حتماً تا به حال عبارت “هوش موسیقایی” به گوشتان خورده است. اما چقدر با معنای دقیق آن، ویژگیهایش و روشهای تقویت این توانایی آشنا هستید؟ در این نوشته، ما همه آنچه را که باید در مورد این نوع هوش بدانید، به زبان ساده برایتان توضیح میدهیم. اگر به خواندن مطالب آموزشی بیشتر در زمینه موسیقی علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم سری هم به وبلاگ یافتو بزنید.
هوش موسیقیایی چیست؟
برای شروع، باید ببینیم هوش موسیقیایی دقیقاً چه معنایی دارد. این ایده اولین بار توسط هاوارد گاردنر در سال ۱۹۸۳ ارائه شد. او نظریهای با عنوان «هوشهای چندگانه» مطرح کرد که در آن هشت نوع هوش گوناگون معرفی شد. یکی از این انواع، هوش موسیقیایی نام دارد.
حال سوال این است که گاردنر از هوش موسیقیایی چه منظوری داشت؟ به زبان ساده، این هوش یعنی توانایی فهمیدن، تشخیص دادن، ساختن و تغییر دادن صداها، نواها، ریتمها و آهنگها. همچنین به این معناست که فرد به صداهای اطرافش بسیار حساس است و به سرعت به آنها واکنش نشان میدهد.
از نظر ساختار بدن هم هوش موسیقیایی تعریف خاص خود را دارد. کسانی که این هوش در آنها قوی است، وقتی به موسیقی گوش میدهند، بخشی از مغز به نام «لوب پس سری» را فعال میکنند؛ در حالی که افراد معمولی بیشتر از «لوب گیجگاهی» استفاده میکنند.
تفاوتهای دیگری نیز بین افراد عادی و کسانی که هوش موسیقی بالایی دارند وجود دارد که در ادامه به آنها میپردازیم.
ویژگی های هوش موسیقیایی
کسانی که هوش موسیقایی بالایی دارند، معمولاً خصوصیات ویژهای دارند که آنها را از بقیه متمایز میکند. این افراد حتماً نوازنده یا موسیقیدان نیستند؛ بلکه هر کسی در زندگی عادی ممکن است این ویژگیها را داشته باشد. در ادامه، مهمترین نشانههای هوش موسیقایی را مرور میکنیم.
آنها دوست دارند بر اساس الگوها فکر کنند، بهویژه الگوهای شنیداری. حتی در گفتوگوهای روزمره هم به دنبال تکرار و ریتم در کلمات میگردند.
روش یادگیریشان بیشتر از طریق شنیدن است. مثلاً برای به خاطر سپردن یک مطلب، در ذهن خود به آن ریتم و آهنگ میدهند.
حتی در حرکات بدنشان هم ریتم دیده میشود. معمولاً با نظم خاصی راه میروند، موقع شنیدن موسیقی با انگشتان به میز ضرب میگیرند یا پاهایشان را هماهنگ با موسیقی تکان میدهند. این کارها برای خیلی از افراد سخت است، اما برای آنها کاملاً طبیعی و آسان است.
موسیقی در زندگی روزمره آنها نقش مهمی دارد. ساعتها به موسیقی گوش میدهند و حتی در محیط ساکت، خودشان آهنگ زمزمه میکنند.
اگر شروع به یادگیری موسیقی کنند، معمولاً سریعتر از دیگران پیشرفت میکنند و ممکن است در نواختن چند ساز مهارت پیدا کنند. به همین دلیل بسیاری از آنها به سمت شغلهایی مانند نوازندگی، آواز، آموزش موسیقی یا رهبری ارکستر جذب میشوند.
وقتی به یک قطعه موسیقی گوش میدهند، میتوانند سازهای مختلف موجود در آن را تشخیص دهند و نام ببرند.
حافظه شنیداری بسیار قوی دارند. اگر یک بار آهنگی را بشنوند، به راحتی آن را به خاطر میسپارند و تقریباً بدون اشتباه میتوانند آن را تکرار کنند.
به صداهای اطراف بسیار حساس هستند و حتی کوچکترین صدا میتواند حواس آنها را پرت کند.
در طول روز، مدام یک قطعه موسیقی در ذهنشان در حال پخش است. انگار حتی در سکوت، ذهن آنها آرام نمیگیرد و همیشه در حال ساختن ریتم و ملودی است.
