آهنگهای قدیمی و نواهای گذشته برای خیلی از ما، گذشته از یادآوری خاطرات، ارزشمند و ستودنی هستند چون از غنای هنری و زیبایی بسیاری برخوردارند. علیاکبر شیدا به عنوان بنیانگذار اصلی تصنیف و ترانهی امروزی شناخته میشود و صاحب آثاری است که در یک قرن اخیر، از نامدارترین کارهای موسیقی ایرانی به شمار میروند. در این نوشته از وبلاگ یافتو، شما را بیشتر با زندگی و هنر این استاد موسیقی آشنا میکنیم.
علیاکبر شیدا
میرزا علیاکبر شیدا، هنرمند ایرانی، در سال ۱۲۵۹ قمری در شیراز چشم به جهان گشود. او موسیقیدان، شاعر، ترانهسرا و خوشنویس بود. شیدا انسانی سادهزیست، بیآلایش، فروتن و خوشقلب بود. علاوه بر مهارت در خواندن تصنیف، با ساز سهتار نیز آشنا بود.
مقاله کدام انیمیشن ها بهترین موسیقی متن را داشته اند؟ حاوی اطلاعات جامعی است.
او در شعر و ترانه، “شیدا” تخلص میکرد و به دلیل پیوند با گروه درویشان، نام “مسرورعلی” را نیز برای خود برگزید. بااینکه والی شیراز از او پشتیبانی میکرد، آنجا را ترک گفت و در خانقاه، به جمع پیروان صفاعلیشاه ظهیرالدوله پیوست و راه زهد و درویشی را در پیش گرفت.
علیاکبر شیدا آفریننده مشهورترین کارهای موسیقی ایرانی در صد سال اخیر است. تصنیفها، شعرها و آهنگهای عاشقانهی او بخشی مهم از خاطرهی جمعی ایرانیان از دههی ۱۳۲۰ به بعد است که با برنامههای رادیو ایران شکل گرفت. این تأثیر ژرف، حتی پس از شصت سال و با وجود محدودیتهای فراوان روی آثاری که بر پایهی تصنیفهای شیدا ساخته و توسط خوانندگان زن اجرا شده، هنوز پا برجاست.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در داستان عجیب مرگ موتسارت ،موسیقیدان نابغه پیدا کنید.
با وجود جایگاه والا و شناختهشدگی شیدا، جز چند گفتهی تکراری از عارف و روحالله خالقی که در منابع مختلف آمده، تاکنون پژوهش جداگانه و مستقلی دربارهی زندگی و کارهای او انجام نشده است.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب معرفی ساز آکاردئون ،نوستالژی موسیقی خیابانی را بخوانید.
مقاله تهیه کننده موسیقی به چه کسی گفته می شود؟ حاوی اطلاعات جامعی است.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب بیوگرافی استاد ابوالحسن صبا را بخوانید.
جنبش ادبی بازگشت
شیدا در روزگاری پرورش یافت که جنبش ادبی “بازگشت” در اوج خود بود. این جنبش که برای نزدیک به یک سده بر شعر دوره قاجار چیره بود، هسته اصلی خود را مدیون تشکیل انجمن ادبی نشاط است. این انجمن در زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار به دست “میرزا عبدالوهاب نشاط” که شاعری نامآور بود، پایهگذاری شد. تا سالها بعد، حتی در زمانی که شیدا تصنیف میساخت، این انجمن در اصفهان به پرورش شاعران بزرگ میپرداخت و آنان را به دربار معرفی میکرد.
شیدا برای مدتی طولانی، نویسنده و منشی اداره حکومتی استان فارس بود. فتحعلی خان صاحب دیوان که حاکم فارس بود، به او علاقه ویژهای داشت. شیدا همراه او به تهران آمد و در این شهر ساکن شد. در تهران نیز افراد مهمی مانند اتابک، شعاع السلطنه، حاجب الدوله و برخی دیگر به او توجه نشان دادند.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب پرده و نیم پرده در موسیقی به چه معناست؟ را بخوانید.
مقاله عصمتالدوله نخستین پیانیست زن ایرانی منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
شیدا به حاج میرزا حسن صفی علیشاه، که از بزرگان سلسله نعمتاللهی بود، ارادت میورزید و به “مسرور علی” ملقب شد.
بنیانگذار اصلی تصنیف و ترانه به معنای امروزی
میرزا علیاکبر شیدا را باید پایهگذار واقعی تصنیف و ترانه به مفهوم امروزی آن دانست. او راه را برای عارف در ساختن تصنیف باز کرد و میتوان گفت تاریخ تصنیفسازی و ترانهسرایی در ایران با شیدا شروع میشود. زیرا تصنیفهای پیش از او، هرگز مانند کارهای او نبوده و شعر و موسیقی در آنها تا این اندازه با هم هماهنگ و همراه نبوده است.
در صورت علاقهمندی، مطلب مفهوم کاور در موسیقی را از دست ندهید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله پدر پیانوی ایران کیست ؟ مراجعه کنید.
درگذشت :
میرزا علیاکبر شیدا سرانجام در سال ۱۳۲۴ هجری قمری چشم از جهان فروبست. پیکر او را در آرامگاه ابنبابویه به خاک سپردند.