برای اندازهگیری مقادیر مختلف در برق، مثل مقدار ولتاژ، شدت جریان، میزان مقاومت یا ظرفیت خازن، و همچنین برای بررسی سالم بودن قطعات، آزمایش اتصال مدار و کنترل کیفیت لحیمکاری، لازم است کار با مولتیمتر را بلد باشید. البته باید به خاطر داشته باشید که استفاده از مولتیمتر یا تعمیر وسایل برقی، نیازمند تجربه و مهارت کافی است و یک اشتباه کوچک میتواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد. به همین دلیل، برای تعمیر دستگاههای برقی یا انجام هر کار پیچیده الکتریکی، حتماً باید به یک تکنسین ماهر و متخصص مراجعه کنید.
اما برای آشنایی با اصول اولیه کار با این وسیله اندازهگیری دقیق، در این مقاله از مجله رونیکس، روش استفاده از مولتیمتر برای تعمیر ابزارهای برقی آموزش داده میشود.
رونیکس را بخوانید!
بیشتر بخوانید: چطور ابزار دست دوم بخریم؟
اندازهگیری و بررسی ولتاژ با مولتی متر
اندازهگیری ولتاژ با مولتیمتر رونیکس
مولتیمترها در دو گونه آنالوگ و دیجیتال ساخته میشوند. پیش از شروع به کار با این وسیله، لازم است با مدل، اجزاء و نحوه عملکرد آن آشنا شوید. به همین خاطر پیشنهاد میکنیم برای یادگیری روش کار با مولتیمتر دیجیتال، ابتدا دفترچه راهنمای آن را به دقت بخوانید.
با کمک حالت ولتمتر در مولتیمتر میتوانید اختلاف ولتاژ میان دو نقطه را بسنجید. بررسی ولتاژی که از منبع تغذیه به یک دستگاه میرسد، میتواند مشکلاتی مانند باتری کمتوان یا قطعات معیوب را نشان دهد. برای اندازهگیری ولتاژ با مولتیمتر دیجیتال به این روش عمل کنید:
مولتیمتر توانایی سنجش هر دو نوع ولتاژ مستقیم (DC) و متناوب (AC) را دارد. اگر کنار علامت V یک خط راست باشد، مربوط به ولتاژ DC است و اگر بالای V یک علامت موجدار باشد، مربوط به ولتاژ AC است. با توجه به نوع قطعه، سلکتور را روی رنج ولتاژ AC یا DC تنظیم کنید. پراب سیاه را به سر منفی قطعه و پراب قرمز را به سر مثبت آن وصل کنید. سپس عدد نمایش داده شده روی صفحه را بخوانید.
اندازهگیری جریان با مولتی متر
اندازهگیری شدت جریان برق با مولتیمتر رونیکس
برای اندازهگیری میزان جریان الکتریکی، باید مولتیمتر را روی حالت آمپرمتر تنظیم کنید. این فرآیند معمولاً نیاز دارد که دستگاه را به مدار یا وسیلهای که میخواهید بررسی کنید، وصل نمایید.
ابتدا اطمینان حاصل کنید که برق قطعه یا مدار قطع است. سپس سیم مشکی پراب را به درگاه COM و سیم قرمز پراب را به درگاه mA (برای جریانهای معمولی) یا درگاه مخصوص جریانهای بالا متصل کنید. مولتیمتر باید به صورت سری در مسیر جریان قرار گیرد. پس از روشن کردن دستگاه و مدار، عدد نمایشدادهشده روی صفحه، میزان جریان عبوری را نشان میدهد.
آشنایی با مدلهای مختلف دریل رونیکس
توصیه میکنیم این مطلب معرفی انواع لباس کار + مشخصات | بررسی 8 مدل لباس کار رایج را حتماً بخوانید.
اندازهگیری مقاومت با مولتی متر
روش اندازهگیری مقاومت با مولتیمتر رونیکس
برای سنجش مقاومت قطعات الکترونیکی، لازم است روش استفاده از اهممتر دیجیتال را بلد باشید. با انتخاب حالت اندازهگیری مقاومت روی مولتیمتر، میتوانید مقدار مقاومت وسیله را بخوانید. این روش برای شناسایی قطعات معیوب یا مقاومتهای نامناسب در مدارها بسیار کاربردی است.
برای شروع کار با مولتیمتر در حالت اهممتر، ابتدا منبع برق دستگاه را خاموش کنید. سپس پرابها را به مولتیمتر وصل نمایید. پراب قرمز را از جایگاه قبلی خارج کرده و به ترمینال VΩmA متصل کنید. دقت داشته باشید که پراب سیاه معمولاً به ترمینال COM وصل است و نیازی به جابجایی آن نیست.
