حتماً دیدهاید که در زمان جنگ یا رویدادهای ملی، با پخش سرودها و آهنگهای ویژه، احساس غرور و هیجان خاصی به وجود میآید. این نوع موسیقیها ویژگیهایی دارند که آنها را در گروه «موسیقی حماسی» جای میدهند. در ادامه این نوشته از وبلاگ یافتو، بیشتر با موسیقی حماسی آشنا خواهید شد.
توصیه میکنیم حتماً مقاله بیوگرافی الکساندر ایگوریویچ ریباک را مطالعه کنید.
موسیقی حماسی
از آغاز زندگی انسان بر روی زمین، زمانهای بسیار کمی بوده که مردم در آرامش و صلح کامل زندگی کرده باشند. در واقع، نبرد و درگیری بخش جداییناپذیر از گذشته بشر به شمار میرود. در طول این نبردها، موسیقی همیشه نقش مهمی داشته است.
از گذشتههای دور، آهنگهای جنگ باعث تقویت روحیه سربازان و کمک به پیروزی آنان میشدهاند. این نوع موسیقی برای برانگیختن عشق به میهن، ایجاد شهامت و روحیه جنگاوری ساخته شده است. به ویژه در موسیقی نظامی، از سازهایی استفاده میشود که صدایی بلند، واضح، قدرتمند، باوقار، باشکوه و انرژیبخش دارند.
مقاله نسترن نفریه، مدرس پیانو حاوی اطلاعات جامعی است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آشنایی با سید جواد ذبیحی.
سربازانی که برای نواختن این موسیقی آموزش دیده بودند، در جلوی صفوف لشکر حرکت میکردند و وظیفه داشتند تا سربازان را گرد هم آورند، به حرکت درآورند و روحیه و انگیزه آنان را بالا ببرند.
در این مقاله وحید ابوالقاسمی مدرس آواز سنتی ایرانی اطلاعات مفیدی آمده است.
تعریف حماسه
حماسه نوعی شعر روایی و داستانی است که به توصیف کارهای قهرمانانه، دلاوریها و افتخارات یک فرد یا یک قوم میپردازد و جنبههای گوناگون زندگی آنان را در بر میگیرد. این گونه آثار معمولاً به صورت شعر سروده میشوند.
حماسه در ادبیات، قالبی برای بیان افتخارات، پهلوانیها و بزرگمنشیهای یک قوم یا شخصیت برجسته است. در مقابل، به داستانهایی که موضوعات عاشقانه و غیرجنگی دارند، غنایی یا بَزمی گفته میشود.
رمان دن کیشوت نمونهای برجسته و ویژه از آثار حماسی به شمار میرود.
توصیه میکنیم این مطلب تنور، زیرترین نوع صدای مردان را حتماً بخوانید.
منظومههای حماسی
پژوهشگران، شعرهای حماسی را در دو گروه اصلی جای میدهند: نخست، حماسههای طبیعی و ملّی که خود شامل دو دسته میشوند؛ یکی حماسههای اساطیری و پهلوانی، مانند بخش بزرگی از شاهنامه فردوسی، و دیگری حماسههای تاریخی، مانند شاهنامه ابومنصوری. گروه دوم، حماسههای مصنوعی هستند، مانند اثر ولتِر با نام «هانرید».
واژههای «یلنامه» و «پهلواننامه» ریشه در زبان پارسی دارند و برابرهای ناب و فارسی برای واژه عربی «حماسه» به شمار میروند. «یل» در زبان فارسی به معنای پهلوان و دلاور است.
ویژگی موسیقی حماسی
در دنیایی که بیشتر بر روی قدرت فیزیکی تمرکز داشت، هنرهای گوناگون در قالبهای نظامی نیز نقش بسیار مهم و جدیای ایفا میکردند. زیرا از یک سو برای برقراری امنیت، باید عدالت در کشور حاکم میشد و از سوی دیگر، لازم بود در دل دشمنان ترس ایجاد شود و همزمان، روحیه سربازان، جنگجویان و مردم خودی نیز تقویت گردد. احساسات شجاعت و میهندوستی همواره با شنیدن آهنگهای حماسی در میان مردم اوج میگرفت.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه سازهایی که در سبک کلاسیک نواخته می شود.
موسیقی حماسی
موسیقی یکی از رایجترین راهها برای زنده نگه داشتن روحیه حماسی در میدان نبرد بوده و هست. این نوع از موسیقی در ایران، پیشینهای بسیار دیرینه و تاریخی دارد.
آهنگهای رزمی نیز در برانگیختن و بیدار کردن حس شجاعت و دلاوری سربازان و برای پیروزی آنان در میدان جنگ، در برابر دشمنان، ابزاری بسیار تأثیرگذار بودهاند. یکی از کارکردهای موسیقی نظامی، ایجاد ترس و وحشت در دل دشمن و بالا بردن روحیه شجاعت در سربازان خودی است.
موسیقی نظامی
در موسیقی نظامی از سازهایی استفاده میشود که صدای بلند، قدرتمند و باشکوهی دارند. این سازها هم روحیه سربازان خودی را بالا میبرند و هم در دل دشمن ترس و هراس ایجاد میکنند.
معمولاً سازهای به کار رفته در گروههای موسیقی نظامی شامل سازهای بادی، سازهای کوبهای و همچنین سازهای سنتی ایرانی مانند نقاره میشوند که در مکانهایی به نام نقارهخانه نیز نواخته میشدهاند. همه آهنگهای نظامی معمولاً با سازهای بادی مانند شیپور یا کرنا، همراه با طبل، دهل یا نقاره اجرا میشوند و گاهی هم تنها به صورت تکنوازی نواخته میشوند.
در کتاب تاریخ موسیقی ایران درباره موسیقی نظامی اینگونه نوشته شده که در جنگها، برای تشویق سربازان، ترساندن دشمن و همچنین ایجاد هماهنگی در حمله، عقبنشینی و دیگر تاکتیکهای جنگی، از سازهای بادی و کوبهای پرصدا مانند انواع بوق و طبل استفاده میشده است.
سازهای موسیقی حماسی
سازهای کوبهای و بادی به خاطر سبکی و صدای رسایی که دارند، بیشتر از بقیه سازها در موسیقیهای حماسی و نظامی به کار رفتهاند. در گذشته، انواع طبلها و شیپورهای سنتی در ایران و دیگر کشورها، در مراسم و صحنههای پرشور و حماسی نواخته میشدند.