینی به نام گوکین است که در آرامگاه مارکیز یی زنگ پیدا شده و قدمت آن به ۴۳۳ سال قبل از میلاد میرسد. در اواخر قرن هجدهم، دو مدل اصلی از زیتر در اروپا برای اجرای کنسرت رواج یافت: یکی زیتر سالزبورگ که یک سمت آن به شکل گرد و دور از نوازنده طراحی شده بود، و دیگری زیتر میتنوالد که هر دو طرف آن گرد بود. این دو مدل هنوز هم در برنامههای موسیقی امروزی دیده میشوند، اما زیتر سالزبورگ معمولاً بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد.
توصیه میشود به مطالعه مقاله ساخت موسیقی متن فیلم های ترسناک با سازی به نام واترفون ادامه دهید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، تکست یا لیریکس؟ کدام صحیح است؟ را از دست ندهید.
در آغاز قرن نوزدهم، زیتر به یک ساز محبوب در مناطق باواریا و اتریش تبدیل شد و با نام Volkszither شناخته میشد. در این دوره، یوهان پتزمایر، نوازنده اهل وین، به چهرهای سرشناس در نواختن این ساز بدل شد و آن را به سازی محبوب برای نواختن در خانهها تبدیل کرد.
زیتر دو دوره اوج محبوبیت را در ایالات متحده تجربه کرد. دوره اول از اواخر قرن نوزدهم تا اوایل قرن بیستم بود که این ساز در بسیاری از خانهها دیده میشد. اما در دهه ۱۹۲۰، با رواج سازهای زهی دیگر مانند گیتار و محبوبیت سبک موسیقی جاز، از استقبال از زیتر کاسته شد. سپس در دهه ۱۹۵۰، پس از موفقیت فیلم بریتانیایی “The Third Man”، بارات علاقه به این ساز زنده شد. این محبوبیت تا دهه ۱۹۶۰ ادامه یافت و نوازندگانی مانند کاراس، راث ولکام و شرلی آبیکیر آلبومهای پرفروشی منتشر کردند. با این حال، در اواخر دهه ۱۹۶۰، بار دیگر از توجه به زیتر کاسته شد.