مرتضی حنانه، آهنگساز سرشناس ایرانی، با تلاشهای هنری خود نقش بزرگی در پیشرفت موسیقی کشور ایفا کرد. در این نوشته از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام، بیشتر با زندگی و آثار این هنرمند آشنا خواهید شد.
بیوگرافی مرتضی حنانه
مرتضی حنانه در یازدهم اسفندماه سال ۱۳۰۱ در تهران به دنیا آمد. او از همان سالهای کودکی به موسیقی علاقهمند بود و هر وسیلهای که میتوانست صدا تولید کند، در اختیار میگرفت تا ابزارهای سادهای برای ایجاد آواهای مختلف بسازد.
خودش در این زمینه میگوید:
«شاید در آن زمان توانایی من در این حد که آلات ساده و مبتدی موسیقی را بسازم نبوده اما به هر حال چیزهایی می ساختم که صداهایی همانند صدای باد، زوزه، صدای حیوانات و صدای عجیب و غریب تولید کنند.»
حنانه از سال ۱۳۱۳ به مدت چهار سال در هنرستان عالی موسیقی تحصیل کرد و زیر نظر غلامحسین مینباشیان، مبانی نظری و عملی موسیقی غربی را فراگرفت. در همان دوره، نواختن فلوت را نزد پیتر دولگف آموخت.
در آن زمان، هنرستان موسیقی ده نوازنده از چکسلواکی را برای تدریس به هنرجویان استخدام کرده بود. مرتضی حنانه نیز آموزش ساز هورن را زیر نظر یکی از این استادان به نام رودولف اوربانتس آغاز کرد.
همکاری با ارکستر سمفونیک تهران
حنانه در ادامه فعالیتهای هنری خود، به عنوان نوازنده اصلی هورن در ارکستر سمفونیک تهران مشغول به کار شد.
در سال ۱۳۳۲ خورشیدی و همزمان با برگزاری جشن هزاره بوعلی سینا، او این فرصت را یافت تا قطعات خود را با همراهی گروه کر و ارکستر سمفونیک، در برابر جمعی از شرقشناسان دعوتشده به جشن اجرا کند. این اجرا مورد توجه چرولی، سفیر ایتالیا در آن زمان قرار گرفت و در نتیجه، بورسیه هنری کشور ایتالیا به حنانه اعطا شد. او برای ادامه تحصیل و پژوهشهای موسیقایی، به مرکز عالی موسیقی واتیکان رفت.
پس از اتمام دوره تحصیل در انستیتوی موسیقی واتیکان، حنانه به ایران بازگشت و آموزش سازبندی (ارکستراسیون) و همچنین مدیریت کلاسهای هورن در هنرستان عالی موسیقی را بر عهده گرفت.
او درباره دوران تحصیل در ایتالیا و بازگشتش به ایران گفته است:
هنگامی که از ایتالیا به ایران آمدم، زیاد فکر کردم. حال زمانی بود که آن دانشی که آرزویش را داشتم به دست آورده بودم و فقط مانده بود، تصمیم بگیرم با آن دانش چه کار کنم و چه نوع موسیقی ارایه دهم.
توصیه میشود به مطالعه مقاله آشنایی با سبک موسیقی هاوس ادامه دهید.
اعزام به تریبون انترناسیونال آهنگسازان رادیو و تلویزیون
او در سال ۱۳۴۵ خورشیدی به دعوت یونسکو و از سوی رادیوی ایران به «تریبون انترناسیونال آهنگسازان رادیو و تلویزیون» فرستاده شد. در آنجا بخشهایی از یک اثر خود به نام ارتوریو را اجرا کرد که از رادیوهای ایرلند و سوئیس نیز پخش شد. پس از راهاندازی سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران، حنانه در سمت مشاور، کلاسهایی برای آموزش فنی خوانندگان ایجاد کرد و همچنین ارکستر سازهای ایرانی را بنیان گذاشت.
توصیه میکنیم این مطلب چرا شنیدن موسیقی ترسناک لذتبخش است؟ را حتماً بخوانید.
کتاب گامهای گمشده
این پژوهشگر برجسته، فعالیتهای علمی و هنری دیگری نیز داشت که از جمله آنها میتوان به مطالعه درباره ارتباط بین دستگاههای گوناگون موسیقی ایرانی و چگونگی ساختار آنها اشاره کرد. او برای درک بهتر این ساختار، به سراغ منابع کهنی مانند کتابهای «مقاصدالالحان» و «جامع الالحان» نوشته عبدالقادر مراغهای رفت. در این پژوهش، واژههای تخصصی موسیقی و چگونگی تقسیمبندی پردههای سازهای ایرانی را به دقت بررسی و تحلیل کرد. همچنین، موسیقی ایران را با موسیقی مناطق دیگری مانند روم و یونان مقایسه نمود. هدف او از همه این کارها، پی بردن به قواعد و نظام حاکم بر ردیف موسیقی ایرانی بود. دستاورد این تحقیق ارزشمند در کتابی با عنوان «گامهای گمشده» گردآوری و ارائه شده است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه مدت زمان یادگیری انواع سازها.
توصیه میکنیم حتماً مقاله کیانوش پورحسین مدرس سنتور و آهنگساز را مطالعه کنید.
برای یادگیری پیشرفته، به تبریک مدیریت یافتو به مناسبت فرا رسیدن سال ۱۴۰۱ مراجعه کنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله برای یادگیری موسیقی باید استعداد آن را داشته باشیم؟ سر بزنید.
وفات
این هنرمند بزرگ در نهایت، پس از یک دوره مبارزه با بیماری سرطان، در بیست و چهارم مهرماه سال یکهزار و سیصد و شصت و هفت هجری شمسی دار فانی را وداع گفت. آرامگاه ایشان در کنار امامزاده طاهر در شهر کرج قرار دارد.