تفاوت ساز ویولن و ویولا

ویولن و ویولا هر دو از اعضای یک خانواده‌ی موسیقایی هستند و از نگاه اول شبیه به هم به نظر می‌رسند. با این حال، این دو ساز در چندین جنبه‌ی مهم با یکدیگر تفاوت دارند. برای شناخت بهتر این تفاوت‌ها، در این نوشته از وبلاگ یافتو، ویژگی‌های هر دو ساز را مرور می‌کنیم. تا پایان این مطلب همراه ما بمانید.

در این مقاله بیوگرافی همایون شجریان اطلاعات مفیدی آمده است.

برای گسترش دانش خود، به مقاله موسیقی فولکلور یا موسیقی محلی چیست؟ سر بزنید.

تفاوت ساز ویولن و ویولا

آندره آماتی (به ایتالیایی: Andrea Amati) و گاسپارو دا سالو (ایتالیایی: Gasparo da Salò) از نخستین و مشهورترین سازندگان ویولن و ویولا در آغاز سده شانزدهم میلادی به شمار می‌روند. نام برند ویولن‌های «آماتی» نیز برای پاسداشت و یادبود این سازنده برجسته انتخاب شده است.

معرفی ساز ویولن

ویولن یک ساز موسیقی است که با کشیدن آرشه روی سیم‌هایش صدا تولید می‌کند. این ساز، کوچک‌ترین عضو در گروه سازهای زهی و آرشه‌ای به شمار می‌رود.
نحوه نواختن آن به این شکل است که ویولن را روی شانه چپ می‌گذارند و با دست راست آرشه را روی سیم‌ها می‌کشند. این ساز چهار سیم دارد که نت‌های آن از پایین به بالا به ترتیب عبارت‌اند از: می (سیم اول)، لا (سیم دوم)، ر (سیم سوم)، سل (سیم چهارم). فاصله بین این سیم‌ها به اندازه پنجم است.
ویولن دامنه صدایی گسترده‌ای دارد و می‌تواند تمامی نیم‌پرده‌ها و فواصل کوچک‌تر را نیز اجرا کند. این ساز در سبک‌های مختلف موسیقی مانند پاپ، کلاسیک، جاز و موسیقی ایرانی جایگاه مهم و ثابتی دارد.

معرفی ساز ویولا

ویولا یک ساز موسیقی است که سیم‌هایی دارد و با کمانه یا آرشه نواخته می‌شود. نام این ساز در زبان آلمانی و همچنین در فرانسوی و ایتالیایی ویولا است. ویولا صدای نسبتاً بم‌تری دارد و در دسته سازهای خانواده ویولن — که شامل ویولن، ویولن سل و کنترباس می‌شود — به عنوان صدای میانی شناخته می‌شود.

در این مقاله وحید ابوالقاسمی مدرس آواز سنتی ایرانی اطلاعات مفیدی آمده است.

اگر به این موضوع علاقه دارید، نسترن نفریه، مدرس پیانو را از دست ندهید.

جنس مواد به کار رفته در ساخت ویولا تقریباً مشابه ویولن است و اصلی‌ترین تفاوت آن، اندازه بزرگ‌تر آن نسبت به ویولن معمولی است. همین بزرگی باعث شده تا صدای آن گرم‌تر و پخته‌تر از ویولن باشد و نقش‌های هارمونیک و میانی را در گروه‌نوازی به عهده بگیرد. آرشه ویولا نیز کمی سنگین‌تر از آرشه ویولن است و نوار موی اسب به کار رفته در آن پهن‌تر می‌باشد.

تفاوت سایز ویولن و ویولا

یک تفاوت بارز بین ویولن و ویولا اندازه آنهاست. به زبان ساده، ویولن کوچکتر از ویولا است. برای بیان دقیق‌تر، طول یک ویولن کامل یا همان سایز استاندارد بزرگسالان، حدود ۳۶ سانتی‌متر است. در مقابل، یک ویولای مخصوص بزرگسالان معمولاً بین ۳۸ تا ۴۱ سانتی‌متر درازا دارد. بنابراین، اگر این دو ساز را کنار هم ببینید، به آسانی می‌توانید از روی ظاهر و اندازه، آنها را از هم تشخیص دهید.

تفاوت نت های ویولن و ویولا

شاید برایتان جالب باشد که نوازندگان ویولن و ویولا از یک نوع نت‌نویسی یکسان استفاده نمی‌کنند. اگر به صفحه نت ویولن توجه کنید، در سمت چپ آن علامتی به نام «کلید سل» دیده می‌شود. اما در نت‌های ویولا این علامت فرق دارد و به جای آن از علامتی به نام «کلید دو» استفاده می‌شود. به همین خاطر، جای نت‌ها روی خطوط حامل در این دو ساز با هم تفاوت دارد.
به عنوان مثال، نتی که روی خط وسط حامل نوشته می‌شود، در ویولن نت «سی» نام دارد، اما در ویولا همان خط، نت «دو» خوانده می‌شود. همین تفاوت باعث می‌شود بقیه نت‌ها نیز در این دو ساز به صورت متفاوتی قرار بگیرند.

تفاوت آرشه ویولن و ویولا

در صورت علاقه‌مندی، مطلب نکات مهم برای شروع آواز یا خوانندگی را از دست ندهید.

وقتی به انتهای آرشه ویولن یا ویولا نگاه می‌کنید، متوجه چند تفاوت می‌شوید. اول اینکه قسمت پایینی آرشه ویولا معمولاً کمی سنگین‌تر از آرشه ویولن است. علاوه بر این، برخی از آرشه‌های ویولا را طوری می‌سازند که انتهای آن‌ها، یعنی همان ناحیه دستگیره، شکل خمیده و منحنی‌ای داشته باشد.

تفاوت سیم های ویولن و ویولا

سیم‌های ویولن و ویولا روی نت‌های متفاوتی تنظیم می‌شوند. در ویولن معمولی، سیم‌ها برای نت‌های می، لا، ر و سل کوک می‌گردند. اما در ویولا، سیم‌ها روی نت‌های لا، ر، سل و دو تنظیم می‌شوند. به همین دلیل، پایین‌ترین و بم‌ترین صدای ویولا از بم‌ترین صدای ویولن نیز پایین‌تر و عمیق‌تر است.

اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آشنایی با سید جواد ذبیحی را بخوانید.