اسدالله ملک از استادان بزرگ موسیقی ایران بود که در نواختن سازهای ویلن و کمانچه مهارت ویژهای داشت. او همچنین در ساختن آهنگ و خلق ملودیهای زیبا، توانایی بسیاری داشت. در این نوشته از وبلاگ یافتو، با زندگی و آثار این هنرمند ایرانی بیشتر آشنا میشویم. دعوت میکنیم تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
بیوگرافی اسدالله ملک
اسدالله ملکزاده در ماه مرداد سال ۱۳۲۰ در محله دروازه دولت تهران چشم به جهان گشود. خانواده او اصالتاً اهل گیلان بودند. پدرش نجاری ماهر بود و دو برادرش، حسین و عبدالله، به ترتیب نوازنده سنتور و تنبک بودند. هر سه برادر تحت تأثیر هنر داییهای خود، علیاکبر، علیاصغر و محمدخان زنگنه، قرار داشتند که از موسیقیدانان دوره قاجار به شمار میرفتند.
در میان این خانواده هنرمند، اسدالله به یکی از نوازندگان سرشناس موسیقی سنتی ایران تبدیل شد. او در نواختن چند ساز و همچنین در آهنگسازی مهارت داشت، اما بیشترین شهرت خود را با نوازندگی ویولن به دست آورد.
ملقب به پنجه سحرآمیز ایران
تسلط استثنایی او بر ویولن به حدی بود که طرفدارانش، آرشه و انگشتانش را “جادویی” مینامیدند. با این حال، نواختن زیبای او در کمانچه نیز همپای ویولنش بود و بسیاری از شاگردانش معتقدند که صدای گیرا و دلنشین کمانچهی او بود که کامران داروغه را به سمت نواختن کمانچه سوق داد.
سبک و مسیر زندگی هنری
سبک زندگی هنری ملک شباهت زیادی به روش کار پرویز یاحقی، همنوای او داشت. هر دوی آنان در خانوادهای اهل موسیقی به دنیا آمده بودند و هر دو نخستین درسهای موسیقی را از دایی خود آموخته بودند.
تحصیلات
اسدالله ملک تحصیلات خود را در رشته موسیقی در هنرستان موسیقی به پایان رساند. پس از آن، توانست مدرک کارشناسی موسیقی را از دانشگاه هنرهای زیبا کسب کند.
اساتید اسداله ملک
او نزد استادان بزرگی مانند روحالله خالقی، شاپور نیاکان، هنگ آفرین و علی محمد خادم میثاق درس خواند و دانش و تجربه خود را گسترش داد. در آن سالها، استاد خالقی او را در ارکستر انجمن ملی موسیقی پذیرفت؛ ارکستری که خودش آن را رهبری میکرد. این اتفاق، راه پیشرفت و درخشش را به روی ملک گشود.
ملک علاوه بر نوازندگی، آهنگساز توانایی نیز بود. در طول زندگی پربارش نزدیک به ۲۰۰ ترانه و ملودی از خود به جا گذاشت. برخی از مشهورترین کارهای او عبارتاند از: میخانه، بی وفایی، حکایت دل، قاصدک، مرغ شباهنگ و غروب کوهستان.
او علاوه بر اجرای موسیقی، به آموزش هنرجویان نیز میپرداخت. به مدت چهل سال در آموزشگاه شخصی خود، که در محلهای که در آن بزرگ شده بود قرار داشت، همراه با برادرش حسین ملک، خوانندگان و نوازندگان بسیاری را پرورش داد. افرادی مانند بیژن مرتضوی، شهرام خسروی، سعید مؤدبیان، مهیار فیروز بخت و لقمان ادهمی از شاگردان برجستهی او به شمار میروند.
کار در رادیو اسداله ملک
فعالیت هنری اسدالله ملک در رادیو از سال ۱۳۳۷ شروع شد. در همان سال، او با خلق قطعهای به نام «گریه لیلی» در دستگاه دشتی و با کوک ویژهای برای ساز، و نیز یک قطعه چهارمضراب در دستگاه اصفهان با کوک مخصوص خودش، و سپس اجرای این آثار با ویولن، به شهرت بسیار زیادی دست یافت.
از آن زمان به بعد، او با سبک خاص و منحصربهفردش در نوازندگی و آهنگسازی، راههای تازهای را پیش روی موسیقی ایرانی گشود. بسیاری از خوانندگان مطرح، آثار آوازی او را اجرا کردهاند؛ از جمله این هنرمندان میتوان به دلکش، جمیرا، اکبر گلپایگانی، محمود محمودی خوانساری، پوران، ایرج، بهرام حصیری، محمدرضا شجریان، کوروس سرهنگزاده و دیگران اشاره کرد.
توصیه میکنیم حتماً مقاله آشنایی با انواع مضراب سه تار برای نواختن را مطالعه کنید.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره آشنایی با ساز بندیر بیابید.
اسدالله ملک همچنین مدتی با همکاری منوچهر جهانبگلو، برنامهای به نام «نوایی از موسیقی ملی» را آماده و از رادیو پخش کرد. این برنامه از جمله برنامههای پربازدید و موفق موسیقی در رادیو به شمار میرفت.
پس از انقلاب
در سالهایی که پس از انقلاب ۱۳۵۷ گذشت، او به کار هنری خود ادامه داد و بسیاری از نوازندگان و همکاران قدیمی برنامه گلها را گرد هم آورد تا کنسرتهایی را اجرا کنند. او قطعات زیادی از ساختههای خود را با سازهای ایرانی ضبط کرد و در آلبومهایی مانند «نغمه رؤیایی»، «سمیرا» و «نغمهها» منتشر ساخت.
از جمله شاگردان مطرح او میتوان به افرادی مانند مهیار فیروزبخت، مختار فروغی، سعید مؤدبیان، لقمان ادهمی و شهرام خسروی اشاره کرد. او در نواختن ساز کمانچه نیز بسیار مهارت داشت و کامران داروغه یکی از شاگردان او در نوازندگی این ساز بوده است.
درگذشت
اسدالله ملک در نهم بهمن ماه سال ۱۳۸۰، پس از دو سال مبارزه با بیماری، در سن ۶۰ سالگی به دلیل تومور مغزی در بیمارستان ایرانمهر تهران دار فانی را وداع گفت. پیکر این هنرمند در قطعه هنرمندان بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد.
روحش شاد و یادش گرامی
برای یادگیری پیشرفته، به آشنایی با ساز خوش آهنگ و قدیمی فاگوت مراجعه کنید.