پیشدرآمد، یک قطعه ریتمیک در موسیقی ایرانی است. این قالب، یکی از بخشهای اصلی ساختن و نواختن موسیقی کلاسیک ایران به شمار میرود. پیشدرآمد قطعهای است با وزن مشخص، بیکلام و کاملاً سازی که به شیوهی سنتی، شروعکنندهی یک اجرای کامل موسیقی کلاسیک ایرانی است. این قطعه فضای کلی دستگاه یا آوازی که قرار است اجرا شود را معرفی میکند و نقش آن مانند یک مقدمه برای یک سمفونی است.
به بیان ساده، پیشدرآمد مانند یک معرفینامه رسمی برای آغاز اجرای یک دستگاه موسیقی یا حتی ارکسترهای سمفونیک عمل میکند. در ادامه این نوشته از وبلاگ یافتو، بیشتر با ویژگیهای پیشدرآمد در موسیقی سنتی آشنا خواهید شد.
توصیه میکنیم این مطلب بیوگرافی علی رهبری را حتماً بخوانید.
ویژگی های پیش درآمد در موسیقی سنتی چیست؟
پیشدرآمد قطعهای موسیقایی است که از گذشته توسط استادان موسیقی و ردیفدانان برای نواختن در آغاز یک اجرا ساخته شده است. همانطور که از نامش مشخص است، این قطعه پیش از درآمد اصلی برنامه نواخته میشود.
برای گسترش دانش خود، مقاله بیوگرافی استاد نصرالله زرین پنجه را مطالعه کنید.
نکته مهم دیگر درباره پیشدرآمد این است که برخلاف بسیاری از قالبهای معمول موسیقی ایرانی که در آنها سازها نقش همراهیکننده با خواننده یا رقصندگان را دارند، پیشدرآمد به طور ویژه بر نوازندگان و هنرنمایی آنها تمرکز دارد.
پیشدرآمد گاهی با قالبهای موسیقی غربی مانند روندو و اورتور، و نیز با پیشپرده در نمایشهای تئاتر مقایسه شده است. پیشدرآمدها معمولاً با سرعت آرام اجرا میشوند و وزن و ضربآهنگ آنها دارای چرخههای تکرارشونده است.
ضربآهنگهای رایج در پیشدرآمد
ضربآهنگهای معمول در پیشدرآمد اغلب ششچهار و ششهشت آهسته هستند. با این حال، رکنالدین مختاری پیشدرآمدهایی با سرعت بیشتر و در وزن دوضربی نیز خلق کرد که به تدریج مورد استقبال قرار گرفت. اگرچه محوریت پیشدرآمد بر مایه اصلی دستگاه بعدی است، اما حرکت به سمت دیگر دستگاهها و آوازها نیز در آن مرسوم میباشد.
اجرای پیشدرآمد همواره تنها قبل از درآمد اصلی انجام نمیشود؛ گاهی پیش از اجرای گوشههای دیگر نیز یک پیشدرآمد ویژه آن گوشه نواخته میشود. علاوه بر پیشدرآمدهای فراوانی که توسط درویشخان و رکنالدین خان آفریده شدند، از دیگر آثار مشهور در این قالب میتوان به پیشدرآمد اصفهان ساخته مرتضی نیداوود و پیشدرآمد اصفهان اثر رضا محجوبی اشاره کرد. این دو قطعه به ترتیب الهامبخش موسیقی تیتراژ سریالهای هزاردستان و کیف انگلیسی بودهاند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه تفاوت تصنیف با سرود و آواز.
توصیه میکنیم این مطلب تعریف کلی مدولاسیون و نقش آن در موسیقی را حتماً بخوانید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله معرفی ساز تام تام سر بزنید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله منشاء موسیقی به کجا باز میگردد به شما کمک خواهد کرد.