مرگ خاموش! این اصطلاح برای افرادی به کار میرود که در فصل سرما بر اثر مسمومیت با گاز جان خود را از دست میدهند. با وجود هشدارهای مکرر در رسانهها، هر ساله در ماههای سرد، آمار تلفات ناشی از گازگرفتگی افزایش مییابد. به همین دلیل، آگاهی و رعایت نکات ایمنی مربوط به بخاری گازی بسیار مهم است. این نکات شامل انتخاب بخاری مناسب، استفاده از لوازم جانبی ایمن و نصب صحیح این وسیله گرمایشی میشود. اگر این موارد به درستی رعایت نشوند، ممکن است جان ساکنان خانه به خطر بیفتد. در حالی که رعایت این اصول هزینه زیادی ندارد و فقط نیازمند دقت و توجه است. در این نوشته به تمامی مواردی که هنگام خرید و نصب بخاری گازی باید رعایت کنید، اشاره میکنیم. بخاری گازی وسیلهای رایج در بسیاری از خانههای ایرانی است، اما متأسفانه هر سال به دلیل بیتوجهی به نکات ساده ایمنی، باعث اندوه بسیاری از خانوادهها میشود. رونیکس را بخوانید.
فصل سرد و بازار داغ خرید بخاری
زمستان در راه است و بازار خرید بخاریهای گازی داغ شده است. اگرچه بسیاری از خانههای جدید از سیستمهای گرمایش مرکزی مانند پکیج استفاده میکنند، اما هنوز در مناطق سردسیر، بخاری گازی طرفداران زیادی دارد.
اما هنگام خرید بخاری گازی باید به چه نکاتی دقت کنیم؟ برای نصب لوله و دودکش چه اصول ایمنی را باید رعایت کرد؟ انتخاب برند مناسب چگونه است و آیا اندازه خانه در انتخاب نوع بخاری تأثیر دارد؟
ابتدا بهتر است با انواع بخاریهای گازی آشنا شویم. به طور کلی دو نوع بخاری گازی در بازار وجود دارد: نوعی که دارای دودکش است و رایجتر میباشد، و نوع بدون دودکش که معمولاً به لوله نیاز ندارد و با فناوری جدیدتری طراحی شده است.
بخاری گازی با دودکش
این بخاری، پرکاربردترین وسیله گرمایشی در خانههای مردم ایران است. متأسفانه بیشتر مسمومیتها و حوادث ناشی از گاز نیز به دلیل استفاده نادرست از همین نوع بخاری رخ میدهد. برای نصب لوله، شلنگ و دودکش این بخاریهای گازی باید با دقت و حوصله عمل کرد. چگونگی نصب بخاری گازی، مهمترین بخش راهاندازی این وسیله گرمایشی به شمار میرود. هنگام خرید این نوع بخاری، باید نکات زیر را به خوبی در نظر گرفت.
♦ نشان استاندارد
هنگام خرید بخاری گازی یا هر وسیله دیگری، حتماً به نشان استاندارد روی محصول دقت کنید. این علامت تضمین میکند که کالا حداقل استانداردهای کیفی مورد تأیید مراجع رسمی را دارد. سازمان استاندارد با بررسی کیفیت کالاها و رعایت ضوابط مشخص، این نشان را به تولیدکنندگان معتبر اعطا میکند.
♦ برچسب انرژی
در فصل سرما، گاز طبیعی در کشور به اندازه کافی در دسترس نیست. به همین دلیل، پیشنهاد میشود وسیله گرمایشی انتخاب کنید که در مقایسه با نمونههای مشابه، انرژی کمتری مصرف میکند. همچنین، کاهش مصرف انرژی به معنای تولید آلودگی کمتر و خطرات کمتر برای سلامت افراد خانواده است.
