همیشه و در تمام دوران، زنان جایگاه ارزشمندی در موسیقی ایران داشتهاند. یکی از این چهرههای درخشان، ارفع اطرایی است. او نخستین زنی است که به آموزش سنتور پرداخت و همچنین نویسنده و پژوهشی است که در زمینه موسیقی اصیل ایرانی فعالیت میکند. در ادامه این نوشته از وبلاگ یافتو، با زندگی و آثار این هنرمند برجسته بیشتر آشنا خواهید شد.
تحصیلات موسیقی ارفع اطرایی
ارفاع اطرایی در هشتم تیرماه ۱۳۲۰ در تهران به دنیا آمد. او در سن ده سالگی و در سال ۱۳۳۰ وارد هنرستان موسیقی ملی شد و زیر نظر استادان بزرگی مانند فرامرز پایور، روحالله خالقی، حسین صبا و محمود کریمی به فراگیری موسیقی پرداخت. ارفع اطرایی از جمله شاگردان بااستعداد و مورد تحسین استادانش، به ویژه حسین صبا و فرامرز پایور بود.
او تنها در دوران مدرسه موفق نبود، بلکه در دوره دانشگاه نیز با کسب نمرات عالی، مدرک لیسانس خود را با رتبه ممتاز دریافت کرد. علاوه بر این، او موفق به دریافت مدرک درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شد.
فعالیتهای حرفهای در زمینه نوازندگی
بانوی هنرمند، ارفع اطرایی، نخستین زن ایرانی است که نوازندگی و آموزش سنتور را به عنوان کار تخصصی خود برگزید و برای آن مدرک دانشگاهی گرفت. او از نوزدهسالگی تدریس و اجرای موسیقی را آغاز کرد. این هنرمند سالهای طولانی در ارکستر صبا زیر نظر حسین دهلوی و همچنین در ارکستر فرامرز پایور، با سنتور کروماتیک و سنتور کروماتیک باس مینواخت. از سال ۱۳۵۳، سرپرستی گروه موسیقی تالار رودکی (وحدت) را بر عهده گرفت و با چهرههای سرشناسی مانند لطف الله مجد، نادر گلچین و خاطره پروانه همکاری کرد.
فعالیتهای هنری او تنها به ایران محدود نماند و به عرصههای جهانی نیز راه یافت. ارفع اطرایی در کشورهای مختلف از جمله ایتالیا، بلژیک، آمریکا، بوسنی و ترکیه، به صورت تکنوازی و گروهنوازی برنامه اجرا کرده است. او با انگیزهٔ برگزاری کنسرت و شناساندن موسیقی اصیل ایران، به کشورهای بسیاری همچون پاکستان، افغانستان، ایتالیا، آمریکا، ترکیه، بحرین، عراق، کویت و بوسنی و هرزگوین سفر کرده است.
این بانوی پیشکسوت عضو هیئت مدیرهٔ نخستین دورهٔ کانون پژوهشگران خانه موسیقی ایران بوده و در شوراهای فنی هنرستان موسیقی دختران و پسران و همچنین دانشگاه علمی کاربردی نیز عضویت دارد. دفتر مشارکت زنان در نهاد ریاست جمهوری، نام او را در فهرست زنان سرشناس ایران ثبت کرده است. همچنین در اردیبهشتماه سال ۱۳۹۱ مراسم بزرگداشتی با عنوان «مراسم نکوداشت مقام نخستین بانوی مدرس موسیقی ایرانی و نوازنده برجسته سنتور» برای وی برگزار شد.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله آشنایی با تقسیمات زمانی در موسیقی مراجعه کنید.
فعالیتهای ارفع اطرایی در زمینه تألیف کتاب
ارفاع اطرایی کتابهای زیادی درباره موسیقی سنتی ایران و اهمیت آن نوشته و منتشر کرده است. در ادامه میتوانید فهرست کارهای این هنرمند را مشاهده کنید.
فرهنگ موسیقی ایران
سنتور و ناظمی
توصیه میکنیم این مطلب ساپورت در متد CVT در صداسازی و آواز چیست؟ را حتماً بخوانید.
دوازده مقام موسیقی ملی ایران
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً علیرضا فیروزیان، مدرس موسیقی کودک را بخوانید.
برای یادگیری پیشرفته، به آیا جنس آرشه از دم اسب است؟ مراجعه کنید.
برای مطالعه بیشتر، به زندگینامه مهران روحانی،آهنگساز برجسته ایرانی سری سر بزنید.
زندگی و کارهای حبیب سماعی
بوی جوی مولیان: افسانههای موسیقی ایران
در این مقاله بیوگرافی استاد جلیل شهناز اطلاعات مفیدی آمده است.
هفت دستگاه و پنج آواز موسیقی ایرانی
بازنویسی «خودآموز سنتور حسین صبا»
شناخت سازهای ایرانی به همراه محمدرضا درویشی
کارها و دانش پایور