مقاله روشهای گرم کردن خانه در زمستان منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
سلکتور را روی کمترین مقدار مقاومت تنظیم کنید و نوک دو پراب را به دو سر مقاومت مورد نظر بچسبانید. اگر روی صفحه نمایش علامت «I» مشاهده کردید، یعنی مقدار مقاومت از حد انتخاب شده بیشتر است. در این حالت، سلکتور را روی محدوده بزرگتری قرار دهید.
کلید سلکتور را طوری بچرخانید که روی محدوده اندازهگیری مقاومت قرار گیرد. چون مقدار مقاومت را از قبل نمیدانید، ابتدا بالاترین محدوده را انتخاب کنید. اگر عدد نمایش داده شده واضح نبود، سلکتور را به محدوده پایینتر تغییر دهید و دوباره پرابها را به دو سر مقاومت وصل کنید.
مولتیمتر برای نشان دادن مقدار مقاومت از نمادهای k، m و M استفاده میکند. k نشاندهنده کیلو، m نشاندهنده میلی و M بزرگ نشاندهنده مگا است. بهتر است معنی هر کدام از این نمادها را بدانید تا خواندن مقدار مقاومت برای شما آسان شود.
با انواع مختلف مدلهای کارواش رونیکس بیشتر آشنا شوید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه راهنمای خرید شلنگ پمپ باد + 5 نکته که باید در نظر داشته باشید!.
تست دیود با مولتی متر
مولتیمترها اغلب قابلیت آزمایش دیود را هم دارند. این حالت به شما کمک میکند تا جهت صحیح عبور جریان در دیود را بررسی کنید و از سالم بودن آن مطمئن شوید.
برای این آزمایش، ابتدا مولتیمتر را روی حالت تست دیود قرار دهید. سپس سرهای پراب را به دو سر دیود متصل کنید. اگر دیود سالم باشد، در یک جهت اعدادی روی صفحه نمایش مولتیمتر میبینید و در جهت مقابل معمولاً عددی نمایش داده نمیشود. اما اگر در هر دو جهت عددی مشاهده نکردید، یا برعکس، در هر دو جهت عدد نمایش داده شد، احتمالاً دیود خراب یا سوخته است. علاوه بر این، از مولتیمتر میتوان برای بررسی مدارهای برق خودرو نیز استفاده کرد.
اندازهگیری سیکل و فرکانس با مولتی متر
برای اندازهگیری فرکانس و سیکل با مولتیمتر، ابتدا سلکتور دستگاه را روی حالت Hz تنظیم کنید. در این حالت، مولتیمتر میتواند تعداد سیکلها در ثانیه (هرتز) را اندازه بگیرد. سپس، پراب قرمز (مثبت) و پراب مشکی (منفی) را به دو سر مدار یا قطعه مورد نظر وصل کنید. عددی که روی صفحه نمایش میآید، نشاندهنده فرکانس بر حسب هرتز است.
اگر در همین حالت، دکمه Select را فشار دهید، معمولاً مقدار Duty Cycle نیز نمایش داده میشود. دقت کنید که این امکان در همه مولتیمترها موجود نیست و بیشتر در مدلهای پیشرفته و جدیدتر از برندهای مختلف وجود دارد.
اندازهگیری hFE با مولتی متر
یک کاربرد دیگر هر اهممتر، امکان سنجش ضریب تقویت ترانزیستور (hFE) است. برای این کار ابتدا باید پایههای ترانزیستور را در جایگاه مخصوص روی دستگاه قرار دهید. در مولتیمترهای دیجیتال، مقدار hFE به طور مستقیم روی صفحه نمایش داده میشود. طراحی بخش اندازهگیری hFE در انواع مختلف اهممترها متفاوت است؛ در بعضی مدلها این قسمت روی بدنه اصلی دستگاه قرار گرفته و در برخی دیگر روی رابط دو شاخهای جداگانه است.
همچنین جالب است که با برخی مولتیمترها میتوان دمای محیط را هم اندازه گرفت. روش کار معمولاً به این شکل است که ابتدا دکمه Select فشرده شده و سپس گزینه temperature انتخاب میشود. در این حالت امکان انتخاب واحد دمایی سانتیگراد یا فارنهایت نیز وجود دارد.
برخی از مولتیمترهای دیجیتال موجود در بازار، مجهز به قابلیت مادون قرمز (IR) هستند. این ویژگی انجام برخی عملیات تخصصی در الکترونیک را ممکن میسازد. دستگاه بدون نیاز به برق شهری و تنها با استفاده از باتری کار میکند و نوع و مدت استفاده از آن به ظرفیت باتری بستگی دارد.