♦ برند کالا
یکی از نکات کلیدی برای ایمنی در استفاده از بخاری گازی، انتخاب برند مناسب است. بهتر است دستگاهی را بخرید که در بازار شناخته شده و معتبر باشد. برندی که هم تجربهای طولانی و خوب در ساخت وسایل گرمایشی دارد و هم محصولاتی مطابق با استانداردهای روز و نیازهای مصرفکنندگان تولید میکند.
♦ متراژ محل و نوع بخاری
برای انتخاب بخاری مناسب، بهتر است اندازه محل زندگی خود را در نظر بگیرید. جدول زیر راهنمای سادهای برای تناسب نوع بخاری با مساحت خانه ارائه میدهد.
| مساحت منزل بر حسب متر مربع و نوع محیط | نوع و ظرفیت بخاری |
| کمتر از 50 متر با محیط بسته | بخاری دیواری، دودکش دار |
| زیر 50 متر، با جریان محدود هوا | بخاری دیواری، بدون دودکش |
| بین 50 تا 70 متر | بخاری زمینی 8 تا 12 هزار |
| بیشتر از 70 متر | بخاری زمینی 12 هزار به بالا |
| سالنهای بزرگ | بخاری طرح شومینه |
بخاری بدون دودکش
همانطور که از نام این بخاری پیداست، دیگر نیازی به نصب دودکش نیست. در این مدل، مقدار آلودگی و گاز مونوکسید کربنی که وارد هوا میشود، بسیار کم شده است. در این بخاریها، سوخت و اکسیژن به خوبی با هم ترکیب میشوند که این موضوع باعث میشود هم سوخت کمتری مصرف شود و هم هوا کمتر آلوده گردد. همچنین در بخاریهای بدون دودکش، سیستمی به نام سنجش اکسیژن یا ODS وجود دارد. اگر این سیستم متوجه شود که اکسیژن اتاق کم شده، به طور خودکار بخاری را خاموش میکند.
بخاریهای گازی بدون دودکش، وسیلههایی برای گرم کردن فضا هستند که برای کار کردن به برق و گاز نیاز دارند. این بخاریها برخلاف مدلهای قدیمی، لوله یا دودکشی برای خروج دود به بیرون از خانه ندارند.
هنگام روشن بودن، این بخاریها اکسیژن را از هوای داخل اتاق میگیرند و گازهای تولیدشده را مستقیماً به داخل همان فضا بازمیگردانند. به همین دلیل، تهویه مناسب هوا (مثلاً باز بودن بخشی از پنجره) هنگام استفاده از آنها بسیار مهم است تا از کمبود اکسیژن و تجمع گازهای مضر جلوگیری شود.
این بخاریها معمولاً کوچک، قابل حمل و نصب آسانی دارند و بیشتر برای گرم کردن فضاهای کوچک و به صورت موقت پیشنهاد میشوند.
نحوه نصب بخاری گازی با دودکش
رعایت نکات ایمنی برای بخاریهای گازی، به ویژه در مورد لوله و دودکش آن، بسیار مهم است. لوله بخاری، گازهای خطرناک و سمی را از داخل خانه به بیرون هدایت میکند. اگر در طول مسیر لوله، شکاف یا سوراخی وجود داشته باشد، ممکن است جان افراد به خطر بیفتد. بنابراین هنگام نصب لوله بخاری، این موارد را در نظر بگیرید:
به هیچ عنوان از لولههای آکاردئونی استفاده نکنید. این لولهها به دلیل استحکام کم، ممکن باعث نشت گاز مونوکسید کربن در فضای خانه شوند.
وقتی لوله را از داخل دیوار عبور میدهید، مطمئن شوید قطر سوراخ دیوار با قطر لوله کاملاً برابر است.
تا حد امکان از لولههای زانویی کمتر استفاده کنید. اگر این اتصالات به درستی بسته نشوند، ممکن است گازهای سمی از آنها خارج شود.
