پدیده تشدید صدا که به آن رزونانس هم میگویند، در دنیای موسیقی نقش بسیار مهمی ایفا میکند. این پدیده برای کسانی که علاقهمند به خوانندگی و پیشرفت در این زمینه هستند، اهمیت زیادی دارد. در این قسمت از وبلاگ یافتو، بیشتر با مفهوم تشدید در موسیقی آشنا خواهید شد.
مفهوم رزونانس در موسیقی چیست؟
همانطور که پیشتر اشاره شد، رزونانس صدا در واقع همان پدیده تشدید است که ممکن است از درسهای فیزیک دوران مدرسه آن را به خاطر داشته باشید. اما وقتی صحبت از صدای انسان به میان میآید، این پدیده اهمیت ویژهای پیدا میکند و میتواند به زیباتر و رساتر شدن صدای ما کمک کند.
رزونانس در صدای انسان عمدتاً در حفرههای سر رخ میدهد. به این شکل که انرژی نوسانی صدا در این فضاها جمع میشود و سپس به صورت یک نیروی کوچک و ریتمیک، باعث ایجاد نوسانهایی با دامنه بزرگتر و قویتر میگردد.
حتی اگر قصد استفاده حرفهای از صدای خود را نداشته باشیم، کسب این توانایی مهم است تا صدایی جذابتر و دلنشینتر داشته باشیم. این صدای زیبا و گیرا، ابزاری برای برقراری ارتباط مؤثرتر و دستیابی به موفقیتهای بیشتر در زندگی خواهد بود.
بحث رزونانس در آموزش صداسازی، به حفرههای تشدیدکننده صدا در بدن مانند قفسه سینه، فضای دهان و سر مربوط میشود. یک خواننده یا سخنور باید با تمرینهای خاص، توانایی استفاده از این فضاها را در خود تقویت کند. به طور کلی، رزونانس در فیزیک نیز به مفهوم تشدید یا بازتاب صدا اشاره دارد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه تفاوت های ویلون با ویلونسل.
در تعریف رزونانس آمده است :
تشدید یا رزونانس در فیزیک به پدیدهای گفته میشود که در آن یک سیستم در فرکانسهای خاصی با بیشترین نوسان و دامنه حرکت میکند. به این فرکانسهای خاص، فرکانس تشدید میگویند. در این حالت، انرژی ارتعاشی در جسم جمع میشود و حتی یک نیروی کوچک و تکرارشونده میتواند باعث نوسانهای بزرگ شود.
هر خواننده به طور طبیعی حدود دو اکتاو محدوده صوتی دارد؛ از پایینترین نُت صدا تا بالاترین آن. این دو اکتاو را میتوان به چهار بخش تقسیم کرد؛ اکتاو اول به دو بخش و اکتاو دوم نیز به دو بخش دیگر تقسیم میشود.
به عنوان مثال، اگر پایینترین نُت صدای یک نفر A (لا) روی خط پنجم کلید فا باشد و بالاترین نُت او E (می) بین خطوط چهارم و پنجم کلید سل باشد، چهار بخش صدای او به صورت زیر تقسیمبندی میشود:
بخش اول: از نُت A در کلید فا تا نُت D
بخش دوم: از نُت D در کلید سل تا نُت G
بخش سوم: از نُت G تا نُت C
بخش چهارم: از نُت C تا بالاترین نُت صدای فرد
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله انواع پوست تنبک و مشخصات آن ها مراجعه کنید.
نکته بسیار مهم و کلیدی در خوانندگی، خارج شدن صحیح صدا از جایگاه تشدید مخصوص به خود است. وقتی یک خواننده به شکل اصولی، درست و علمی میخواند، در هر یک از این بخشها باید لرزش را در جایگاه مخصوص آن احساس کند:
در این مقاله نکات مربوط به نگهداری پوست تنبک اطلاعات مفیدی آمده است.
بخش اول: احساس لرزش در حفرههای تنفسی سینه
بخش دوم: احساس لرزش در لب بالا
بخش سوم: احساس لرزش در سینوسهای گونه
بخش چهارم: احساس لرزش در سینوسهای پیشانی
ریشه واژه رزونانس از کجا آمده است ؟
نکته جالبی درباره کلمه رزونانس یا تشدید وجود دارد: این واژه از یک کلمه لاتین به معنای “بازتاب صدا” گرفته شده است. اگر تا به حال با موسیقی سر و کار داشته باشید، احتمالاً با دیوارهای آکوستیک آشنا هستید. به نظر شما دلیل استفاده از این دیوارها چیست؟ در واقع، این طراحی ویژه در سالنهای موسیقی به این خاطر است که از بازتاب و انعکاس انرژی و ارتعاشات صوتی — یا همان پدیده رزونانس صوتی — جلوگیری کند. اگر این بازتابها کنترل نشوند، میتوانند کیفیت صدای اصلی را خراب کنند.
چند نوع رزونانس وجود دارد؟
پدیده تشدید یا رزونانس در شکلهای گوناگونی دیده میشود. به طور کلی میتوان آن را به دستههای مختلفی مانند تشدید مکانیکی، تشدید صوتی، تشدید الکترومغناطیسی، تشدید مغناطیسی هستهای، تشدید چرخش الکترونی و تشدید موج کوانتومی تقسیم کرد. از میان این انواع، معمولاً تنها تشدید صوتی و مکانیکی هستند که به سادگی توسط افراد درک و تجربه میشوند.