موسیقی سهبعدی یا صدای سهبعدی به نوعی از صدا گفته میشود که وقتی آن را میشنوید، حس میکنید دقیقاً درون همان فضای موسیقی قرار گرفتهاید و صداها را از جهتها و فاصلههای گوناگون میشنوید. در این نوع صدا، منبع صدا فقط از بلندگوها نمیآید، بلکه ممکن است احساس کنید صدا از پشت سرتان، از طرفین یا حتی از نقاط دورتر به گوش میرسد. این ویژگی باعث میشود تجربهی شنیداری بسیار طبیعیتر و واقعیتر به نظر برسد. در ادامه با ما همراه باشید تا بیشتر با دنیای جذاب صدای سهبعدی آشنا شوید.
صدای سه بعدی چیست؟
آیا برای شما هم پیش آمده که وقتی هدفون در گوشتان میگذارید، صداها طوری به نظر برسند که انگار از اطراف شما میآیند؟ اگر این حالت را تجربه کردهاید، در واقع به یک قطعه موسیقی سهبعدی گوش دادهاید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله کوک استاندارد گیتار چیست؟ به شما کمک خواهد کرد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه پنج اشتباه رایج گیتاریست ها.
درست مثل وقتی که به یک تصویر، بعد و عمق میبخشیم و آن را سهبعدی میکنیم، میتوانیم برای موسیقی و صداها هم عمق ایجاد کنیم.
در صداهای معمولی (دوبعدی)، وقتی صدایی پخش میشود – مثلاً صدای باز شدن در – این صدا فقط از طریق دو بلندگو و از جلوی شما شنیده میشود. اما در صداهای سهبعدی، این قابلیت وجود دارد که همان صدا را از پشت سرتان هم بشنوید.
موسیقی سه بعدی از نظر علمی
برای اینکه بتوانیم صدایی را بشنویم، باید یک منبع برای تولید آن صدا وجود داشته باشد و امواج صوتی از آن نقطه پخش شوند. در حالت معمولی و در سیستمهای صوتی ساده، این منابع صوتی درون بلندگوها قرار دارند و به همین دلیل است که همه صداها مستقیماً از خود بلندگوها به گوش ما میرسند.
اما با پیشرفت دانش و فناوری، سیستمهای صوتی سهبعدی به وجود آمدهاند که این مراکز تولید صدا را در مکانهایی خارج از بلندگوها — مانند پشت سر یا اطراف شنونده — ایجاد میکنند. در نتیجه، به نظر میرسد صدا از جاهایی غیر از بلندگوها شنیده میشود.
اگر سوالاتی دارید، مقاله مرتضی قائمی مدرس ویولنسل به شما کمک خواهد کرد.
اولین صوتهای سه بعدی
شاید برایتان جالب باشد که بدانید ایده اولیه موسیقی سهبعدی، در دهه ۸۰ میلادی توسط فردی به نام هوگو زوکارلی مطرح شد. نکته قابل توجه این است که این سیستم، موفق شد برای اولین بار تجربه شنیداری بسیار نزدیکی به ساختار و عملکرد واقعی گوش انسان ارائه دهد.
مقاله داستان عجیب مرگ موتسارت ،موسیقیدان نابغه منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
این فناوری، “هولوفونیک ساوند” (Holophonic Sound) نام دارد و به روش ضبط صدا در آن، “ضبط دوگوشی” (Binaural Recording) گفته میشود. نتیجه استفاده از این تکنیک، شنیدن صداها به شکل یک کره کامل و کاملاً سهبعدی است.
در این حالت، شما به راحتی میتوانید فاصله منبع صدا و حتی زاویه قرارگیری آن نسبت به گوشهای خود را تشخیص دهید. بهترین قسمت ماجرا این است که برای لذت بردن از صدای هولوفونیک، به دستگاههای پیچیده و خاصی نیاز ندارید و تنها با استفاده از یک هدفون معمولی و ساده، میتوانید این دنیای سهبعدی شگفتانگیز صداها را تجربه کنید.

موسیقی سه بعدی چگونه ساخته می شود؟
موسیقی سهبعدی در واقع همان فایلهای صوتی استریو با فرمتهایی مانند MP۳ یا MP۴ است. این فایلها برای ذخیرهسازی صدا از دو کانال جداگانه استفاده میکنند و هنگام پخش، اطلاعات هر دو کانال همزمان پخش میشوند.
یکی از روشهای معمول برای ایجاد صدای سهبعدی این است که یک فایل استریو معمولی را با نرمافزارهای ویرایش صدا باز کرده و پخش میکنند. سپس با توجه به ریتم موسیقی، میزان صدا را در دو کانال به شکلی تغییر میدهند که در هر لحظه، هر دو کانال شدت صدای یکسانی نداشته باشند.
این تفاوت در شدت صدا باعث میشود صدای خروجی از بلندگوهای چپ و راست متفاوت باشد و در نتیجه گوش ما این صدا را به صورت سهبعدی احساس کند. یکی از این نرمافزارها Gold Wave نام دارد.
موسیقی سهبعدی را برای انواع اسپیکرهای استریو، سیستمهای پنجکاناله و همچنین هدفونها تولید میکنند. در این روش، با قرار دادن فرضی منابع صوتی در فضای سهبعدی اطراف شنونده، مانند پشت، بالا یا پایین سر، حالتی شبیهسازی میشود که در آن صدا از مسیرهای مختلف به گوش میرسد و حس شنوایی عمق و جهت پیدا میکند.
توصیه میکنیم حتماً مقاله معرفی ساز آکاردئون ،نوستالژی موسیقی خیابانی را مطالعه کنید.
برای یادگیری پیشرفته، به ۲۵ حقیقت جالب در مورد دیوید بویی مراجعه کنید.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در بیوگرافی استاد ابوالحسن صبا پیدا کنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آیا جنس فرت ها درگیتار از نقره است؟.
هدف اصلی موسیقی سه بعدی
هدف اصلی موسیقی سهبعدی، تقلید و بازسازی صداهای طبیعی و واقعی محیط اطراف ماست. این اتفاق از طریق پردازش امواج صوتی در فضا و چگونگی انتقال آنها به مغز رخ میدهد.
در نهایت، این فرآیند میتواند به نوعی فریب دادن مغز با استفاده از گوش و سیستم عصبی شنوایی بینجامد. به این ترتیب، هنگام شنیدن، فرد احساس میکند صداها به شکل سهبعدی و از جهات مختلف به گوش میرسند.
برای گسترش دانش خود، به مقاله کالیمبا شیشه ای یا چوبی ، کدام بهتر است؟ سر بزنید.
نمونه موسیقی سه بعدی
تا به امروز قطعات موسیقی زیادی با تکنیک ضبط هولوفونیک ساخته و پخش شدهاند. یکی از شناختهشدهترین این آثار، آلبوم «The Final Cut» از گروه پینک فلوید است.