گام در موسیقی چگونه نامگذاری می گردد ؟

در نوشته‌های قبلی درباره معنای گام در موسیقی صحبت کردیم. شاید برای شما این پرسش پیش آمده باشد که نام‌گذاری گام‌ها در موسیقی به چه صورت انجام می‌شود؟ در این بخش از وبلاگ یافتو می‌خواهیم روش نام‌گذاری گام‌های موسیقی و گونه‌های مختلف آن را برای شما توضیح دهیم. تا پایان این نوشته با ما همراه بمانید.

گام در موسیقی چگونه نامگذاری می گردد؟

نام هر گام بر اساس نت آغازین آن انتخاب می‌شود. برای نمونه، گام «لا» با نت لا شروع می‌گردد و با طی کردن فاصله‌های معین (پرده‌ها) به اکتاو یا نت هشتم (نت «لا»ی بعدی) می‌رسد.

اگر سوالاتی دارید، مقاله بیوگرافی استاد فرهنگ شریف به شما کمک خواهد کرد.

بخش دوم نام یک گام، نشان‌دهنده‌ی روشی است که برای پیمودن این فاصله‌ها تا نت هشتم به کار می‌رود. به عنوان مثال، گام دو ماژور یا «دو بزرگ» از نت دو آغاز می‌شود و فاصله‌های آن مطابق با الگوی تعریف‌شده برای گام ماژور است.

انواع گام :

در موسیقی غربی، گام‌های گوناگونی به کار می‌روند که دو نمونه از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین آن‌ها، گام کروماتیک و گام دیاتونیک هستند.

گام کروماتیک :

در این بخش، سیزده نت داریم. همان‌طور که پیش از این نیز اشاره شد، نت اول و آخر این مجموعه یکسان هستند و فاصله‌ی بین هر نت با نت بعدی، نیم‌پرده است.
گام دیاتونیک: این گام از هشت نت تشکیل شده است. در آن هم فاصله‌های نیم‌پرده وجود دارد و هم فاصله‌های پرده کامل. این گام، مهم‌ترین و پرکاربردترین گام در موسیقی به شمار می‌رود و خود به دو دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شود.

برای گسترش دانش خود، مقاله تاریخچه نسل های موسیقی کانتری را مطالعه کنید.

گام مینور:

در این گام، فاصله‌ی میان همه‌ی نت‌ها به اندازه‌ی یک پرده است، به جز دو مورد: فاصله‌ی بین نت دوم و سوم و همچنین بین نت پنجم و ششم که هر کدام نیم‌پرده هستند. به عنوان نمونه، نت‌های گام لا مینور به این صورت است: لا، سی، دو، ر، می، فا، سل، لا. در این گام، فاصله‌ی بین نت‌های سی تا دو و نیز می تا فا، نیم‌پرده است و مابقی نت‌ها با فاصله‌ی یک پرده از یکدیگر قرار می‌گیرند.

در صورت علاقه‌مندی، مطلب چه سازهایی در سبک راک مورد استفاده قرار می گیرد؟ را از دست ندهید.

گام ماژور:

در این مرحله، فاصلهٔ همهٔ نتها از هم، یک پرده کامل است؛ به جز دو جای خاص: بین نت سوم و چهارم، و بین نت هفتم و هشتم. این دو فاصله، نیم‌پرده هستند.

گام عربی

این گام، همانطور که از نامش مشخص است، یک گام با ریشه عربی است و در گروه گام‌های شرقی جای می‌گیرد. این گام زیبا، رازها و حال و هوای صحرا و بیابان‌های عرب را در خود دارد. امروزه این گام بسیار مورد توجه موسیقیدانان قرار گرفته است، تا جایی که حتی نوازندگان غربی نیز گاهی از آن در آثار خود استفاده می‌کنند. جو ساتریانی در قطعه‌ی «Oriental Melody» از این گام بهره برده است.

دستگاه :

در موسیقی سنتی ایران، به جای واژه گام از اصطلاح دستگاه استفاده می‌شود. موسیقی ایرانی بر پایه هفت دستگاه اصلی شکل گرفته است. هر دستگاه نیز بخش‌های کوچک‌تر و متنوعی دارد که به آنها گوشه می‌گویند.

نام این هفت دستگاه اصلی به شرح زیر است:
۱ – شور
۲ – همایون
۳ – سه‌گاه
۴ – چهارگاه
۵ – راست‌پنجگاه
۶ – نوا
۷ – ماهور