موسیقی همواره از دیدگاه دانش مورد بررسی قرار گرفته و اثرات آن در زمینههای گوناگون مطالعه شده است. اما خود موسیقی نیز شاخهای از دانش به شمار میرود. به حدی که بسیاری بر این باورند که موسیقی بیش از آن که هنر باشد، یک علم است. در ادامه این نوشته در وبلاگ یافتو، به این پرسش میپردازیم که موسیقی علم است یا هنر. با ما همراه بمانید.
موسیقی، علم یا هنر ؟
در دیدگاه دانشمندان گذشته، موسیقی یک علم به شمار میرفت و بخش عمدهای از آن بر پایه دانش و دانستنیها استوار بود. هرچند موسیقی یک هنر نیز هست، اما جنبه علمی و دانشبنیاد آن پررنگتر است.
در دستهبندی علوم از نگاه پیشینیان، دانش موسیقی زیرمجموعهای از ریاضیات محسوب میشد. نخستین فردی که ارتباط بین موسیقی و ریاضی را کشف کرد، فیثاغورس بود و در برخی منابع او را پدر علم موسیقی نیز نامیدهاند.
مقاله تبریک مدیریت یافتو به مناسبت فرا رسیدن سال ۱۴۰۱ حاوی اطلاعات جامعی است.
بر اساس گفتههای ارسطو، موسیقی — در کنار دانشهایی مانند حساب، هندسه و نجوم — یکی از شاخههای ریاضیات به شمار میرفته است. ارسطو هنگام صحبت درباره ریاضیات، به موسیقی نیز میپردازد و در مباحث مربوط به شعر و هنر نیز از موسیقی سخن میگوید؛ زیرا موسیقی در حیطه هنر نیز جایگاه داشته است.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره مدت زمان یادگیری انواع سازها بیابید.
موسیقی در کتاب ریاضی ابن سینا
کتاب «شفا»ی ابنسینا که در زمینه ریاضیات نوشته شده، به چهار قسمت اصلی تقسیم میشود:
قسمت اول: هندسه
قسمت دوم: حساب
قسمت سوم: موسیقی
و قسمت چهارم: هیئت که منظور همان ستارهشناسی است.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً برای یادگیری موسیقی باید استعداد آن را داشته باشیم؟ را بخوانید.
همانطور که مشخص است، ابنسینا هم مانند دانشمندان بزرگ پیش از خود، موسیقی را به عنوان یکی از شاخههای ریاضی بررسی کرده است.
نکته مهمی که در نگاه دانشمندان گذشته — و حتی برخی از اندیشمندان امروز — درباره موسیقی وجود دارد، این است که موسیقی با مطربی و لهو بسیار متفاوت است. این دانش موسیقی در نوشتههای بزرگان مانند فارابی و ابنسینا مطرح بوده و بسیاری از شاعران نامدار مانند نظامی، خاقانی و به ویژه مولوی و حافظ نیز به این دانش از دیدگاه علمی و ارزشمند نگاه میکردهاند. اهمیت این دانش تا آنجاست که مولانا در یکی از شعرهایش میگوید:
این علم موسیقی بر من چون شهادت است چون مؤمنم شهادت و ایمانم آرزوست