برای راهاندازی و استفاده از مولتیمتر معمولاً به باتری قلمی یا نیمقلمی نیاز دارید.
آموزش کار با مولتی متر به عنوان فازمتر
یکی دیگر از کاربردهای این دستگاه، تشخیص سیم فاز است. لازم به ذکر است که مدلهای دیجیتال آن نیز برای این منظور مناسب هستند. برای شروع کار، ابتدا دکمه انتخابگر (سلکتور) را فشار دهید و گزینه VAC را برگزینید. سپس دستگاه را در حالت اندازهگیری ولتاژ تنظیم کنید.
همچنین پرابهای مربوط به اندازهگیری مقاومت باید به درستی وصل شوند تا بتوانید نتیجه اندازهگیری را روی صفحه نمایش مشاهده کنید. ممکن است برای کسانی که نخستین بار است از مولتیمتر به عنوان فازمتر استفاده میکنند، درک اعداد نمایش داده شده کمی دشوار به نظر برسد؛ در حالی که عدد بزرگتر نشاندهنده وجود برق فاز (شهری یا صنعتی) است.
این وسیله برای تشخیص فاز در کارهای روزمره خانگی و همچنین در محیطهای صنعتی قابل استفاده میباشد.
بیشتر بخوانید: ۸ مورد از بهترین مارک مولتی متر [multimeter] به همراه ویژگی ها
نکات ایمنی کار با مولتی متر
برای استفاده ایمن و مؤثر از اهممتر و جلوگیری از مشکلات حین کار، رعایت چند نکته ایمنی ضروری است:
پیش از هر بار استفاده، مطمئن شوید دستگاه در حالت مناسب قرار دارد و کالیبره است. بهتر است پیش از هر اندازهگیری، عمل کالیبراسیون را انجام دهید. کالیبراسیون به معنای بررسی و تنظیم دقت دستگاه است.
هنگام اتصال اهممتر به دستگاه یا پریز برق، حتماً از دستکش ایمنی استفاده کنید تا در برابر برقگرفتگی محافظت شوید.
پیش از اندازهگیری مقادیری مانند مقاومت، فرمانس و چرخه، اطمینان حاصل کنید که دستگاه مورد اندازهگیری خاموش و غیرفعال است. توجه به این اصول ایمنی شما را از خطرات احتمالی دور نگه میدارد.
از آنجا که بیشتر اهممترهای موجود در بازار قابلیت اندازهگیری حالتهای مختلف مانند ولتاژ مستقیم و متناوب، جریان مستقیم و متناوب و موارد مشابه را دارند، حتماً پیش از شروع کار، حالت مناسب را برای پارامتر مورد نظر انتخاب کنید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله معرفی انواع مشعل جوشکاری، تورچ یا پیک جوش و برش + کاربرد اصلی هرکدام به شما کمک خواهد کرد.
این دستگاه برای هر نوع اندازهگیری محدودههای متفاوتی دارد که باید آن را با توجه به مقدار مورد انتظار تنظیم کنید. انتخاب محدودهای بزرگتر از مقدار واقعی، باعث کاهش دقت اندازهگیری میشود.
اهممتر دارای دو پراب (سیاه و قرمز) است. برای اندازهگیری ولتاژ، باید پرابها را به شکل درست به نقاط مورد نظر متصل کنید.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره اصولیترین روش باغداری در زمستان بیابید.
این وسیله معمولاً چهار دکمه اصلی دارد که هر کدام کاربرد خاصی دارند: دکمه REL برای صفر کردن مقادیر جریان و خازن، دکمه RANGE برای تغییر حالت از خودکار به دستی، دکمه HOLD برای ثابت کردن عدد روی صفحه و دکمه SELECT برای جابجایی بین حالتهای مختلف (مانند AC و DC یا واحدهای دما). شناخت این دکمهها و کاربرد آنها یکی از پایههای مهم کار با مولتیمتر است.
مولتی مترهای دیجیتال رونیکس، ایدهآل برای تست تجهیزات الکتریکی
مولتیمترهای رونیکس
استفاده از ابزارهای حرفهای و یادگیری روش کار با آنها، نقش مهمی در انجام دقیق و بیخطای کارهای فنی دارد. برای سنجش مقادیر مختلف الکتریکی مثل مقاومت، ولتاژ، جریان، ظرفیت خازن و موارد مشابه، لازم است از مولتیمترهایی با دقت خوب و عمر طولانی بهره ببرید. این ابزارها از لوازم ضروری برای مهندسان و تعمیرکاران دستگاههای الکتریکی و همچنین تعمیر اینورترهای جوشکاری به شمار میروند. رونیکس به عنوان پیشرو در بازار ابزار ایران، انواع مولتیمترها را طراحی و به بازار عرضه کرده تا نیازهای مختلف شما را برطرف کند.