اگر به این موضوع علاقه دارید، علیرضا بشردوست مدرس سنتور را از دست ندهید.
در صورت علاقهمندی، مطلب ژانر موسیقی به چه معناست ؟ را از دست ندهید.
توصیه میکنیم این مطلب استاد جلال ذوالفنون، نوازنده بی بدل سه تار را حتماً بخوانید.
معمولاً در رقصیدن هم مهارت دارند. رقص نیازمند درک ریتم است و کسانی که هوش موسیقایی بالایی دارند، در این زمینه نیز موفقتر عمل میکنند.
تقویت هوش موسیقیایی در بزرگسالان
به آهنگها گوش دهید! سادهترین روش برای تقویت درک موسیقی، شنیدن زیاد آهنگهای مختلف است. بهتر است به سبکهای گوناگون موسیقی و حتی موسیقی فرهنگها و زبانهای دیگر هم گوش کنید. این کار به شما کمک میکند تا موسیقی را بهتر و عمیقتر بفهمید.
برای گسترش دانش خود، مقاله گلیساندو در موسیقی به چه معناست؟ را مطالعه کنید.
دانش موسیقی را یاد بگیرید. با آموختن اصول موسیقی و شناخت ریتم و هارمونی، میتوانید آهنگها را بهتر درک کنید. این شناخت بهتر، به شما کمک میکند تا خودتان هم بتوانید موسیقی خلق کنید.
یک ساز بزنید. نواختن ساز، یکی از اصلیترین راهها برای افزایش هوش موسیقیایی است. وقتی سازی مینوازید، بدون اینکه متوجه شوید، مهارتهای موسیقی شما رشد میکند.
در کنسرتهای باکیفیت حاضر شوید! رفتن به کنسرت یا هر اجرای زندهی موسیقی، به مرور زمان روی درک شما از موسیقی تأثیر میگذارد. چون در این اجراها، موسیقی حرفهای را بدون هیچ واسطهای میشنوید و بهتر درک میکنید.
تقویت هوش موسیقی کودکان
برای پرورش استعداد موسیقی در بچهها، بهترین روش بازی کردن است. اسباببازیهای صدادار زیادی هست که به کودک این فرصت را میدهند تا ریتم و آهنگ بسازند. علاوه بر این، بازیهای ساده در خانه هم میتوانند به رشد این استعداد کمک کنند. در ادامه چند نمونه از این بازیها را با هم مرور میکنیم:
از کودک خود بخواهید با وسایل ساده و با خلاقیت خودش یک ساز درست کند و سپس با آن برایتان آهنگ بزند. مثلاً میتواند با نی یک ساز بادی بسازد یا با یک بشقاب یکطرفه پلاستیکی یک طبل کوچک درست کند.
صدای حیوانات، بستن در، کف زدن، سوت زدن و سازهای مختلف را ضبط کنید و برای کودک پخش کنید. سپس از او بپرسید هر صدا مربوط به چیست. این بازی کمک میکند تا کودک بیشتر به صداهای اطرافش دقت کند.
یک شعر ساده را روی کاغذ بنویسید و به کودک بدهید. از او بخواهید آن را با ریتمی که دوست دارد بخواند. حتی میتوانید روز بعد دوباره همان شعر را با ریتمی تازه از او بخواهید. این کار باعث میشود کودک با ریتم آشنا شود.
توصیه میکنیم این مطلب آشنایی با ژانرهای محبوب موسیقی را حتماً بخوانید.
دو دسته کارت درست کنید: روی دسته اول عکس سازها و روی دسته دوم عکس وسایل نواختن آنها را بچسبانید. سپس از کودک بخواهید هر ساز را به وسیلهی مربوطش وصل کند؛ مثلاً کارت طبل را کنار چوب طبل بگذارد یا کارت پیانو را کنار کارت دست.
یک کلمه بگویید و از کودک بخواهید کلمهای بگوید که هم قافیه باشد و هم وزن آن مانند کلمه شما باشد. مثلاً اگر شما گفتید «باران»، او میتواند بگوید «خواندن». این بازی به کودک کمک میکند ریتم را به خوبی درک کند.
توصیه میشود به مطالعه مقاله سبک موسیقی مینیمال به چه سبکی گفته می شود؟ ادامه دهید.