حتماً توجه داشته باشید که لوله باید با شیب مناسب و به سمت بالا قرار بگیرد. هنگام عبور دادن لوله از دیوار یا پنجره، این شیب را کنترل کنید.
فقط از لولهها و بستهایی استفاده کنید که نشان استاندارد دارند.
لوله بخاری باید حداقل یک متر از کف اتاق فاصله داشته باشد.
بخاری و مسیر لوله را از چیزهایی که ممکن است آتش بگیرند (مانند پرده) دور نگه دارید.
لوله بخاری طبق گفته وبسایت شرکت سازنده ابزارخان، دقیقاً مانند هود عمل میکند و هر دو به یک شیوه هوا را به خارج هدایت میکنند. اما جنس و نوع موادی که برای ساخت این لوله به کار میرود، بسیار اهمیت دارد. این لوله باید در برابر شرایط گوناگون مقاوم باشد. همین مقاومت باعث میشود عملکرد آن بهتر باشد، دیرتر فرسوده یا خراب شود و در نتیجه عمر طولانیتری داشته باشد. همچنین نیاز به نگهداری و تعمیرات کمتری پیدا میکند که این خود یکی از مهمترین مزایای آن محسوب میشود.
دودکش را اصولی نصب کنید
برای نصب ایمن بخاری گازی، علاوه بر خود بخاری، دودکش هم اهمیت بسیار زیادی دارد. هنگام نصب دودکش، حتماً این نکات را رعایت کنید:
از یک دودکش مشترک برای خارج کردن دود چند وسیله گرمایشی مختلف استفاده نکنید.
دودکش وسایل گازسوز و لوله هواکش (فن) را هرگز از یک مسیر مشترک عبور ندهید.
دودکش را در جاهای بسته مثل حیاط کوچک یا پاسیو نصب نکنید. محل خروج دودکش حتماً باید در فضای باز باشد.
هرگز دودکش را بدون کلاهک یا با کلاهک معمولی رها نکنید. کلاهک دودکش حتماً باید از نوع H باشد.
بخاری باید دستکم ۳۰ سانتیمتر از دیوار فاصله داشته باشد. فاصله لوله دودکش از دیوار هم باید حداقل ۱۵ سانتیمتر باشد. همچنین، حفظ فاصله ۵۰ سانتیمتری بخاری از چیزهای قابل اشتعال، یک نکته بسیار مهم در نصب است.
برای ایمنی خانه، دودکش باید از ورقهای گالوانیزه ساخته شده باشد.
از دودکشهای سیمانی یا آجری آماده استفاده نکنید.
آزمایش عملکرد مناسب لوله و دودکش بخاری
پس از اینکه مطمئن شدید لوله و دودکش بخاری به درستی نصب شدهاند، میتوانید با چند راه آسان از سالم کار کردن آن اطمینان پیدا کنید.
♦ گرم شدن لوله بخاری
یک روش آسان برای بررسی درست کار کردن بخاری گازی، این است که مطمئن شوید لوله آن گرم میشود. وقتی لوله بخاری گرم باشد، یعنی گازهای مضر و دود از طریق لوله و دودکش به بیرون از خانه هدایت میشوند.
♦ آزمایش کبریت
یک شمع یا کبریت را روبروی لوله خروجی بخاری بگیرید. اگر دیدید که شعله به سمت داخل لوله متمایل میشود، یعنی بخاری شما سالم است و به درستی کار میکند. اما اگر شعله ثابت بماند و تغییری نکند، نشان میدهد که بخاری مشکل دارد و نیاز به بررسی دارد.
♦ شعله آبی
شعله بخاری یا هر وسیله گرمایش گازی باید همیشه به رنگ آبی باشد! اگر رنگ شعله دستگاه شما آبی نیست و متمایل به نارنجی یا قرمز است، لازم است وضعیت آن را بررسی نمایید. این اتفاق معمولاً به دلیل سوخت نادرست گاز رخ میدهد و ممکن است باعث تولید گاز خطرناک مونوکسیدکربن شود.
