موسیقی ایرانی و موسیقی غربی دو سبک جداگانه هستند که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند. برای تشخیص این دو نوع موسیقی از هم، معمولاً از نامهای “موسیقی سنتی” برای موسیقی ایرانی و “موسیقی غربی” برای موسیقی کشورهای اروپایی و آمریکایی استفاده میشود.
اما این دو چه تفاوتهایی با هم دارند و چرا آنها را از یکدیگر جدا میکنیم؟ در ادامه این مطلب با ما همراه باشید تا مهمترین تفاوتهای میان موسیقی غربی و موسیقی سنتی ایرانی را با هم بررسی کنیم.
موسیقی اصیل ایرانی
موسیقی سنتی ایران با نامهای دیگری مانند موسیقی کلاسیک ایرانی و موسیقی دستگاهی نیز شناخته میشود. این موسیقی از مجموعهای از دستگاهها، نغمهها و آوازها تشکیل شده که از قرنها پیش از میلاد مسیح تا به امروز جریان داشته و اکنون به شکلی سادهتر و قابل درکتر در اختیار همگان قرار دارد. موسیقی ایرانی یکی از قدیمیترین سبکهای موسیقی در جهان محسوب میشود. متأسفانه امروزه اصل و هویت واقعی این موسیقی تا حدی به فراموشی سپرده شده است. با این حال، هنوز موسیقیدانانی هستند که به فرهنگ و ریشههای هویتی ایران اهمیت میدهند و این هنر را به شکلی اصیل و درخور اجرا میکنند.
در صورت علاقهمندی، مطلب روش های بهبود صدای تو دماغی را از دست ندهید.
در مقابل، موسیقی غربی بر اساس سیستم گام و تونالیته شکل گرفته است، در حالی که موسیقی ایرانی بر گوشهها و نغمهها استوار است.
موسیقی سنتی ایران از هفت دستگاه تشکیل میشود که هر کدام گام مخصوص به خود را دارند. واژهٔ “گام” از موسیقی غربی وارد زبان موسیقی ما شده است، اما شباهت آن با گام در موسیقی غربی تنها در نام است و این دو در اصل با یکدیگر تفاوتهای بنیادین دارند. علاوه بر این، موسیقی ایرانی شامل پنج آواز نیز میشود.
ضعف مشترک موسیقی غربی و سنتی
در گذشته، چه در موسیقی ایرانی و چه در موسیقی غربی، شرایطی حاکم بود که بردن و نگهداری سازها عملاً غیرممکن بود و حتی گناه به حساب میآمد. به همین دلیل، نوازندگان و آهنگسازان بااستعداد آن زمان به راحتی نمیتوانستند قطعهای بسازند یا آن را اجرا کنند. آموزش هنرجویان نوپا و همچنین نوآوری در ساختمان سازها یا انجام نمیشد یا با دشواریهای بسیار همراه بود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، اُرف چیست؟ را از دست ندهید.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در ۱۰ حقیقت جالب در مورد فلوت پیدا کنید.
یکی از پیامدهای این دوران تاریخی، ناپدید شدن یا کمرنگ شدن سازهای بزرگ و جاگیر در هر دو سبک موسیقی است. به همین دلیل، اجرای نتهای با فرکانس پایین که در سازهای قدیمی ایرانی وجود داشت، امروزه ممکن نیست. همچنین سازهای امروزی دامنه محدودی از اکتاوهای موسیقی را پوشش میدهند.
اساتید موسیقی در غرب برای حل این چالشها، به تغییر سازهای موجود یا اختراع سازهای جدید دست زدند؛ اما در موسیقی ایرانی، این تلاشها و تغییرات در دهههای اخیر آغاز شده است.
سازهای موسیقی ایرانی چه تفاوتی با ساز های موسیقی غربی دارند؟
سازهای ایرانی معمولاً از مواد طبیعی مانند چوب و پوست ساخته میشوند. همچنین در ساخت آنها از قطعات فلزی و سفالی نیز استفاده میگردد. این سازها به سه گروه اصلی تقسیم میشوند: سازهای زهی که با زخمه زدن نواخته میشوند، سازهای زهی که با ضربه نواخته میشوند و سازهای زهی که با آرشه به صدا درمیآیند.
سازهای غربی تفاوتهای زیادی با سازهای ایرانی دارند. از سازهای رایج و پرکاربرد در موسیقی غربی میتوان به ویولن و دیگر سازهای شبیه به آن، پیانو و همچنین ساز چنگ اشاره کرد. ویولن و پیانو، که از سازهای اصلی موسیقی غربی هستند، در موسیقی ایرانی نیز جایگاه ویژهای پیدا کردهاند و نوازندگان ایرانی با استفاده از آنها آثار ارزشمند و ماندگار بسیاری خلق کردهاند.
سازهای هر منطقه و کشور با فرهنگ آنجا هماهنگی دارند. سازهایی که در ابتدا ساخته میشوند، به تدریج تغییر میکنند و نوآوریهایی از سوی موسیقیدانان روی آنها صورت میگیرد. این تغییرات به مرور زمان ساز را کاملتر و پیشرفتهتر میکند.