اگر به موسیقی سنتی ایرانی علاقه دارید، احتمالاً نامهای «درآمد» و «پیشدرآمد» به گوشتان خورده است. اما ممکن است دقیقاً ندانید این دو چه تفاوتی با هم دارند. در این نوشته از وبلاگ یافتو همراه ما باشید تا به زبان ساده، فرق بین درآمد و پیشدرآمد را برایتان روشن کنیم.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه طناز اسداللهی مدرس ویولن و ویولا.
توصیه میشود به مطالعه مقاله اردشیر کامکار ،رونق دهنده هنر کمانچه نوازی معاصر ادامه دهید.
برای گسترش دانش خود، مقاله اثر نزدیکی در میکروفن چیست؟ را مطالعه کنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه ویژگی های ساز کاخن.
درآمد چیست؟
برای این که با نقش درآمد در موسیقی ایرانی آشنا شوید، لازم است ابتدا چند نکته پایهای را بدانید. موسیقی ایرانی شامل مجموعههایی به نام «دستگاه» است و هر دستگاه نیز از بخشهای کوچکتری به نام «ردیف» تشکیل شده است. هر ردیف هم از نغمهها و ملودیهایی به نام «گوشه» تشکیل میشود. درآمد، اولین گوشهای است که در هر دستگاه یا آواز نواخته یا خوانده میشود.
میتوانید درآمد را مانند صحنه اول یک نمایش یا فیلم در نظر بگیرید؛ بخشی که فضای کلی قطعه، حس دستگاه و نقش سازها را به شنونده معرفی میکند. با شنیدن درآمد، با حال و هوای اصلی آن دستگاه موسیقی آشنا میشوید.
در صورت علاقهمندی، مطلب سبک اکاپلا ، صدا سازی با دهان را از دست ندهید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه دوتار ،سازی با فقط دو تار.
درآمد معمولاً با سرعت کم و آرام اجرا میشود و در بیشتر موارد فقط با سازها نواخته میشود. اگر خوانندهای هم در اجرای درآمد حضور داشته باشد، معمولاً شعری خوانده نمیشود و تنها از تحریرها و آوازهای بدون کلام استفاده میکند.
پیش درآمد چیست؟
پیشدرآمد، قطعهای سازی و کوتاه است که پیش از شروع بخش اصلی یک برنامهٔ موسیقی نواخته میشود. در این بخش، هیچ خوانندهای آواز نمیخواند؛ گاهی اوقات حتی نوازندگان ابتدا پیشدرآمد را اجرا میکنند و پس از پایان آن، خوانندگان به صحنه میآیند و به گروه میپیوندند. پیشدرآمد در واقع مانند یک پیشنمایش یا تریلر فیلم عمل میکند و نقش مقدمه و شناسنامهٔ موسیقی دستگاهی ایران را دارد. این قطعه معمولاً با سرعت آرام و در وزن ششچهارم اجرا میشود.
پیش از آنکه قالب پیشدرآمد شکل بگیرد، ارکسترها برای آماده کردن ذهن شنوندگان پیش از اجرای اصلی، از بداههنوازی و تکنوازی استفاده میکردند. برای اولین بار، رکنالدین مختاری در انجمن موسیقی اخوت دربارهٔ اجرای یک قطعهٔ ضربی پیش از بخش اصلی صحبت کرد. به تدریج، موسیقیدانان بزرگ دیگری مانند درویشخان برای رفع این نیاز، قالبهایی به نام پیشدرآمد را ابداع کردند.
تفاوت درآمد و پیش درآمد چیست؟
بخش اول یک قطعه موسیقی، “درآمد” نام دارد. اما قطعهای به نام “پیشدرآمد” نیز وجود دارد که پیش از بخش اصلی نواخته میشود. معمولاً در بخش درآمد، آواز نیز شنیده میشود، اما در پیشدرآمد به ندرت از آواز استفاده میشود و این بخش عمدتاً یک قطعه سازی است.
اگر بخواهیم با دنیای فیلم مقایسه کنیم، پیشدرآمد مانند تریلر یا پیشنمایش فیلم است و درآمد شبیه به صحنههای ابتدایی و افتتاحیه فیلم میباشد. به طور کلی، میتوان گفت که پیشدرآمد معمولاً حال و هوایی پرانرژی دارد تا شنونده را برای بخش اصلی آماده کند؛ در حالی که درآمد، فضایی تاملبرانگیزتر و عمیقتر دارد.