برای درک بهتر هر قطعه موسیقی، آشنایی با گذشته و ریشههای آن بسیار مفید است. دانستن تاریخچه یک سبک موسیقی به ما کمک میکند تا مفهوم و احساس نهفته در آن را بهتر بفهمیم. در این نوشته از وبلاگ یافتو، قصد داریم نگاهی به پیشینه موسیقی در استان هرمزگان، مناطق جنوبی ایران و سبک نوبان بیندازیم. امیدواریم تا پایان این مطلب همراه ما بمانید.
موسیقی هرمزگان
ریشههای موسیقی هرمزگان به روزگاری بازمیگردد که کشتیهای بازرگانی، با محمولهای از بردگان سیاهپوست، از خلیجفارس و دریای عمان میگذشتند تا انسانها را بفروشند.
گاهی برای فروش بردهها و گاهی به دلیل طوفانهای سخت دریا و ناتوانی در ادامه سفر، این کشتیها ناچار میشدند در یکی از بنادر جنوب ایران توقف کنند.
در طول تاریخ، جزیرهها و شهرهای کرانهی خلیجفارس پیوندهای فرهنگی گوناگونی با سرزمینهای دیگر داشتهاند.
یکی از نخستین این پیوندها، آوردن غلامان و بردگان آفریقایی به این مناطق توسط بازرگانان ایرانی و خارجی در سدههای گذشته بود.
سیاهپوستان برای تسکین دردها و اندوه خود، شبها دور هم جمع میشدند و برپایه آیین سرزمین مادری خود، ساز میزدند و آواز میخواندند.
این آواها و نواها به تدریج در فرهنگ و موسیقی هرمزگان رخنه کرد و با گذشت زمان، از محیط تازهی خود الهام گرفت و رنگوبوی محلی پیدا کرد. به این ترتیب، موسیقی بومی هرمزگان و در کل، موسیقی کرانههای جنوبی ایران زاده شد.
به مرور شمار سیاهپوستان بیشتر شد، تا جایی که در بندرعباس قدیم، منطقهای به نام محلهی سیاهان پدید آمد. این محله امروزه در بخش دیگری از شهر به نام محلهی شمیلهای بندرعباس ادغام شده است.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله تکنیک تریل در موسیقی چیست؟ مراجعه کنید.
ساز های اولیه
سازهای قدیمی این منطقه را با نام لیوا میشناختند که معمولاً از یک دهل بزرگ و یک ساز بادی تشکیل میشد. این سازها بیشتر در جشنها و مراسم شاد به کار میرفتند و همراه با رقصهای مخصوصی مانند خنجربازی و رقص لیوا نواخته میشدند.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره آشنایی با سبک موسیقی آر اند بی بیابید.
برای یادگیری پیشرفته، به النی کاریندرو ، یکی از نوازندگان برجسته پیانو مراجعه کنید.
به تدریج، سازهای دیگری نیز به این مجموعه اضافه شد؛ مانند کلم (نی قلمی)، دهل، کسر و بعدها پیپه.
موسیقی محلی هرمزگان با موسیقی مراسم زار و نوبان تفاوتهایی دارد، ولی به دلیل درآمیختگی فرهنگی، میان آنها شباهتهایی نیز دیده میشود.