استاد علینقی وزیری در نهم مهرماه سال ۱۲۶۵ متولد شد. او که با نام کلنل وزیری نیز شناخته میشود، یکی از چهرههای سرشناس و تاثیرگذار در تاریخ موسیقی ایران به شمار میرود. وزیری از نخستین کسانی بود که قطعاتی برای اجرا توسط ارکستر به سبک موسیقی ایرانی ساخت. در ادامه این نوشته از وبلاگ یافتو، بیشتر با زندگی و کارهای این استاد بزرگ آشنا خواهید شد.
بیوگرافی علینقی وزیری
این وزیر در شهر تهران متولد شد. به لطف پدرش، در سالهای نوجوانی به ارتش پیوست و در آنجا بود که برای نخستین بار با موسیقی نظامی آشنا گردید. هرچند او سالهای زیادی از زندگی خود را در مقامهای گوناگون سپری کرد و تا رتبه سرهنگی نیز پیش رفت، اما در نهایت، عشق به موسیقی بر علاقهاش به کارهای نظامی پیروز شد. به همین دلیل، بخش عمده عمر خود را وقف موسیقی کرد. او از جمله فارغالتحصیلان مدرسه سن لوئی در تهران به شمار میرود.
مبدع روشی برای نت نویسی
علینقی وزیری به دلیل تأثیرات بزرگی که بر موسیقی سنتی ایران گذاشت، مشهور است؛ از جمله اینکه روشی برای نتنویسی و تدوین ردیف موسیقی ایرانی ابداع کرد. نام او در دنیای موسیقی ایران بسیار شنیده میشود.
در نگاههای مختلف تاریخی، گاه به عنوان یک قهرمان و گاه به عنوان یک ضدقهرمان دیده شده است. برخی او را نوآور و آزادیبخش میدانند و برخی دیگر او را تحریفکننده و گمراهکننده میپندارند. به هر روی، نقش او در جریانهای موسیقی سده اخیر بسیار مهم و بیهمتا بوده است. او بازیگر اصلی در ایجاد تغییرات اولیه در موسیقی ایرانی بود و نماد بارز نظامی تثبیتشدهای به شمار میرود که در میانه آن قرن، معترضان در برابر آن ایستادند.
وی در سن سی و یک سالگی، به مدت پنج سال در شهرهای پاریس و برلین زندگی کرد و به یادگیری و کسب تجربه در دانش رایج موسیقی غرب مشغول شد.
وزیری در سال ۱۳۰۲، هنگامی که به ایران بازگشت، مدرسه عالی موسیقی را بنیان گذاشت و کارهایی مانند چاپ کتابهای گوناگون، برگزاری کنسرت و ضبط صفحههای گرامافون را انجام داد.
او در این مدت به پژوهش درباره موسیقی نیز پرداخت. پس از چندی، هیئت علمی دانشگاه تهران، وی را به عنوان استاد کرسی هنر و زیباشناسی مأمور تدریس در دانشگاه کرد.
وزیری پس از شهریور ۱۳۲۰، مسئولیت مدیریت اداره موسیقی کشور، مجله موسیقی و اداره رادیو را بر عهده گرفت؛ اما به دلیل برخورد با کارشکنیها، به دانشگاه بازگشت و تا پایان عمرش به آموزش مشغول بود.
پدر موسیقی جدید ایران پس از انقلاب مشروطه
وزیری را میتوان آغازگر و بنیانگذار اصلی موسیقی نوین ایران پس از دوران مشروطه دانست. او نقش بسیار مهمی در شکلگیری موسیقی جدید ایران داشت. همچنین در ساخت و تنظیم نخستین سرود ملی جمهوری اسلامی ایران همکاری کرد.
ایشان اولین کتاب آموزشی موسیقی ایرانی را با روشی علمی با نام «شیوهنامه تار» نوشت. وزیری نتنویسی را در موسیقی سنتی ایران رواج داد و دو علامت سری و کرن را برای دقیقتر کردن نتنویسی ابداع کرد. او برای نخستین بار، ردیف موسیقی ایرانی را به صورت نوشته و نت ثبت کرد. این کارها و همچنین تربیت شمار زیادی شاگرد، تأثیری پایدار بر موسیقی سنتی ایران گذاشت.
برای یادگیری پیشرفته، به ۱۰ حقیقت جالب در مورد فلوت مراجعه کنید.
برای یادگیری پیشرفته، به روش های بهبود صدای تو دماغی مراجعه کنید.
سالها تدریس پرشور و عاشقانه او، باعث پرورش شاگردانی شد که بعدها بسیاری از آنان به ستونهای محکم و بزرگان موسیقی ایران تبدیل شدند. از میان مهمترین این شاگردان میتوان از استادان فقید ابوالحسن خان صبا، روحالله خالقی، موسی معروفی و اسماعیل مهرتاش نام برد.
کلنل وزیری علاوه بر آهنگسازی، نوازندگی تار، نوشتن کتاب و آموزش موسیقی، گاهی آواز هم میخواند و صفحاتی از موسیقی با صدای او نیز ضبط شده است.
درگذشت
استاد علینقی وزیری سرانجام در هجدهم شهریور ماه سال ۱۳۵۸، در سن نود و دو سالگی چشم از جهان فروبست.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه اُرف چیست؟.