بیشتر بخوانید:علائم کند شدن زنجیر اره زنجیری را بشناسید!
گاز مونواکسید کربن چطور موجب مسمومیت میشود
پیشتر درباره راههای ایمن استفاده از بخاری گازی و روش نصب درست آن صحبت کردیم. اکنون خوب است با گاز مونوکسید کربن بیشتر آشنا شویم. این گاز میتواند باعث مسمومیت شود و حتی جان افراد را به خطر بیندازد.
مونوکسید کربن گازی سمی است که هیچ بویی ندارد و رنگ هم ندارد. به همین دلیل آن را “قاتل خاموش” مینامند. نشانههای مسمومیت با این گاز خطرناک میتواند شامل این موارد باشد: احساس خوابآلودگی و خمیازههای پشت سر هم، سرگیجه، احساس ضعف و بیحالی، احتمال بروز سردرد بسیار شدید، گاهی حالت تهوع و استفراغ، پرش ماهیچهها و مشکل در حرکت، احساس ضربان قوی و کوبنده در شقیقهها، بالا رفتن فشار خون، گشاد شدن مردمک چشم و کم شدن دید، تیره شدن رنگ پوست، رنگ پریدگی اطراف لبها یا برعکس، صورتی شدن آنها، گاهی سفتی و انقباض ماهیچهها به ویژه در فک، ایست تنفس، تشنج و بیهوشی.
سرویس دورهای بخاری
با پایان یافتن فصل سرما و گرم شدن هوا، بسیاری از افراد بخاریهای خود را جمعآوری میکنند. فراموش نکنید که پیش از نصب مجدد بخاری یا استفاده از آن در فصل سرد بعد، حتماً نسبت به سرویس و بررسی وسیله اقدام کنید. بررسی اتصالات و بستهای شلنگ گاز، تنظیم و تمیز کردن قطعاتی مانند شمعک و فندک، توجه به رنگ و وضعیت شعله و رعایت دقیق دستورالعمل نصب، از جمله کارهای ضروری برای ایمنی و عملکرد بهتر بخاری است.توصیه میکنیم برای انجام این سرویس از ابزار با کیفیت رونیکس بهره ببرید. مجموعه ۸ عددی آچار دو سر تخت رونیکس مدل RH-2202 به همراه مجموعه ۷ عددی پیچگوشتی رونیکس مدل RH-2906، تمام لوازم مورد نیاز برای سرویس بخاری، نصب شلنگ و تنظیم دقیق شعله را در اختیار شما قرار میدهد.استفاده از ابزار مناسب و استاندارد، ضمن افزایش دقت و ایمنی کار، از پرداخت هزینههای غیرضروری در آینده جلوگیری میکند.
محصولات رونیکس
برای مطالعه بیشتر: «چگونه در روزهای سرد سال، خانهای گرم و دلپذیر داشته باشیم»
جمعبندی
گاهی یک بیدقتی کوچک میتواند پیامدهای بزرگی به دنبال داشته باشد. مسمومیت با گاز مونوکسید کربن که به “مرگ خاموش” معروف است، از جمله اتفاقاتی است که میتوان به سادگی از آن پیشگیری کرد. رعایت نکات ایمنی در استفاده از بخاری گازی کار دشواری نیست، اما میتواند جان شما و عزیزانتان را نجات دهد.پیش از روشن کردن بخاری گازی، حتماً موارد مهمی مانند نصب صحیح لولهها، استفاده از دودکش استاندارد، انتخاب شلنگ مناسب و خرید بخاری از برندهای معتبر را بررسی کرده و به آنها عمل کنید.سوالات متداولآیا بخاریهای بدون دودکش قابل اطمینان است؟حتماً از معتبر بودن برند بخاری مطمئن شوید و پیش از خرید، در مورد آن به خوبی تحقیق کنید.