در این نوشته، روش استفاده از مولتیمتر برای تعمیر دستگاههای برقی را آموزش دادیم. با این حال پیشنهاد میکنیم برای انجام هرگونه تعمیر یا کار روی وسایل برقی، به یک تکنسین با تجربه مراجعه کنید و از دانش و مهارت او کمک بگیرید تا کار به شکل درست و ایمن انجام شود.
میتوانید دیدگاهها و پرسشهای خود را در همین صفحه از طریق بخش نظرات با ما در میان بگذارید.
به نقل از یک سایت آموزشی در زمینه برق درباره کار با مولتیمتر آمده است:
“رنج بازر (بیزر):
از آنجایی که دانستن این بخش خیلی به درد یک برقکار می خورد، بد نیست که این مورد را هم یاد بگیرید. زیرا برای پیدا کردن سیم های تلفن و آیفون در برق ساختمان خیلی به کارتان می آید.روی بیشتر مولتی مترها گزینه ای هست که علامت یک زنگ یا یک بلندگوی درج شده که در تصویر بالا آن را با محدوده رنج بازر مشخص کرده ایم.فرض کنید که داخل یک لوله برق ۱۰ رشته سیم وجود دارد که همه آنها همرنگ هستند، و شما می خواهید از بین این ۱۰ رشته سیم، ۲ تا از آنها را مشخص کنید، کاری که می کنید این است که از یک سمت، سر آن دو سیم را لخت می کنید و به هم اتصال می دهید و از سمت دیگر مولتی متر را روی حالت تست بازر قرار میدهید و پراب ها را به صورت ۲ به ۲ و تصادفی روی تمام سیم ها تست می کنید. هر جا که مولتی متر به صدا درآمد، یعنی آن دو رشته سیم همان دو رشته سیمی هستند که از سمت دیگر به هم متصل شده اند.”
پرسشهای متداول
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در روشهای ارزان عایق بندی پنجره در زمستان پیدا کنید.
مولتیمتر دیجیتال و آنالوگ چه تفاوتی با هم دارند؟
مولتیمترهای آنالوگ اندازه بزرگتری نسبت به نوع دیجیتال دارند، ساختار سادهای دارند، تنظیم آنها به صورت دستی انجام میشود و دقت کمتری دارند. مولتیمترهای دیجیتال ابعاد کوچکتر، ساختار پیچیده، سیستم تنظیم خودکار و دقت بالاتری ارائه میدهند.
سلکتور چیست؟
با چرخاندن پیچ انتخابگر یا سلکتور روی مولتیمتر، میتوانید کمیت مورد نظر خود (مانند ولتاژ، جریان یا مقاومت) را انتخاب کنید.
AVO متر (AVO meter) چیست؟
به مولتیمتر، AVO متر هم گفته میشود؛ زیرا میتواند ولتاژ (V)، جریان (A) و مقاومت (O) را اندازهگیری کند.
{“@context”:”https://schema.org”,”@type”:”FAQPage”,”mainEntity”:[{“@type”:”Question”,”name”:”مولتی متر دیجیتال و آنالوگ چه تفاوتی با هم دارند؟”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”مولتی مترهای آنالوگ ابعاد بزرگتری نسبت به مولتی مترهای دیجیتال دارند؛ ساختار سادهای دارند؛ به صورت دستی کالیبره میشوند و دقت کمتری دارند. مولتی مترهای دیجیتال دارای ابعاد کوچکتر، ساختار پیچیده، سیستم کالیبراسیون اتوماتیک و دقت بالا هستند.n”}},{“@type”:”Question”,”name”:”سلکتور چیست؟n”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”با چرخاندن پیچ انتخابگر یا سلکتور مولتی متر میتوانید پارامتر مورد نظر (ولتاژ، جریان و مقاومت) را انتخاب کنید.n”}},{“@type”:”Question”,”name”:”AVO متر (AVO meter) چیست؟n”,”acceptedAnswer”:{“@type”:”Answer”,”text”:”به مولتی متر AVO متر هم میگویند؛ چراکه ولتاژ (V)، آمپراژ (A) و اهم (O) را اندازهگیری میکند.”}}]}